Shā rén kardamom
Amomum villosa
Shā rén KARDEMOM
 
shā rén | WURFBAINIA VILLOSUM

shā rén (HARIGE KARDEMOM)

De Chinese harige kardemom (Wurfbainia villosum) is een hier vrij onbekende kardamom, die in heel Zuidoost-Azië voor komt, en net als de andere kardamomsoorten voor zijn vrucht geteeld wordt.

De vruchten van deze kardamomsoort zijn vooral bestemd voor de Chinese kruidengeneeskunde, maar worden ook gebruikt als goedkope vervanger van zwarte kardemom. Men noemt de zaadjes 'zandzaadjes' of shā rén.

De Wurfbainia villosum groeit van nature in groenblijvend, tropisch loofbos op een hoogte tussen 500 en 1.400 meter. De plant gedijt het best onder vochtige, schaduwrijke omstandigheden. Hij wordt verbouwd in bestaand bos, dat wordt uitgedund om de plant de optimale habitat te verschaffen, en op rubberplantages.

De plant wordt twee meter hoog, en heeft een wortelstelsel dat sterk op dat van de gemberplant lijkt. Hij bloeit in mei en juni en draagt vanaf het derde jaar vruchten, van augustus tot september. Die vruchtjes zijn eivormig en paars. Ze zijn 2 cm lang en hebben een craquelé schil, bedekt met korte stekeltjes (haartjes). De vruchtjes worden geplukt zodra ze rijp zijn, en in de zon te drogen gelegd. Daarbij kleuren ze bruin. Ze zijn moeilijk te kraken.

Er vindt bij voortduring aanpassing plaats van de botanische ordening van planten. Ook de Zingiberaceae ontkomen daar niet aan. In 2018 nog zijn drie gembergeslachten Conamomum, Meistera en Wurfbainia opnieuw ingedeeld en zijn er drie geslachten aan de Zingiberaceae toegevoegd (Epiamomum, Lanxangia en Sundamomum). Bij deze herindeling waren in totaal 384 plantensoorten zijn betrokken. Zo is de Amomum villosa in 2018 door Skornick en Poulsen ingedeeld bij de Wurfbainia, en zal nu Wurfbainia villosa worden genoemd.

Sa nhân, Dương xuân sa Chinese: Yuan bian zhong sha ren English: Bustard cardamom, Tavoy cardamom

PRAKTISCHE ZAKEN

Aankoop en verkrijgbaarheid

Culinair gebruik en bereiding

Bewaren

OORSPRONG EN VERSPREIDING

De harige kardemom komt van nature voor in Cambodja, Vietnam en Thailand, waar hij groeit in lager gelegen bossen en in bossen in de heuvels.

Hij komt tegenwoordig verspreid over Zuidoost-Azië voor, onder meer in Laos, India en China.

In de Zuid-Chinese provincies Yunnan en Guanxi is de teelt gepropageerd om aan de sterke vraag te kunnen voldoen. Hij wordt onder meer verbouwd als tussengewas op boomplantages.

Buiten deze beide provincies komt hij ook voor in Guizhou en sinds de jaren zestig van de vorige eeuw ook in Yunnan. In totaal bedraagt het areaal waarop de kardamom wordt geteeld 13.000 hectare, naast de teelt op de 200.000 hectare rubberbomen. Daarvan is een vijfde deel kardamomteelt.

VERTALING HARIGE KARDEMOM

engels
hairy chinese cardamomt
frans
cardamom poilu de la chine
vietnamees
thảo quả
chinees
shā rén 砂仁
 

DUURZAAMHEID

Op de internationale rode lijst van de IUCN is van deze plant vermeld dat er geen signalen zijn dat de plant ergens ter wereld bedreigd wordt, en is daarom in deze lijst opgenomen als "least concern". Desalniettemin signaleert men dat de plant op sommige plaatsen zo intensief is geplukt dat hij wel degelijk bedreigd wordt.

BRONVERMELDING UPDATE OKTOBER 2016

Amomum villosum | IUCN Red List of threatened species 2014.3 Amomum villosum | Wikipedia (EN) Amomum villosum | Useful tropical plants Tree-medicinal herb intercropping | L. Wenhua, Agro-ecological Farming Systems in China, 2001, New Yorl, The parthenon publishing group i.s.m. Unesco ISBN 92-3-103784-6 Amomum | The Gingers of the world, Zingeraceae research center ໝາກແໜ່ງຂຽວປ່າ Wild Cardamom | Pha Kao Lao