Lagos spinazie
Groente (Celosia)
LAGOS SPINAZIE
 
LAGOS SPINAZIE | CELOSIA ARGENTEA VAR SPICATA

LAGOS SPINAZIE

Lagos spinazie (Celosia argentea var spicata) is een plant die in grote delen van West-Afrika als bladgroente wordt verbouwd.

De Spicata is een warmteminnende plant en groeit in vochtige gebieden met een dagtemeperatuur van 30-35° en nachten die nauwelijks koeler zijn (23-28°). Ze groeien tot op 1.400 meter hoogte. Wanneer de temperatuur terug loopt, remt dat de groei, zoals op de savanne. gebeurt.

De plant is sowieso een trage groeier, zeker in het begin. Wanneer de plant wordt ingezaaid duurt het wel 5 tot 7 dagen voor de plant ontkiemt. Ondanks dat bloeit de plant vaak al na 6 tot 7 weken. Voor sierplanten ligt dat anders, maar voor de teelt van de plant als bladgroente is het van belang dat de bloei zo laat mogelijk plaats vindt, omdat de bloei van grote invloed is op de kwaliteit van de bladeren.

De eerste oogst vindt plaats wanneer de eerste gezaaide planten 15 cm hoog zijn. De grootste planten worden gerooid om de andere de ruimte te geven uit te groeien. Door selectief te blijven rooien, krijgen de overgebleven planten de ruimte om tot 25-30 cm uit te groeien en dan wekelijks gesnoeid te worden. Alleen de jonge uitlopers en bladeren worden geoogst, tot de plant zo'n 45 cm hoog is geworden en zaad begint te vormen. Dan zijn de bladeren te vezelig geworden voor consumptie. De volledige oogstperiode bedraagt dankzij dat terugsnoeien 3-5 maanden, mede afhankelijk van de waterhuishouding.

De plant kan een meter of twee hoog worden en is naar boven toe steeds sterker vertakt. De bladeren zijn langwerpig, gemiddeld 15 cm lang en 7 cm breed. De bloeiwijze is aanvankelijk kegelvormig, maar wordt aarvormig, als van een tarwe-aar, wat de plant de bijnaam tarwe- op levert. De lengte van de bloeiwijze is circa 20 cm. De bloemen zijn tweeslachtig, en ontwikkelen zich tot eivormige vruchtjes van 3-4 mm lang. Ieder vruchtje bevat één zwart, glanzend zaadje van 1-1,5 mm lang.

De zaadvorming vindt van onder naar boven plaats, waardoor de onderste zaden de krachtigste zijn. Wanneer een zaadje rijp is, barst de vrucht open en valt het zaad op de grond, waar het volgende regenseizoen af wacht.

VERKRIJGBAARHEID EN AANKOOP

Voor zo ver bekend wordt het blad van de groene amarant in ons land niet als groente verhandeld.

BEWAREN

De bladeren blijven niet lang goed. Wanneer de plant met wortel en al wordt gerooid, kan deze op water enkele dagen goed gehouden worden, In de koelkast, verpakt in een vochtige doek of gesloten plastic zak of container is Lagos spinazie zeker vier dagen houdbaar. Voorkom uitdroging, en eet de bladeren zo vers mogelijk.

GEBRUIK EN BEREIDING

De jonge bladeren worden als groente gegeten. De smaak is mild, geen bitterheid zoals bij veel bladgroenten, en de bereidingswijze als van spinazie. De wortels van een volgroeide plant worden eveneens gegeten. Het witte vlees zou in Zuid-oost Azië gebruikt worden als aardappel, gekookt en geroerbakt.

Door de bladeren kort te koken worden de vezels zacht en neemt het oxaal- en nitraatgehalte in de bladeren af.

BEREIDINGSTIJDEN (KOOKTIJDEN) LAGOS SPINAZIE
smoren
5-10 minuten
koken
5-10 minuten
roerbakken
3-5 minuten
stomen
10-12 minuten
 

OORSPRONG EN VERSPREIDING

De Celosia argentea is een wijdverbreide plant in tropisch Afrika, van de westkust tot Somalië. Het is een traditionele groente in West-Afrika, waar het soko of shoko yòkòtò wordt genoemd.

Buiten Afrika groeit de plant ook in Zuid-oost Azië, inder meer in Indonesië en India, de vermoedelijke oorsprong van de hanekam als sierplant en medicinale plant.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

De botanische naam Celosia is afgeleid van het Griekse keleos, dat 'vlam' betekent, en doelt op de vorm van de bloeiwijze. De algemene benaming in Afrika is shoko, of zoals hij in het Yoruba (Nigeria) wordt genoemd shoko yòkòtò, 'brengt je echtgenoot aan het blozen'.

VERTALING LAGOS SPINAZIE

engels
lagos spinach, quail grass
frans
célosie argentée
italiaans
 
spaans
 
duits
 
arabisch
 
hindi (india)
 
indonesisch
 
japans
 
vietnamees
 
chinees
 
 
 

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

Lagos spinazie is zeer rijk aan vitaminen A en C en bevat veel ijzer en calcium, net als amaranth. Het blad bevat zoals echte spinazie (Spinacia olecarea) oxaalzuur, in een dosering die circa een derde van echte spinazie is (140 milligram per 100 gram ten opzichte van 400 milligram en meer per 100 gram in spinazie).

Amaranten hebben de eigenschap veel nitraat op te nemen en in de bladeren op te slaan, vooral tijdens de overgangen tussen droge en natte perioden. Vermijd daarom het eten van Lagos spinazie van met kunstmest bemest land, en eet bij voorkeur de bladeren van wilde planten of biologisch geteelde amarant.

De voedingswaarde van Lagos spinazie is afhankelijk van de periode van oogsten, zowel qua seizoen als qua leeftijd van de plant (ouderdom van de bladeren) en kleur. In het algemeen bevatten de bladeren van rode variëteiten minder vitamine C en eiwit dan die van de groene variëteiten, die de hoogste voedingswaarde bereiken tussen de 5e en de 7e week. Hoe ouder het blad overigens, hoe hoger het eiwitgehalte (de tabel bevat de gemiddelde waarde).

De zaden zijn in beginsel eetbaar, maar zo klein, dat ze het spijsverteringskanaal zullen passeren zonder verteerd te zijn. De voedingswaarde is daardoor nihil. Bovendien vormen ze een plakkerige brij, die niet aangenaam eet.

SAMENSTELLING PER 100 GRAM RAUW PRODUCT

44
kcal
(184,2 kJoule)
4,7
gram
eiwitten
7,3
gram
koolhydraten
1,8
gram
vezels
0,7
gram
vet
VITAMINES
12,4
µg
vitamine A
(1,6% ADH)
35
mg
vitamine C
(43,8% ADH)
MINERALEN
260
mg
calcium
7,8
mg
ijzer
43
mg
fosfor

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Celosia argentea | O.A Denton, National Horticultural Research Institute, P.M.B. 5432, Idi-Ishin, Ibadan, Nigeria via Prota4U, Plant resources of Tropical Africa, Wageningen Celosia | Lost crops of Africa vol II Vegetables, National research center of the National academies, 2006 The national academies press ISBN 978-0-309-66582-7 Lagos spinach | L. Yarger , technical note, 2007 Echo Celosia | G.J.H. Grubben , Plant resources of Tropical Africa, Vol 2 Vegetables, 2004 Prota foundation, Wageningen ISBN 90-5782-147-8 Celosia argentea | H.M. Burkill, 1985, The useful plants of west tropical Africa, JStor Global plants