Tena'adam
Ruta chalepensis
TENA'ADAM
 
TENA ' ADAM (VRUCHTJES) ©2018 OURFOOD

TENA'ADAM

T’ēna ādami ጤና አዳም is de Amharische naam van de blaadjes en de vruchtjes van de winterwijnruit of Ethiopische wijnruit, ook geschreven als Tena'adam of Tenaadam

De winterwijnruit of Ruta chalepensis is een geelbloeiende plant uit de Wijnruitfamilie, waarvan de blaadjes vers en gedroogd als kruid worden gebruikt, en de besjes - gedroogd - als specerij. Beide, de bladeren en vruchtjes van de Ruta chalepensis zijn altijd al een belangrijk element in de Ethiopische keuken geweest. Ze werden aanvankelijk als medicijn gebruikt, niet ongewoon, veel specerijen waren medicijn alvorens ze als smaakmaker gewaardeerd werden. De Ethiopische benaming betekent ‘de gezondheid van Adam’.

De gedroogde bladeren bevatten 7-8% rutine, waardoor ze onaangenaam bitter kunnen smaken. Populair is het gebruik van de deze bladeren in bitters en likeuren, zoals in Kroatië in raki, en in het noorden van Italië in grappa (alla ruta). Maar in de keuken en de koffie verdient het aanbeveling om de minder bitter smakende verse bladeren te gebruiken.

De vruchtjes hebben een complexe smaak, waarin passievrucht, en zacht rood fruit wordt herkend, en een peperige scherpte, maar niet zo scherp - laat staan verdovend - als de besjes van de verwante szechuanpepers. De belangrijkste smaakmakers in de vruchtjes zijn 2-undecanon (42%), en 2-nonanon (23%), verantwoordelijk voor een fruitige geur en smaak en een nasmaak die wat kazig en/of zepig kan lijken. Daarnaast bevatten ze nonen-1-yl acetaat, welke zorgt voor tonen van citrus(schil).

VERKRIJGBAARHEID

Zowel de gedroogde bladeren als de gedroogde vruchtjes zijn in ons land in gespecialiseerde winkels te koop. Anders als de vruchtjes zijn de blaadjes vaak afkomstig van de Ruta graveolens, de gewone wijnruit.

GEBRUIK

In de meeste landen waar de wijnruit voorkomt worden wel de bladeren, maar niet de besjes gebruikt, met uitzondering van Ethiopië . De bladeren worden in Ethiopië gebruikt in de koffie-ceremonie, de (gedroogde) bladeren of besjes in het kruidenmengsel berbere. In Kroatië worden de bladeren gebruikt in raki, en in het noorden van Italië in grappa con ruta, waarvoor alleen de jonge topjes van de plant gebruikt worden.

Naast deze bekendere toepassingen zijn er veel recepten in de Noord-Afrikaanse Joodse keuken, waaronder dat van merguez (worst), en het eiergerecht hajja (Tunesië).

De vruchtjes combineren uitstekend met vis, kreeft en garnalen, vruchten (mango's of peren), in chocolademousse of -ganache, en zelfs met vanille-ijs.

ANDERE BENAMINGEN (VAN DE VRUCHTJES)

engels
passionberry (pepper)
frans
baies de la passion
italiaans
 
spaans
 
duits
pasionsbeeren
arabisch
fidjeli
turks
 
hindi (india)
 
indonesisch
 
vietnamees
 
japans
 
chinees
 
 

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

De bladeren zijn eiwit- en calciumrijk, valt op te maken uit één van de zeer schaarse bronnen op dit gebied, een onderzoek naar de voedingsstoffen in planten in Jordanië. Van alle planten bevatte de winterwijnruit veruit de grootste hoeveelheid fenolen, 1328 mg per 100 gram. aanzienlijk minder dan basilicum bijvoorbeeld (2630mg).

BRONVERMELDING UPDATE OKTOBER 2018

Ruta chalepensis | Mansfeld World database of agricultural and horticultural crops, 2001 A Short Review on Tena’adam (Ruta chalepensis L)—Herb of Grace | Fekadu Fullas, Zehabesha, June 2016 In Ethiopia, Coffee Requires Community | Hillry Richard, Edibe Jersey Jan 2017 Ruta chalepensis | Flowers in Israel Winterwijnruit | Katholieke Universiteit Leuven, Plantengids Ruta chalepensis | Wikipedia (FR/EN) Ruta chalepensis | NCBI Taxonomy browser Ruta chalepensis | Prota4u Chemical composition Ruta chalepensis | Khalil I. Ereifej e.o., Chemical Composition, Phenolics, Anthocyanins Concentration and Antioxidant Activity of Ten Wild Edible Plants from Norhetrn Jordan, Food and Nutrition Sciences, 2015, 6, pp 581-590