Avocado
Persea (lauraceae)
AVOCADO
AVOCADO-SOORTEN
AVOCADO | PERSEA AMERICANA
 

AVOCADO

De avocadoboom (Persa americanum) is de enige plant uit het Perseageslacht die als voedsel dient. De van origine Centraal-Amerikaanse plant wordt in een groot aantal landen verbouwd, in een vierhonderd variëten.

In Nederland is de avocado bekend als een kleine tot middelgrote vrucht. dat komt doordat we hier maar enkele variëten kennen. Avocado's kunnen meer dan 30 cm lang worden, met een gewicht van ruim 2 kilogram. Gemiddeld zijn ze iets kleiner en wegen ze tussen de 100 gram en een kilogram.

Avocado's groeien aan een groenblijvende boom uit de Laurierfamilie, die zo'n 20 meter hoog wordt en bladeren heeft tot wel 45 centimeter. Het is een architypische boom, met een stam en zijtakken. De bladeren groeien spiraalvormig om de takken en zijn wisselend van vorm. Die van de Mexicaanse groep avocado's, die nog zeer verwant zijn aan de wilde vorm, hebben - als enige - een menthol-aroma. Een avocadoboom wortelt oppervlakkig, wat impliceert dat hij zeer afhankelijk is van neerslag of bewatering. Hij mag echter niet te nat staan, en vraagt daarom een goed waterdoorlatende bodem.

De vruchten zijn climacterisch, dat wil zeggen, ze worden volwassen aan de boom, maar rijpen niet aan de boom, maar pas nadat ze van de boom zijn gevallen danwel geplukt zijn.

Het lastige aan de avocado is dat de vruchten aan de boom niet tegelijkertijd volwassen worden. Daardoor is bij pluk moeilijk vast te stellen is in welk groeistadium de avocado precies is, en hoe lang de narijping zal duren. Gemiddeld is een avocado veertien dagen nadat hij is gevallen rijp.

Avocado's zijn groen tot paars, althans de schil. het vruchtvlees verloopt van groengeel naar goudgeel. De pit is zo groot als een golfbal, en is net als de vrucht zelf rond tot peervormig, afhankelijk van de soort.

VERKRIJGBAARHEID EN AANKOOP

Een avocado is een lastige vrucht, omdat je voor een belangrijk deel op je gevoel af moet gaan of hij voldoende rijp is om te eten. Algemene regel is, dat een avocadovrucht rijp is, wanneer hij zijn glans verliest. Je kunt het ook voelen door de schil licht in te drukken.

Een andere methode is, het steeltje er uit wippen. Is wat je door het litteken heen ziet groen, is hij nog onrijp, is 't geel, dan is hij rijp, maar is 't zwart wat je ziet, helaas. Ook bij deze methode weet je het niet helemaal zeker.

Let wel op, avocado's rijpen nogal individueel, wat betekent dat niet iedere avocado in het schap even rijp hoeft te zijn.

Avocado's rijpen bij kamertemperatuur, afhankelijk van de soort bij 17 tot 21°. Om de rijping te versnellen, leg je de avocado in de directe nabijheid van een appel, of wikkel je hem in krantenpapier.

GEBRUIK

Avocado's worden veelal rauw gegeten. De schil wordt niet gegeten, evenals de pit. Zodra je de avocado schilt, begint hij te verkleuren door het hoge tanninegehalte. Deze 'enzymatische bruinkleuring' is dezelfde als die van een appel, en wordt op dezelfde wijze gestopt, door de vrucht licht in te smeren met zuur (citroen- of limoensap).

 

In Zuidoost-Azië wordt een dessertdrankje gemaakt van gepureerde avocado, suiker en kokosmelk. Een soortgelijke drank zie je in Ethiopië (spris) en Marokko, met melk en een vleugje sinaasappel-bloesem-water.

Vaak wordt avocado gecombineerd met vers fruit als mango, banaan, guave of papaya.

