Yángméi
Myrica rubra
Yángméi
RECEPTEN MET Yángméi
YANGMEI | MYRICA RUBRA

YÁNGMÉI 杨梅

De Chinese aardbei of yangmei is een plant uit de gagelfamilie (Myricaceae), bekend van de wilde gagel, die ook in ons land groeit, maar hier langzaamaan lijkt te verdwijnen. De yángméi wordt op grote schaal verbouwd om zijn zoetzure vruchten.

De wilde gagel is een veelzijdige plant, die in het verleden gebruikt werd als medicijn, als kleurstof en om bier beter houdbaar te maken. Dat laatste gebeurt nog, in Gageleer, een Belgisch bier.

De yángméi is een groenblijvende, subtropische boom van gemiddeld een meter of vijftien, met een groeizijze die lijkt op die van een populier. Hij groeit op voedselarme, zure grond dankzij de symbiose met een stikstofbindende bacterie, de Frankia.

De Myrica rubra heeft aanvankelijk en geel-groen stam, die later grauw-grijs wordt met witte stipjes en barstjes. De takken zijn kaal en breekbaar. Om de breuk van de takken te voorkomen worden bomen vaak gestut met bamboestokken.

De bladeren zijn leerachtig en staan in rozetvorm aan het uiteinde van de takken op korte bladstelen. De boom bloeit in het voorjaar (maart-april). Ze staan in het hart van de bladrozet. De plant is tweehuizig, draagt zowel mannelijke als vrouwelijke bloemen. de mannelijke bloemen zijn groter en groeien in een tros.

In China rijpen de vruchten in juni, vroeger dan andere vruchten. De vrucht is rond en heeft een knobbelig oppervlak. De vrucht is 1 à 1½ cm groot en dieprood, hoewel er ook witte en paarse yangmei's zijn, afhankelijk van de hoeveelheid anthocyaan, verantwoordelijk voor de kleur.

Het vruchtvlees is sappig, en heeft dezelfde kleur als de schil, meestal een tintje lichter. De vrucht bevat één behoorlijk grote zaad. Er zijn cultivars met grote(re) vruchten, tot wel 4 cm in doorsnede.

De smaak van de yángméi is uniek, zoet, met een zure toon. Je eet ze als een kers, maar ze smaken als een aardbei. Net als bij kersen zijn er zuurdere en zoetere cultivars. De zuurdere worden hoofdzakelijk gebruikt om ze te drogen of jam van te maken.

De boom produceert maximaal na een jaar of zeven tot acht. Mede omdat de last van de vruchten aan het uiteinde van de takken vaak tot takbreuk leidt, worden de vruchten handmatig geoogst. Dat is bovendien nodig omdat de vruchten aan één en dezelfde boom op verscheiden tijdstippen rijpen, en de vruchten niet narijpen. Ze moeten te allen tijde rijp geoogst worden. Omdat de vruchten kwetsbaar zijn, worden ze met het steeltje eraan geplukt.

VERKRIJGBAARHEID EN AANKOOP

Yángméi wordt rijp verkocht, omdat de vrucht na de pluk niet narijpt.

GEBRUIK

De yángméi is een handvrucht, en is net als de méi of ume ook gedroogd verkijgbaar. Hij wordt ook gebruikt in een Chinese likeur, báijiǔ.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

De yángméi komt van origine uit China en is genaturaliseerd in Japan, Korea en de Philippijnen. De plant is in China gecultiveerd, vermoedelijk zo'n 2.000 jaar geleden, voor medicinaal gebruik.

De Myrica rubra groeit van nature in bossen op heuvels en in bergachtig gebied, tot een hoogte van 1.500 meter. De yángméi-teelt in China is geconcentreerd in de provincies Zheijang en Jiangsu. In Japan groeit de boom onder meer in het bergachtig gebied van Kanto, en zuidelijker in Honshu, in gebieden die niet geschikt zijn voor andere soorten van landbouw. Het centrum van de yamamomo-teelt, zoals de vrucht hier heet, ligt in Tokushima en Kochi.

Buiten China en Japan wordt de vrucht verbouwd in Thailand en Auistralië.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

De Chinese naam is afgeleid van de woorden voor populier 'yáng' en méi, de Chinese naam van de Japanse abrikoos. Hij heeft ook andere benamingen, zoals Zhuhong in de provincie Fuijan, en Zhurong. De Japanse naam yamamomo is gevormd uit het woord voor berg 'yama' en 'momo', wat Japanse is voor perzik. Momo komt vaker voor in de benaming van vruchten die niets met een perzik te maken hebben. Sumomo bijvoorbeeld, de Japanse pruim (Prunus salicina). 'Su' is Japans voor zuur. Waarschijnlijk is 'momo' de benaming voor een 'rode vrucht' in het algemeen.

VERTALING YANGMEI

engels
chinese or japanese bayberrie
frans
fraise chinoise
italiaans
 
spaans
fresa china
duits
pappelpflaume
arabisch
 
turks
çin koca yemişi
hindi (india)
 
indonesisch
yangmei
vietnamees
dương mai
japans
yamamomo
chinees
yángméi
 

BRONVERMELDING UPDATE JANUARI 2018

Yamamomo | Shikigami Myrica rubra | Wikipedia (FR/DU) Myrica rubra, the Red Bayberry | Sub-Tropical Fruit Club of Qld Inc Myrica rubra | eFloras: Flora of China Myrica rubra | Plantlist, a working list of all plant species Yamamomo : Myrica rubra | Life in Kochi (2013) Red bayberry: botany and horticulture | K.Cheng, Horticultural Reviews, Volume 71 (3) pp83-90 2004 Wiley & Sons ISBN 0-471-35420-1