Zuurzak
Annona muricata
ZUURZAK
 
ZUURZAK | ANNONA MURICATA

ZUURZAK

Annona muricata

De zuurzak wordt wel verward met de nangka. Het vruchtvlees van beide is zeer smaakvol, dat van de zuurzak gelaagd, met accenten van ananas (de zuurte), aardbei, kokos en banaan. De nangka verenigt de smaken van appel, ananas, mango en banaan. Twee niet te versmaden kolossen.

Op de junglesop na is de zuurzak immers de grootste vrucht onder de custardappels. De groenblijvende boom groeit alleen in de tropen, houdt van een hoge luchtvochtigheid en alleminst van kou. Een lichte vorst kan de boom fataal zijn. De boom wordt 7-9 meter hoog en draagt slechts 10-30 vruchten.

De vrucht is vaak grillig gevormd, tussen langwerpig en hartvormig in. Grote exemplaren zijn 5-7 kilogram per stuk en zijn 20-30 cm lang. De schil is stekelig, wat doet vermoeden dat de vrucht een meervoudige vrucht is, zoals de ananas. Maar wat we zien als stekels, zijn de vele stampers (vruchtbladen of carpellen) van één enkele bloem. Verzamelvruchten bestaan uit een groot aantal verschillende bloemen. Technisch gezien zijn de vruchten de vereniging (aggregatie) van een groot aantal gerijpte eierstokken, die herkenbaar zijn aan de schubben of stekels aan de buitenzijde van de vrucht.

De 'stekels' breken gemakkelijk af wanneer de vrucht rijp is. De binnenzijde van de vrucht is cr&etilde;me-kleurig en omvat witte segmenten, die aan de gelaagdheid van visvlees doen denken. De vrucht bevat veel zaden, een groot exemplaar tot wel 200 stuks, hoewel veel segmenten pitloos zijn.

Het zuurzakseizoen is lang, doordat de vruchten in verschillende regio's op verschillende momenten rijpen, van Puerto Rico in maart tot november op Hawaï.

Culinair gebruik en bereiding

De vrucht wordt nog geelgroen, onrijp geplukt, omdat hij eenmaal rijp van de boom zou vallen. Regel is, dat de vrucht binnen 6 dagen na de pluk gegeten moet worden. Net als veel andere custardappels wordt het vruchtvlees uit de schil geschept nadat de vrucht in stukken is gesneden. Een methode om het vruchtvlees en de zaden te scheiden is, het vruchtvlees te zeven, bijvoorbeeld in kaasdoek. Daarmee gaat de textuur verloren, maar ontstaat een goed bruikbaar 'sap'. De zaden zijn licht-toxisch, en worden niet gegeten.

Bewaren

Zuurzakken zijn kort houdbaar, bij kamertemperatuur slechts enkele dagen. Eenmaal rijp blijft de zuurzak nog 2-3 dagen goed in de koelkast. De schil kan al wel zwart kleuren, zonder dat dit de kleur en de smaak van het vruchtvleees aan tast.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

De zuurzak komt uit de tropische regio van de Caraïben, het noordelijk deel van Zuid-Amerika en Mexico, en wordt daarbuiten ook verbouwd in Afrika (met name Nigeria), Zuidoost-Azië en Polynesië.

In Peru was het gebruik de zaden aan de doden mee te geven, wat tot de eerste verspreiding van de vrucht over de regio heeft geleid. De verdere verspreiding heeft plaats gevonden vanaf de 16e eeuw, het wordt wel één van de eerste vruchten genoemd die van de Nieuwe wereld naar de Oude zijn gebracht, in eerste insantie naar het zuiden van China.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

De geslachtsnaam annona is afgeleid van het latijnse woord anon, dat 'jaarlijks' betekent, doelend op de vruchtvorming. De benaming zuurzak wordt wel verklaard uit een combinatie van de lichtzure smaak en de wat omgedefinieerde vorm van de vrucht. De Indonesische benaming sirsak zou daar van zijn afgeleid. aannemelijker is dat het omgekeerde het geval is geweest, dat zuurzak ontleens is aan sirsak, dat ontleend is aan een oud Tamil-woord sˊiru-s’akkei, dat 'kleine nangka' betekent.

 

Daarmee wordt de bewering gestaafd dat de benaming zuurzak ten onrechte aan de Anona muricata is gegeven, dat daarmee eigenlijk de nangka (Artocarpus) wordt bedoeld. Als dat waar is, H. Kern schrijft er een bijna onweerlegbaar verhaal over naar aanlelding van een publicatie in het Tijdschrift voor Nederlandse taal- en letterkunde uit 1907, zou er géén Nederlandse benaming voor de vrucht zijn, of het moet guanabana zijn, naar de in Spaanstalige gebieden veel gebruikte benaming.

VERTALING ZUURZAK

engels
soursop
frans
corossol
italiaans
guanàbana, graviola
spaans
guanábana
duits
stachelanone oder sauersack
hindi (india)
 
indonesisch
sirsak
japans
 
vietnamees
mãng cầu Xiêm
chinees
ci fan li zhi 刺果番荔枝
kantonees
ci gwo faan lai zi
 

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

De vrucht is rijk aan vitamine C, B1 en B2.

SAMENSTELLING PER 100 GRAM RAUW PRODUCT

66
kcal
( 276,1 kJoule)
1
gram
eiwitten
16,8
gram
koolhydraten
3,3
gram
vezels
13,5
gram
waarvan suikers
0,3
gram
vet
0,1
gram
verzadigd
0,1
gram
enkelvoudig onverzadigd
0,1
gram
meervoudig onverzadigd
69
mg
omega-6
VITAMINES
0,7
µg
vitamine A
(0% ADH)
0,1
mg
vitamine B1
(9% ADH)
0,1
mg
vitamine B2
(7% ADH)
0,9
mg
nicotinezuur
(6% ADH)
0,3
mg
pantotheenzuur
(5% ADH)
0,1
mg
vitamine B6
(7% ADH)
14
µg
foliumzuur (B9)
(7% ADH)
20,6
mg
vitamine C
(26% ADH)
0,1
mg
vitamine E
(1% ADH)
0,4
µg
vitamine K
(1% ADH)
MINERALEN
14
mg
calcium
0,1
mg
koper
0,6
mg
ijzer
278
mg
kalium
21
mg
magnesium
14
mg
natrium
27
mg
fosfor
0,6
µg
selenium
0,1
mg
zink
 

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Annona muricata | Wikipedia (ES/EN/D) Soursop| Center for new crops, Purdue University Soursop, nutritionfacts (voedingswaarde) | Nutritiondata.self.com Zuurzak | Etymologiebank P.J. Veth, Uit Oost en west, verklaring van 1000 woorden uit Nederlands-Indië Suurzak | E.J. Brill, tijdschrift voor Nederlandse Taal- en letterkunde, jaargang 26, Leiden 1907