Over de hele wereld wordt avocado in salades gebruikt, en  als bij-groente (hamburgers, gebakken eieren, tortilla's en sushi).

WEETJES

Avocado's rijpen niet aan de boom, maar na de pluk. Het duurt circa 14 dagen voordat een avocado rijp is.
Wil je dat bespoedigen, wikkel de avocado dan in krantenpapier, maar laat hem sowieso bij kamertemperatuur rijpen. Bewaar hem alleen in de koelkast, als je de rijping wilt remmen of wilt stoppen (omdat hij al voldoende rijp is).

Wrijf de avocado direct na het schillen in met wat citroen- of limoensap tegen bruinkleuring.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

De Persea zijn middelgrote bomen die net als de andere planten uit de Laurierfamilie ooit op het supercontinent Gondwana groeiden.

Veel plantensoorten migreerden in het Paleoceen vanuit Gondwana via Antartica naar Zuid-Amerika, ook Persea. Nergens ter wereld overleefden deze de daarop volgende klimaatveranderingen, met uitzondering van de Persea Indica, die alleen nog op de Canarische eilanden voor komt, en de Persea americanum. Die overleefde dankzij de de Great American (biotic) Interchange, de uitwisseling van planten- en dierensoorten tussen de afzonderlijke subcontinenten Zuid- en Noord-Amerika volgend op hun samensmelting aan het einde van het Neogeen, zo'n 3 miljoen jaar geleden, met de vorming van de Landengte van Panama.

De avocadoboom overleefde in een groter gebied in Centraal-Amerika, gezien fossiele vondsten tot aan Califiornië toe. In de jongste geschiedenis wordt het Mexicaanse Pueblo als de natuurlijke oorsprong beschouwd.

Daar groeit nog altijd de niet-gecultiveerde avocado, bekend onder de naam criollo. Er is een theorie dat de avocado co-evolueerde met de grote zoogdieren (megafauna) zoals de Megatherium of grondluiaard, de Toxodon of de Glyptodon, stuk voor stuk kolossen die geen moeite met de avocado gehad zullen hebben. De grote zoogdieren in dit deel van de wereld stierven (met uitzondering van de bison) uit in de laatste IJstijd, 13.000 jaar geleden. De oudste fossielen van 'gebruikte' avocado dateren uit diezelfde tijd, en zijn gevonden in Coxcatián in Pueblo. Maar de eerste cultivatie schat men, is vijf millennia later begonnen. Het is een absoluut raadsel hoe de avocado het tijdvak tussen het uitsterven van de megafauna en het tijdstip van cultivatie hebben overbrugd, omdat ze voor verspreiding afhankelijk waren van dieren die in staat waren de vruchten in hun geheel te nuttigen om de zaden elders uit te scheiden. Al is daar geen bewijs van.

Zonder deze verspreiding belandt de vrucht onder de boom die haar vrucht liet vallen, wat betekent dat de nieuwe avocado de strijd aan bindt met de ouder-boom. Het is niet waarschijnlijk dat andere, kleinere dieren, de vrucht of de pit onder hun hoede hebben genomen, te meer daar de pit destijds nog aanmerkelijk groter was dan nu het geval is. Redelijkerwijs zou de avocado met het uitsterven van de grote zoogdieren eveneens uitgestorven moeten zijn. Om die reden wordt de avocado een evolutionair anachronisme genoemd, niet de enige plant overigens, ook de papaya, de papau en de kaki zijn het.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

Het woord avocado is afkomstig uit het Nhuatl, de taal van de Azteken. Zij noemden de vrucht achuacatl, wat zaad- of teelbal betekent. De Spanjaarden hoorden dit woord aan voor avogato of abogado, het Spaanse woord voor advocaat, met de letter 'd' die je nu beslist moet mijden.

