Muntok peper
Piper nigrum
MUNTOK PEPER
 
MUNTOK PEPER | PIPER NIGRUM ©2019 OURFOOD

MUNTOK PEPER

Muntok peper is één van de meer exclusieve pepersoorten van de zwarte peper (Piper nigrum), afkomstig van de eilanden Bangka en Belintung in Indonesië. De peper is vernoemd naar de havenplaats Muntok op Bangka.

De muntokpeper is een kleinbladige pepersoort van het type Lampong. Beroemd is de witte peper, die volgens een vast procedé op de bergachtige eilanden wordt vervaardigd. Het begint met het met de hand plukken van de rijpe rode besjes van de plant, die vervolgens in rijstzakken in de stromende beken te weken worden gelegd. Dat weken duurt ruim een week. Dan is het schilletje van de bes door fermentatie losgekomen van het rijpe, witte vruchtvlees, dat nu nog slechts in de zon te drogen moet worden gelegd. Dit is het procedé in afdoende geweekt zijn, moeten immers de schilletjes en het vruchtvlees gescheiden worden. Dat gebeurt door middel van de peperdans, de Nari meraca, die tegelijkertijd het feestelijk moment van de oogst markeert en functioneel is.

Naast deze traditionele, arbeidsintensieve methode is een meer effeciënte, gemechaniseerde bewerking in opkomst.

Aankoop en verkrijgbaarheid

Muntok is algemeen verkrijgbaar, zowel van regileiere als biologische teelt.

Culinair gebruik en bereiding

Muntok peper wordt gebruikt in delicate bereidingen, zoals van mager varkensvlees, kalfsvlees, gevogelte, witte vis en schaaldieren, rijst en pasta en gestoomde groenten.

Bewaren

Gedroogde peper is lang houdbaar, mits droog, koel en in het donker bewaard.

GESCHIEDENIS VAN DE MUNTOK PEPER

Muntok peper is afkomstig van de Indonesische eilanden Bangka en Belitung, pal voor de oostkust van Sumatra gelegen.

Tot eind jaren vijftig van de vorige eeuw wat Bangka met het eiland Belitung en enkele kleinere eilanden een keresidenan, de koloniale term voor een bestuurlijke eenheid. Sinds 1969 vormen ze een provincie. Peper mag alleen muntokpeper (lada putih muntok) genoemd worden wanneer het is geteeld op Bangka of Belitung, het aangrenzende, ongeveer even grote eiland.

Dat was al zo sinds de koloniale Nederlandse overheersers in de 19e eeuw de peper in de kerisedenan introduceerden en haar Muntok-peper noemden, naar de belangrijkste havenplaats op Bangka. Dat paste volledig in de monopolistisch manier van denken van die tijd. Tegenwoordig wordt de muntok beschermd door een ander handelsinstrument, de Indikasi geografis (IG), de Indonesische variant op oorsprongsbescherming.

Vanwege de uiterst bescheiden geografische spreiding, is de prijs van muntok sterk afhankelijk van de omstandigheden op de eilanden. In 2015 ging de prijs van muntokpeper sterk omhoog, niet door een tegenvallende oogst op de eilanden, integendeel, door wereldschaarste door ziekte onder de pepers elders. De prijs steeg naar recordhoogte door de sterk toegenomen vraag.

De eilanden zijn in economisch opzicht altijd afhankelijk geweest van de teelt van peper en de winning van tin. De ze staan op gespannen voet met elkaar. In de afgelopen decennia is de winning van tin in belang en omvang afgenomen, maar heeft zich een nieuwe bedreiging aangediend in de vorm van monocultures van palm- en rubberbomen.

DUURZAAMHEID

Omdat de bodem van Bangka vrij zandig en voedselarm is, wordt de grond intensief bemest. De jaarlijkse opbrengst van muntokpeper bedraagt om en nabij 7.000 ton, nog geen 10% van de Indonesische peper-productie. Muntok-boeren kunnen in gunstige jaren rekenen op een opbrengst van rond € 7,50 per kilogram, dat is anderhalf maal zoveel als peperboeren elders op Sumatra. Een probleem van de muntokteelt is de kleinschaligheid van de teelt, veel boeren met relatief weinig land. Er wordt, onder meer met steun uit de EU veel energie gestoken in de positieverbetering van de boeren (o.a. via Fairtrade), en verbetering van de kwaliteit van de peper en duurzamer, biologische teeltmethoden.

Eén van de speerpunten van de verbetering van de positie van de boeren, gaat ten koste van de traditionele teelt- en productietechniek. De fermentatie van de bessen in stromend water, blijkt onhoudbaar, want veel peper wordt vanuit de nauwelijks onder toezicht staande beken te worden gestolen. Mede in het kader van het Dutch Sustainable Trade Initiative (IDH) worden de boeren gestimuleerd en ondersteund bij het fermenteren van de peper op een veiliger locatie, dichter bij huis, zodat de peper beter bewaakt kan worden. Hetzelfde geldt voor de opslag.

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

Peper is rijk aan vitamine C, mineralen (mangaan, ijzer en koper) en phytosterol (55 mg per 100 gram)

SAMENSTELLING PER 100 GRAM  GEDROOGD PRODUCT

296
kcal
(1239,3 kJoule)
10,4
gram
eiwitten
68,6
gram
koolhydraten
26,2
gram
vezels
2,1
gram
vet
0,6
gram
verzadigd
0,8
gram
enkelvoudig onverzadigd
0,6
gram
meervoudig onverzadigd
VITAMINES
0,1
mg
vitamine B2
(7,1% ADH)
0,2
mg
nicotinezuur
(1,3% ADH)
0,1
mg
vitamine B6
(7,1% ADH)
10
µg
foliumzuur (B9)
(5% ADH)
21
mg
vitamine C
(26,3% ADH)
MINERALEN
265
mg
calcium
0,9
mg
koper
14,3
mg
ijzer
73
mg
kalium
90
mg
magnesium
4,3
mg
mangaan
5
mg
natrium
176
mg
fosfor
3,1
µg
selenium

RECEPTEN

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2019

Babel province | D. Kingsbury, Autonomy and Disintegration in Indonesia, 2003 Routledge publishers, New York ISBN 0-415-29737-0 Muntok white pepper | EU-Indonesia Trade cooperation facility Muntok white pepper | Verstegen, fair trade pepper Production Estimate of Indonesian Pepper 2013 | International pepper community Spices | IDH the sustainable trade initiative Sustainable spices | Sustainablespices initiative Lada putih Muntok | ECAP III Geographical identification fiche Plantation managent in Indonesia | P.N. Ravindran, Black pepper, piper nigrum, 2003 CRC Press, ISBN 90-5702-453-5 White pepper Nutritionfacts (voedingswaarde) | Nutritiondata.self.com
Deze site is in bewerking, waardoor foto's kunnen ontbreken of links niet werken. Excuus daarvoor. De site wordt herbewerkt na een aanslag op de site door copyright-jagers begin dit jaar.