Limoen
Citrus
LIMOEN
DE AURANTIFOLIA-SOORTEN
LIMOEN | CITRUS AURANTIFOLIA

DE LIMOEN

Wanneer we spreken over de limoen hebben we het in de regel over de Citrus aurantifolia, ook wel West-Indische limoen of Key limoen genoemd, één van de vijf oercitrussen.

Limoen is de naam van de boom en van de vrucht. Deze limoen is een belangrijke limoen op de wereldmarkt, hoewel de pitloze Perzische limoen de markt domineert. Het is een kleine ronde vrucht, die onrijp gebruikt wordt. Naast deze limoen zijn er tal van hybriden, waarvan de belangrijkste de Perzische limoen is, die niet rond, maar langwerpig is.

De Citrus aurantifolia is een tropische plant, met scherpe doornen. Hij is van alle citrusvruchten het meest gevoelig voor kou, en is bladhoudend. Hij kan wel 6 meter hoog worden. De boom bloeit meerdere malen per jaar met witte bloemen. De vruchten rijpen van groen naar geel, en hangen wel een jaar aan de boom. Ze worden onrijp, dus groen, geoogst.

De schil van een limoen is dun en in de regel glad. Het vruchtvlees is geelgroen van kleur en is geuriger, aromatischer en sappiger dan het sap van een citroen. Limoen is voor zo ver bekend met een pH van 2,1 de zuurste vrucht ter wereld. Limoensap wordt gebruikt om gerechten, dranken en sauzen een frisse smaak te geven. Daartoe gebruikt men ook de aromatische schil, die dan geraspt wordt.

Hieronder een overigens niet compleet overzicht van citrussoorten die net als de West-Indische limoen, limoen genoemd worden:

Citrus hystrix
Kaffir limoen
India, Pakistan
Citrus aurantifolia
West-Indische limoen
Indië
Citrus limetta
Zoete limoen
Middellandse zee
Australische limoenen
 
 
Citrus australasica
Vingerlimoen
Australië
Citrus australis
Australische ronde limoen
Australië
Citrus glauca
Woestijnlimoen
Australië
Citrus depressa
Platte limoen
Japan

AANKOOP EN VERKRIJGBAARHEID

Een verse limoen voelt stevig aan, en heeft geen donkere verkleuringen. Hij is zo zwaar als hij vers is. Een sappige limoen weegt vanzelfsprekend meer dan een uitgedroogde.

Op de Nederlandse markt zijn de 'gewone' limoen en de Perzische limoen de hoofdrolspelers. De verkoop van limoen maakt in ons land slechts 1% uit van het totale gewicht aan geconsumeerde citrusproducten. Voor de hele wereld bedraagt dat ruim 10%.

GEBRUIK EN BEWAREN

Het is een goede gewoonte om citrusvruchten voor gebruik goed te wassen, en zeker wanneer de schil wordt gebruikt deze eerst goed te borstelen.

Bewaar een limoen zoals alle citrusvruchten bij voorkeur buiten de koeling. Dan behoudt hij zijn smaak het best, en smaakt hij het best. In de koelkast is hij minstens twee weken houdbaar.

Het sap van een limoen kan net als dat van een citroen gebruikt worden om de verkleuring van andere vruchten tegen te gaan, bijvoorbeeld avocado, maar ook groenten zoals schorseneren en asperges. Zowel het sap als de rasp kan goed ingevroren worden.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

De limoen komt uit Zuid-oost Azië en zou door Arabische handelaren verspreid zijn over het Midden-oosten en Noord-afrika. In de periode van de kruistochten (11e-13e eeuw) raakte de vrucht ook in Zuid-Europa bekend.

De limoen is in Zuid-Amerika terecht gekomen dankzij de Spaanse kolonisatoren die het naar Peru brachten, waar de teelt is gestart. In Peru noemt men de vrucht 'Pica lemon' en gebruikt men het sap voor talloze gerechten. Beroemd zijn de ceviche, een schotel van vis, schaal-en schelpdieren, en de pisco sour, een cocktail met limoensap .