VERTALING AVOCADO

engels
avocado
frans
avocatier
italiaans
avocado
spaans
aguacate
duits
avocado
arabisch
afawkadu
hindi (india)
evokaido
indonesisch
alpukat
japans
abokado
vietnamees
 
chinees
é lí 鱷梨
kantonees
ngok lei
 

PERSEA INDICA

De Persea indica is de enige overlevende Persea in de Laurasilva, de Pliocene lauriebossen. Een levend fossiel wordt de boom wel genoemd. Hij wordt wel 30 meter hoog, en heeft een recht opgaande stam. De vruchten van deze avocado-stamouder zijn klein, en niet eetbaar.

DE AVOCADO-TEELT

Sinds de mens zich over de avocado ontfermde, evolueerde de avocado van een vrucht met veel pit en weinig vlees, naar een vleesrijker vrucht. Vanaf de 5e eeuw voor Christus was de avocado basisvoedsel.

De Spanjaarden waren erg onder de indruk van de avocado en beschreven het vruchtvlees als een smakelijke pasta. De eerste beschrijving van de avocado dateert uit die tijd en is van de hand van Martin de Fernández de Ensciso (1519). Zeer geleidelijk aan werd de avocado elders geïntroceerd, eerst over de Cariben, toen naar Chili en Madeira, en vervolgens steeds verder in steeds meer landen. Pas sedert de 20e eeuw wordt de avocado ook rond de Middellandse zee verbouwd.

Tegenwoordig groeit de avocado over de hele wereld in gebieden waar het niet vriest (alleen de Hass-variëteit is bestand tegen een graadje vorst) en matig waait. Voor iedere subtropische plek die aan deze twee criteria voldoet, zijn inmiddels geëigende variëten beschikbaar. De grootste producent is Mexico, met ruim 1 miljoen ton avocado's per jaar.

In het afgelopen jaar (2015) is de wereldwijde vraag naar avocado's weer toegenomen en is het steeds moeilijker gebleken om aan de vraag te doen. Zelfs de boomkwekerijen konden de vraag naar nieuw plantgoed niet aan, waardoor wachttijden zijn ontstaan van een jaar tot jaren (Nieuw Zeeland). De prijs staat hierdoor onder druk.

SOORTEN

De avocado wordt onderscheiden in drie groepen: de West-Indische, de Guatemalese en de Mexicaanse avocado's. De meeste avocado's op de markt zijn hybriden, combinatie van deze drie avocadogroepen. De botanische benaming van de West Indische avocado is Persea americana var. americana, de Mexicaanse Persea americana var. drymifolia en de Guatamalese Persea nubigena var. guatemalensis.

Avocado's van de Mexicaanse groep staan bekend om hun constante productie, ten opzichte van de beide andere groepen, en hun bestand zijn tegen kou. De schil is dun, wat ze kwetsbaar maakt voor transport. De bladeren hebben een een anijsgeur, die vrij komt wanneer een blad beschadigd raakt. De Guatemalese avocado's kunnen niet bepaald tegen kou. De vruchtvorming neemt veel tijd in beslag, tot wel 15 maanden (van bloei tot volwassen vrucht). In sommige gebieden worden ze ingezet om het avocado-seizoen te rekken. De Mexicaanse worden dan in de winter geoogst, de Guatemalese 6 tot 9 maanden later in de zomer, met de Hass als 'tussendoortje'.

De Guatemalese avocado heeft een dikke schil, die het de consument lastig maakt om te voelen of de avocado rijp is, maar de avocado zeer geschikt maakt voor transport. Bij deze soort moet je de steelaanzet verwijderen om te controleren of de avocado rijp is. De West-Indische groep levert vruchten met een laag olie-gehalte die wel als 'waterig' worden ervaren. Deze avocado's zijn erg gevoelig voor kou.

De meeste top-cultivars zijn het resultaat van kruisingen tussen de Mexicaanse en de Guatemalese avocado. De Hass is 85% Guatemala, 15% Mexico. De verhouding bij de Fuerte is globaal 50 : 50.
De Bacon, de derde avocado die we op deze site beschrijven is merendeel Mexicaans, en daardoor het best van deze drie tegen kou bestand.

