Franse peen (carotte)
Daucus carota ssp sativus
DE FRANSE PEEN
FRANSE PEENSOORTEN
CAROTTES DES SABLES AOP | DAUCUS CAROTA SSP SATIVUS

DE FRANSE PEEN

Daucus carota ssp sativus

De Fransen maakten net als de Nederlanden vrij laat kennis met de peen, maar eerder dan wij. Om die reden noemden we de peen ook in ons land lange tijd de 'karoot', een nam die alleen in het West-Vlaams overleefd heeft.

De Spanjaarden en Italianen gingen ons voor, zij kenden de peen eerder dan wij. De Italianen leerden hem kennen dankzij hun overzeese handel met de Arabieren (Venetië). De Fransen moesten het hebben van landroutes, van peen die in Italië werd verbouwd en naderhand in Zwitserland, en peen die al sinds de 12e eeuw in het Spaanse Sevilla werd verbouwd. Dit betrof de paarse peen, in die tijd Radice atrorubente genoemd.

Het woord 'carotte' verschijnt voor het eerst in de 16e eeuw. Het is afgeleid van het Latijnse carota. Het woord doet al snel ook in het Nederlands zijn intree als karoot (1536), een woord dat alleen nog in het West-Vlaams voor komt. De Hollandse paarse "karoot" werd al snel een begrip, bijvoorbeeld in Duitsland waar men deze omarmde.

De Fransen waren er achteraf bezien toch niet zo gek op. Het grote nadeel van de peen was immers dat hij kleur af gaf, en bouillons ruïneerde. En wat dan overbleef was een onooglijke, bleke wortel. Aan het hof van zonnekoning Lodewijk XIV prefereerde men daarom de gele en de witte wortel.

Jean-Baptiste La Quintinie, de tuinman van de vorst zette de toon. Le Potager du roi à Versailles wordt aan hem toegedicht, en behoort tot de prominentste Franse gerechten uit die tijd, en staat nog altijd op het menu. Nog zo'n befaamd op de peen gebaseerd gerecht uit die tijd is de Boeuf carotte van chef La Varenne uit 1651, een voorbeeld van een 'boeuf à la mode'.

Het zou nog wel even duren voor ook in Frankrijk de oranje peen algemeen opgeld doet. Net als in ons land werden ook in Frankrijk talloze variëteiten ontwikkeld. Het succesvolst waren de Demi-longue Nantaise, een zoete, diep-oranje stomp gevormde wortel zonder groene kraag (1864) en de Demi-longue de Carentan (1884) een soortgelijke peen, maar meer geschikt voor de omstandigheden in de Midi.

Ook Frans is de ronde zomerpeen, die onder meer door het leven gaat als de 'Pomme Parisienne'. Andere soorten zijn de Carotte demi-courte des Sables , de Guérande (1884 AOP) en de Carotte longue lisse de Meaux

DE FRANSE PEEN - DE TEELT

Frankrijk is voor de consumptie van peen in belangrijke mate op het buitenland aangewezen. De teelt concentreert zich in Bretagne (o.a. Créances) en Normandië (29%), Aquitaine (46%), de Provence en de Côte d'Azur (3%), tezan=men zo'n 75% van de totale productie in Frankrijk.

De Franse productie van peen bedraagt circa 8% van de totale productie in Europa - net als Nederland - een schijntje van de totale wereldproductie, waarin Europa een marktaandeel heeft van circa 20%. De import-exportbalans vor peen is vrijwel in balans, er wordt 10% meer uitgevoerd dan ingevoerd. daarbij dient aangetekend te worden dat sommige Franse peensoorten, zoals de ronde peen, vooral voor de eigen conservenindustrie bestemd zijn.

BRONVERMELDING UPDATE JUNI 2019

Carotte | Wikipedia (FR/NL/EN/DU) Peen | Etymologiebank M.Philippa, Etymologisch woordenboek van het Nederlands Origin of the European cultivated carrot | O. Banga, 1956, Institiute of horticultural breeding LU Wageningen in Euphytica 6 (1957) Springer link La carotte de Meaux a disparu | S. Roselé, Le Parisien Aoũt 2017
Deze site is in bewerking, waardoor foto's kunnen ontbreken of links niet werken. Excuus daarvoor. De site wordt herbewerkt na een aanslag op de site door copyright-jagers begin dit jaar.