Kaffir
Citrus hystrix
KAFFIR
 
KAFFIR LIMOEN | CITRUS HYSTRIX

DE KAFFIR

De kaffir of kaffir limoen (Citrus hystrix) wordt vrij algemeen gebruikt als kruid in de Zuidoost-Aziatische keuken. Wij kennen de kaffir onder andere van de gedroogde blaadjes die onder de Indonesische naam daun jeruk purut, al sinds de jaren tachtig verkocht worden in Nederlandse toko's. Tegenwoordig is kaffirblad vrij algemeen vers verkrijgbaar.

De kaffir is een gemiddeld 5-6 meter hoge, groenblijvende boom met doornige takken. De boom geeft vruchten van de late winter tot het vroege voorjaar. De grillig gevormde vruchten worden zo'n 7 cm groot, en bevatten 10-12 segmenten (partjes), die zeer zuur en zelfs bitter smaken. Het sap van de kaffir is zo zuur, dat de vrucht vrijwel oneetbaar is.

Maar de blaadjes zijn dat wel. Ze lijken aaneengeregen te zijn, telkens twee blaadjes aan een stokje. Echter, het onderste blaadje is geen blaadje, maar een gevleugelde bladsteel, ongeveer even groot als het blad zelf. Daardoor lijken het twee blaadjes.

De kaffir limoen kent minder ingeburgerde namen, zoals de Makrut limoen of de Mauritius papeda, ze worden nauwelijks gebezigd. De laatste is in botanisch opzicht de meest juiste naam, de kaffir is immers geen limoen, maar een papeda.

DE MERDEKA

Uit een kruising met de Kalamansi (Citrus microcarpa, een kumquat) is in Maleisië de merdeka limoen ontwikkeld. Hij heeft alle kenmerken van de kaffir limoen, maari s nog geuriger.

AANKOOP EN VERKRIJGBAARHEID

De vrucht is onder andere als Djuruk limo verkrijgbaar, onder andere bij 'Amazing oriental'. Blaadjes zijn zowel vers als gedroogd het hele jaar door verkrijgbaar (Indonesch: Daun djuruk purut).

GEBRUIK EN BEWAREN

De schil kan geraspt worden, om de zeste te gebruiken in Thaise of Laotiaanse gerechten, maar pas op het wit niet mee te raspen, dat is bitter.

Kaffirblaadjes zijn stevig, en je ze het liefst laten pruttelen om zacht te worden. Dat gaat ten koste van het aroma, dat terug loopt naar mate het blad langer kookt. De beste manier om kaffirblad te gebruiken is door de blaadjes (of een stapeltje blaadjes) strak op te rollen en met een scherp mes onder 45 graden in dunne reepjes te snijden. Daardoor komt het aroma goe vrij en garen ze gemakkelijker.

In de koelkast blijven de blaadjes zeker 2 weken goed. Zowel de vrucht, de rasp als de blaadjes kunnen ingevroren worden.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

De oorsprong van de kaffir limoen is niet bekend. Omdat hij vaak wordt gebruikt in de Thaise keuken, wordt hij ten onrechte met Thailand geassocieerd en Thaise limoen genoemd. Maar hij komt niet van Thailand, en evenmin van Mauritius, zoals de naam Mauritius papeda doet vermoeden.

Meer waarschijnlijk is zijn oorsprong Indonesië, maar ook dat is niet zeker. Men denkt aan het eiland Sumbawa, vandaar benamingen als combawa, cumbava en cumbaba. De belangrijkste teeltgebieden zijn momenteel genoemde landen en Sri Lanka.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

Het woord kaffir is afkomstig van 'kaffer', ongelovige in het Arabisch. Het woord is het best bekend als de denigrerende benaming voor inheemse bewoners van Zuid-Afrika, gebruikt door de blanke immigranten. De toepassing van het woord op de limoen is ingegeven doordat men de citrus hystrix inferieur aan andere limoenen beschouwde, dat ook was, totdat men de unieke smaak van zijjn olie en bladeren ontdekte.

De Mauritius papeda dankt zijn naam aan de botanicus De Polle die zaden van de citrus hystrix uit Mauritius gebruikte in zijn tuin in het Franse Montpellier. Hij veronderstelde dat de bomen die daar in het wild groeiden, daar hun oorsprong hadden, niet wetende dat de plant ook daar is ingevoerd.

VERTALING KAFFIR LIMOEN

engels
kaffir lime
frans
combava
italiaans
combava
spaans
combava, lima kafir
duits
kaffernlimette
hindi (india)
malta
indonesisch
djuruk purut
japans
kobumikan
vietnamees
trúc
chinees
suān gān 酸柑
kantonees
syùn gàm
 

RECEPTEN

De geraspte schil van de kaffir limoen wordt vaak gebruikt in currypasta's uit Laos en Thailand, en in Creoolse gerechten. De bladeren wortden onder meer gebruikt in de Thaise Tom yum, de Cambodjaanse krueng en de Indonesische Soto ajam.

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

Geen betrouwbare of volledige informatie beschikbaar.

SAMENSTELLING PER 100 GRAM RAUW PRODUCT (ZONDER SCHIL)

30
kcal
( 125,5 kJoule)
0,7
gram
eiwitten
10,5
gram
koolhydraten
1,7
gram
waarvan suikers
0,2
gram
vet
0,1
gram
meervoudig onverzadigd
19
mg
omega-3
36
mg
omega-6
VITAMINES
16,7
µg
vitamine A
(2% ADH)
0,2
mg
nicotinezuur
(1% ADH)
8
µg
vitamine B9
(4% ADH)
29,1
mg
vitamine C
(36% ADH)
0,2
mg
vitamine E
(2% ADH)
0,6
µg
vitamine K
(1% ADH)
MINERALEN
33
mg
calcium
0,1
mg
koper
0,6
mg
ijzer
102
mg
kalium
6
mg
magnesium
2
mg
natrium
18
mg
fosfor
0,4
µg
selenium
0,1
mg
zink
 

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Nutritionfacts Lime, raw | Nutritiondata.self.com Kaffir lime | Wikipedia (EN) Combava | Wikipedia (FR) Limoen | Etymologiebank, M. Philippa e.a. (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands Citrus hystrix | Encyclopedia of life Citrus hystrix DC | Citrus variety collection