top
Sumac
Rhus coraria
Sumac
 
SUMAC | RHUS CORARIA
ZA'ATAR
MSAKHAN

SUMAC

De Rhus coraria of Siciliaanse rhus, is beter bekend onder de naam sumac. Van de vruchten wordt 'zuurkruid' gemaakt.

De Siciliaanse rhus is verwant aan de cashewplant. Verschillende delen van de plant werden gebruikt voor verschillende kleuren kleurstof, en uit de vruchten werd tannine gewonnen voor de leerbewerking. De vraag daarna is stil gevallen, en de teelt in sommige delen in het Middellandse Zeegebied daardoor nagenoeg stil gevallen, onder meer op Sicilië en op Malta.

De plant heeft geveerde bladeren, bestaande uit zeven tot vijftien ovale, dikke, behaarde blaadjes. De bloeiwijze (mei tot augustus) is pluimvormig, met pluimen van 15-20 cm lengte. De bloemetjes zijn gelig van kleur. De steenvruchtjes daarentegen zijn dieprood, en zijn net als de bladeren behaard.

Culinair gebruik en bereiding

De onrijpe sumacbesjes worden dezelfde wijze als kappertjes gebruikt, de rijpe besjes worden gedroogd gebruikt als specerij. Er zijn twee versies van: de gemalen sumac en de gebroken sumac.

Sumac wordt als specerij gebruikt in (onder meer) de Arabische, Perzische, Koerdische, Jordaanse en Turkse keuken. Het is een smaakbepaler in het specerijenmengsel za'atar en in salades als het Libanese tabouleh en in het Turkse döner kebab

Incidenteel worden ook de jonge scheuten van deze sumac gegeten, dat zijn de buigzame uitlopers van een volwassen plant. Het eetbare gedeelte heeft een malse groene kern. Gedeelte met een witte kern laten staan ! De scheuten worden ontdaan van hun bittere bast zowel rauw als gekookt gegeten.

Oorsprong en verspreiding

De Rhus coriaria komt van oorsprong uit de regio Tajikistan, Uzbekistan, en groeit in veel landen in het Midden-oosten, rond de Middellandse zee en in Klein-Azië.

In Italië komt de plant al eeuwen - ook in het wild - voor in Sicilië en in Toscane. De bladeren van de planten die groeien in de bergen bij Palermo bevatten veel tannine, en worden 'masculino' genoemd. Ze werden er omwille van de tannine verbouwd. Die van de hoogvlakte heet 'feminelle', en bevat aanmerkelijk minder tannine.

Taalkundige aspecten, etymologie

De botanische naam Rhus is afgeleid van het Greekse 'rhous', dat evenals het Latijnse 'rhus' en het Keltische 'rudd' werd gebruikt om de rode kleur van de sumacs te duiden. Het woord sumac zelf is van Semitische oorsprong, en komt onder meer voor in het Arabisch en het Hebreeuws. Coriaria is afgeleid van corrayeur, het Franse woord voor leerbewerking, leerlooierij, en is een verwijzing naar de tanines in deze plant.

Vertaling sumac

engels
sumac or sumach
frans
sumac des corroyeurs
duits
sumach
italiaans
sommacco siiliano
spaans
zumaque
arabisch
samaq سماق
turks
sumak
hindi
 
indonesisch
 
japans
 
vietnamees
 
chinees
 
kantonees
 
 

Duurzaamheid

Op de internationale rode lijst van de IUCN is van deze plant (in het wild groeiend) vermeld dat hij kwetsbaar is doordat hij veel geplukt wordt.

De Rhus coriaria is daarom in deze lijst opgenomen als "vulnerable". In de lijst worden geen specifieke regio's benoemd waar de plant bedreigd wordt. In het Europese Middellandse zeegebied is de druk op de natuurlijke populatie gering, en is de plant niet bedreigd.

Bronvermelding update maart 2020

Rhus coriaria | Wikipedia (FR) Rhus coraria | IUCN Red List of threatened species 2016.3 Rhus coraria | S. Thayer, The forager's harvest, Identifying and preparing edible wild plants, 2006 Sicilian sumac, US Department of agriculture | H. W. Wiley, 1905, Commercial Sicilian sumac, US Department of agriculture Rhus coriaria | The IUCN Red list of threatened species 2018-1