HASS

De Hass is een klein soort avocado, met een gewicht tussen 140 en 400 gram. De schil is vrij dik. Wanneer de vrucht rijpt, wordt deze donkerder van kleur, tot uiteindelijk bijna paars.

FUERTE

De fuerte is groen tot donkergroen, en herken je aan zijn dunne schil.

AVOCADITO

De pitloze avocadito is een onbevruchte Fuerte (cuke), schijnbaar een komkommertje. Wordt wel coctail-avocado of vinger-avocado genoemd.

PINKERTON

De peervormige Pinkerton is een langegerekte avocado,met een iets dikkere schil dan de Fuerte, Wordt bij rijping donkerder (groen) van kleur.

BACON

De ovale Bacon wordt net als de Fuerte en de Hass op de biologische markt verkocht. Het is een superieure variëteit die je buiten de biologische markt nauwelijks ziet, en die minder olie bevat dan de Hass.

DE ANATOMIE VAN DE VRUCHT

De avocado is een bes. Duidelijk herkenbaar zijn de buitenste laag van het pericarp, het exocarp of de schil, en het vlezige middengedeelte, het mesocarp, het vruchtvlees. Het vlies is wanneer je goed kijkt, te zien als een wazige laag om de pit, het zaad van de vrucht.

Doordat het vlies vrijwel onherkenbaar is, wordt de avocado tot de bessen gerekend en niet tot de steenvruchten, hoewel de avocado slechts één zaad bevat, terwijl bessen in de regel meerde zaden bevatten.

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

Avocado's zijn gezond. Niet alleen door de vitamines C en K en foliumzuur, ook door de vezels. Naast genoemde voedingsstoffen bevat avocado 14,2 mg choline per 100 gram. Een avocado bestaat voor iets minder dan 75% uit water.

SAMENSTELLING PER 100 GRAM
RAUW PRODUCT

160
kcal
(670 kJoule)
2
gram
eiwitten
8,5
gram
koolhydraten
6,7
gram
vezels
0,7
gram
waarvan suikers
14,7
gram
vet
2,1
gram
verzadigd
9,8
gram
enkelvoudig onverzadigd
1,8
gram
meervoudig onverzadigd
110
mg
omega-3
1689
mg
omega-6
VITAMINES
48
µg
vitamine A
(6% ADH)
0,1
mg
vitamine B1
(9,1% ADH)
0,1
mg
vitamine B2
(7,1% ADH)
1,7
mg
nicotinezuur
(10,6% ADH)
1,4
mg
pantotheenzuur
(23,3% ADH)
0,3
mg
vitamine B6
(21,4% ADH)
61
µg
foliumzuur (B9)
(30,5% ADH)
10
mg
vitamine C
(12,5% ADH)
2,1
mg
vitamine E
(17,5% ADH)
21
µg
vitamine K
(28% ADH)
MINERALEN
12
mg
calcium
0,2
mg
koper
½
mg
ijzer
485
mg
kalium
29
mg
magnesium
0,1
mg
mangaan
7
mg
natrium
52
mg
fosfor
0,4
µg
selenium

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

The fruits the gomphotheres ate | D.Hanzen, Neotropical anachronisms 1982 American society for the advancement of science Why the avocado should have gone the way of the Dodo | K.A. Smith Oct 2013 Smithsonian.com Avocado (raw), Nutritionfacts (voedingswaarde) | Nutritiondata.self.com Avocado groups | Avocado information, University of Caliifornia, Agricultural & natural resources Avocado | Plantentuin Meise Avocado | J. Morton, 1987 Fruits of warm climates pp 91-102, Purdue University Hybrids | G. Bender, Avocado botany and commercial cultivars grown in Calfornia, Botany book 1 Chapter 2 pp 22-23 Persea indica, a link to the genus Persea's past | California avocado comments Viñátigo (Persea indica) | Mediatec, Gobierno de Canarias