Kentjoer
Kaempheria galanga
KENTJOER
 
ZANDGEMBER (KENTJOER) | KAEMPFERIA GALANGA

KENTJOER

Zandgember

De gebruikelijke benaming van zandgember is kentjoer, een ver-Nederlandsing van het Indonesische kencur. Kentjoer is een plant uit de gemberfamilie (Zingiberaceae).

Dit is niet de enige plant die kencur genoemd wordt. Naast deze Kaempferia galanga wordt ook de witte kurkuma, de Curcuma zeoaria, zo genoemd. Van deze beide kencurs schaart de Kaempferia galanga zich in het rijtje van de galangals.Hij wordt ook wel zandgember genoemd.

De wortelstokken van de Javaanse kentjoer zijn van alle galangals de kortste. Het zijn bruine, grillig gevormde stukjes rhizoom met een dikke gemberachtige schil en een uitgesproken kamfer-smaak.

Kentjoer verschilt van de andere galanga's behalve door de uitvoering van de wortelstok door de afwezigheid van stengels. Een kentjoerplant wordt niet meer dan 10-15 cm hoog, en zijn bladeren groeien rechtstreeks uit het rhizoom. De bladeren zijn langwerpig rond, en hebben een puntig uiteinde. De bloemen zijn wit met een paarse stip en staan gegroepeerd. Ze bloeien in de regel maar één enkele dag.

De wortelstok is bleek-bruin tot roodbruin van kleur, althans de schil, want het vlees is crème-wit tot gelig. De wortelstok wordt vers, gedroogd en gemalen gebruikt in de Javaanse en Balinese keuken, en in mindere mate in de Chinese keuken. Van de kentjoer worden trouwens niet alleen de wortelstok maar ook de bladeren gebruikt (zoals in de Maleisische nasi ulam).

PRAKTISCHE ZAKEN

Aankoop en verkrijgbaarheid

Kentjoerwortel is vers, gedroogd en gemalen te koop.

Culinair gebruik en bereiding

In de Chinese Szechuankeuken wordt de wortelknol gesneden en in sojasaus getrokken, terwijl in de Indonesische keuken kencur een bestanddeel is van veel kruidenpasta's (bumbu of jangkap genaamd).

Bewaren

Verse kentjoerwortel is in de koelkast een week te bewaren. Het best in een vochtige doek of in een afgesloten bakje.

Kentjoer kan prima ingevroren worden, snijd het daartoe in handige porties, bijvoorbeeld in plakken. Door het ontdooien kan de kentjoer wat waterig en moeilijk te bewerken worden. Dit gaat niet ten koste van de smaak.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

Kentjoer komt van oorsprong uit India, waar het niet in de keuken wordt gebruikt, in tegenstelling tot de landen in Zuid-Oost-Azië, Maleisië en Indonesië in het bijzonder.

De kentjoerplant groeit behalve in Azië ook in tropisch Afrika. Het is een steevast bestanddeel van Thaise wierook. daar wordt het ook als kruid gebruikt, maar niet algemeen. In Europa is het kruid in tegenstelling tot de witte curcuma vrij onbekend, met uitzondering van ons land, dankzij onze historische relatie met Indonesië.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

Waarschijnlijk komt het Indonesische woord kencur uit het Sanskrit, in ons land is het woord, trouwens ook in het Engels letterlijk overgenomen.

De soortnaam Kaemferia is een vernoeming, naar de Duitse botanicus Engelbert Kaemfer die in de tweede helft van de 17e eeuw leefde, en wiens grote verdienste het was als eerste Europese wetenschapper de Japanse flora te beschrijven en de gingko te benoemen.

Galanga(l) zou van Chinese oorsprong geweest kunnen zijn, en via het Perzische qulanjan, en het Sanskrieten kulanja galangal zijn geworden. In een aantal talen wordt de Sanskrieten stamvorm nog gebruikt, zoals in het Hindi.

VERTALING KENTJOER

engels
kencur
frans
 
italiaans
galanga
spaans
 
duits
gewürzlilie
hindi (india)
kulanjan
indonesisch
kencur
japans
 
vietnamees
Địa liền
chinees
shān nà 山柰
kantonees
saan noi
 

BRONVERMELDING UPDATE FEBRUARI 2019

Kaempferia galanga | Wikipedia (EN/D/NL) Kaempferia galanga | Gernot Katzers's Spice pages Kaempferia galanga | Entheology
Deze site is in bewerking, waardoor foto's kunnen ontbreken of links niet werken. Excuus daarvoor. De site wordt herbewerkt na een aanslag op de site door copyright-jagers begin 2019.