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

Men vermoedt dat de Engelse woorden lime en lemon, net als Franse limon en het Italiaanse limone afkomstig zijn van het Arabische laymun en het Perzische lĩmũ, een generieke term voor citrusfruit, verwant aan het Sanskriet (nimbu, "lime").

Het woord limoen, dat hier van oudsher zowel gebruikt werd voor citroenen als andere citrusvruchten verdwijnt in de 19e eeuw uit de Nederlandse taal, en komt weer terug in de tweede helft van de 20e eeuw, en wordt generiek gebruikt voor limoenen en voor verwante vruchten. Net als in Frans overigens.

VERTALING WEST_Indische LIMOEN

engels
key lime
frans
lemon
italiaans
lemon
spaans
lima, pica lemon
duits
limone
hindi (india)
 
indonesisch
djurut
japans
raimu
vietnamees
chấp
chinees
qīng níng 青檸
 
 
kantonees: chèng nìhng
 

DE LIMOEN SOORTEN

KAFFIR LIMOEN

De kaffir limoen is eigenlijk een papeda, en kennen we vooral van de blaadjes, die als smaakmaker worden gebruikt, en die als 'daun djuruk purut' - de Indonesische benaming -te koop zijn.

WEST-Indische LIMOEN

De vrucht van de 'gewone' West-Indische limoen (citrus aurantifolia) is klein en rijpt geel. Hij is zuurder dan de Perzische limoen, heeft meer pitjes en een dunnere schil.

PERZISCHE LIMOEN

De gekweekte Perzische limoen is wereldleider onder de limoenen. Hij is in 1885 ontwikkeld door de Amerikaan John T. Bearss en heeft niets met Perzië van doen. het belangrijkste kenmerk van deze limoen is, dat hij pitloos is.

SHIIKUWASHA

De shiikuwasha, op zijn Okanimees shīkwāsā, lijkt sprekend op de (zoete) Chinese calamondin, en wordt wel de Taiwanese tangerine genoemd.

VINGERLIMOEN

De vingerlimoen is afkomstig uit de regenwouden van Australië. De microvrucht van deze struik (of kleine boom) wordt vingerlimoen (finger lime) of kaviaar limoen genoemd, naar de ronde sapblaasjes.

ZOETE LIMOEN

De zoete limoen (citrus limetta) wordt ook wel zoete citroen genoemd. De smaak is zoet, maar met alle kenmerken van een limoen. Populair als sap in Zuidoost-Azië en het Indische continent. Maar ook als zure smaakmaker in de Noord-Afrikaanse keuken.

WOESTIJNLIMOEN

De woestijnlimoen (citrus glauca) kan, zoals de naam al suggereert, goed tegen temperatuurschommelingen. De vrucht heeft een krachtige limoensmaak en wordt veel gebruikt in marmelades.

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

Vergeleken met citroenen, bevatten limoenen minder vitamine C.

SAMENSTELLING PER 100 GRAM RAUW PRODUCT(ZONDER SCHIL)

30
kcal
( 125,5 kJoule)
0,7
gram
eiwitten
10,5
gram
koolhydraten
1,7
gram
waarvan suikers
0,2
gram
vet
0,1
gram
meervoudig onverzadigd
19
mg
omega-3
36
mg
omega-6
VITAMINES
16,7
µg
vitamine A
(2% ADH)
0,2
mg
nicotinezuur
(1% ADH)
8
µg
vitamine B9
(4% ADH)
29,1
mg
vitamine C
(36% ADH)
0,2
mg
vitamine E
(2% ADH)
0,6
µg
vitamine K
(1% ADH)
MINERALEN
33
mg
calcium
0,1
mg
koper
0,6
mg
ijzer
102
mg
kalium
6
mg
magnesium
2
mg
natrium
18
mg
fosfor
0,4
µg
selenium
0,1
mg
zink
 

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Nutritionfacts Lime, raw | Nutritiondata.self.com Lime | Wikipedia (EN) Limoen | Veggipedia (EN) Chu Lu, Monograph on the Oranges of Wen-chou | Riverside libraries on citriculture Buddha's hand | Citruspages Limoen | Etymologiebank, M. Philippa e.a. (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands Limes | Citrus ID Horticultural varieties of citrus | R. Hodgson, 1967 The citrus industry