top
Mango
Mangifera indica
Mango
VARIËTEITEN (afbeeldingen)
MANGO | MANGIFERA INDICA

MANGO

De mango is de vrucht van de Mangifera indica, één van de meest verhandelde mango-achtigen. dat de ene mango niet de ander is, komt onder meer door het grote aantal variëteiten dat onder de noemer 'mango' wordt verkocht.

De cashewfamilie (Anacardiaceae) is een uitgebreide familie van struiken en bomen waaraan de pistachenoot, de cashewnoot en de mango groeien en waarvan het hars (mastiek) en het kruid sumac worden gewonnen.

De mangoboom (Mangifera indica) behoort tot het geslacht Magnifera, waartoe ook de Bauno (Mangifera caesia), de stinkende mango (Mangifera foetida), de kwini (Mangifera odorata) en de prachtige mango (Mangifera magnifica) behoren. Ook al duidt de naam daar soms niet op, al deze planten dragen soortgelijke smakelijke vruchten.

De Mangifera indica is een 20 tot wel 40 meter hoge boom, met grote elliptische bladeren (15-30 cm lang). Ze zijn leerachtig, en glanzen. De bloeiwijze doet net als die van de pistache aan de druif denken. Een sterk vertakte bloeiwijze waaraan tienduizenden gele of roze bloemen groeien. Een klein deel daarvan wordt maar bestoven en kan zich ontwikkelen tot een vrucht.

Mangobomen dragen vruchten vanaf het derde tot vijfde jaar en geven slechts eens per drie à vier jaar een goede oogst, van 400 tot 600 vruchten (per boom). De oogst loopt op in de eerste twintig jaar om in de daaropvolgende twintig jaar geleidelijk af te nemen. Het duurt 2 tot 5 maanden voor een vrucht voldoende rijp is (voor de export onrijp) om geplukt te kunnen worden, mede afhankelijk van de mangosoort en de temperatuur.

De mangovrucht is soms maar 5 cm lang, maar kan wel 20 cm lang worden, zoals veel mango's die op de Nederlandse markt worden aangeboden. Het is een steenvrucht, bevat maar één hard zaad. De schil is weliswaar leerachtig, maar dun, en wordt in tegenstelling tot het vruchtvlees niet gegeten. Afhankelijk van de mangosoort is het vlees meer of minder zoet en aromatisch en meer of minder vezelig. Er zijn wereldwijd zeker 1.000 soorten mango, de variatie is dus groot.

Het zaad van de mango, dat wel de pit of de vis wordt genoemd (naar de afgeplatte vorm van het Ischiussymbool) is verankerd met het vruchtvlees, en daarvan moeilijk te scheiden. De pit wordt gebruikt om olie uit te halen, die op dezelfde maniet als cacaoboter wordt gebruikt bij de productie van chocolade, margarine, shampoo en verlerlei cosmetica.

Van de vele soorten mango krijgen we in Europa maar een bepekt deel te zien. Vanwege het grote aantal variëten en omdat bij het aanbod mango's maar weinig informatie over de variëteit wordt gegeven, zullen we deze zomer proberen een goed beeld te schetsen van de in Nederland verkrijgbare mango-soorten. Vooralsnog doen we alleen deze aankondiging.

Practische zaken

Aankoop en verkrijgbaarheid

Mango's zijn het hele jaar door verkrijgbaar, omdat ze overal ter wereld verbouwd worden. Wanneer het seizoen in Peru af loopt, is er bijvoorbeeld aanbod uit Costa Rica. De meest voor komende soorten op de Nederlandse markt zijn de Palmer en Tommy Atkins (Brazilië) en de Kent (Peru).

Ondanks de slechte infrastructuur in dat land bereiken sinds kort biologische en Fairtrade mango's uit Burkina Fasso ons land. Dezelfde mango kan ook uit Ghana, Zuid-Afrika of Equador komen, om een vergeklijkbare duurzame mango het jaar door te kunnen leveren.

Hoe te eten ?

In Thailand eet men de mango het liefst onrijp en zuur. In Zuid-Amerika eet men de wel rijpe mango, maar dan met zout of zoals in Mexico in de vorm van een bloem gesneden,ruim bestrooid met chilipoeder , merquén.

Mango's worden meestal geschild, maar ook van van de schil af gegeten. De pit is hoe dan ook niet eetbaar. Omdat hij lastig te verwijderen is, maar plat, snijd je daar redelijk een voudig met een mes rondom. Er is ook een speciaal instrumentje op de markt waarmee je om de pit heen het vruchtvlees kunt lossnijden.

Culinair gebruik en bereiding

Mango wordt gegeten als handfruit, en als dessert, maar is ook zeer geschikt voor warme, kruidige bereidingen, zoals chutney.Er wordt ook sap van gemaakt.

Mango bevat enzymen die eiwitten af breken. Daardoor is mango moelijk met zuivelproducten te combineren, tenzij de mango geblancheerd wordt opdat het enzym inactief wordt. Mango moet ook geblancheerd worden alvorens met gelatine verwerkt worden.

Uit het zaad wordt mangoboter gewonnen, een vette substantie die net als cacaoboter en sheaboter gebruikt wordt in de cosmetica. Het smeltpunt van mangoboter is lichaamstemperatuur. Mangoboter is niet bestemd voor culinair gebruik. Waar in recepten mangoboter wordt genoemd, wordt in de regel een simpele spread van fijngemalen mango bedoeld, zonder het zaad.

Houdbaarheid (bewaaradvies)

De mango's die in ons land aan komen zijn gekoeld vervoerd, na onrijp geplukt te zijn. Wil een mango narijpen, mag de temperatuur van de mango niet onder 10° geweest zijn (de ideale bewaartemperatuur). Wanneer de mango goed behandeld is, rijpt hij binnen enkele dagen na, bij kamertemperatuur. Wanneer er bruine of zwarte vlekjes op de schil verschijnen duidt dat op voldoende rijping.

Zijn deze vlekken grijs, dan wijst dat erop dat de mango onderkoeld is geweest. Het verdient aanbeveling om de mango te koken en/of er een chutney van te maken.
Bewaar een mango-vrucht nooit in de koelkast !

MANGO VARIËTEITEN

Er zijn duizenden mango-variëteiten. alleen al in India komen er zeker 1.000 voor, waarvan er zo'n twintig commercieel verbouwd worden.

Veel landen kennen hun eigen cultivars, maar sommige worden overal ter wereld verbouwd, zoals de Haden, de Kent en de Atkins. Grote kans dus, dat wanneer je een mango op de Nederlandse markt tegen komt, dat één van deze variëeiten is.

Hieronder een beknopt overzicht van meest voor komende mango-variëteiten [NB De afzonderlijke pagina's net een uitgebreide beschrijving van deze mango's zijn in bewerking].

HADEN

De Haden is een smakelijke, al wat oudere variëteit, in 1910 ontwikkeld in Florida. Hadens zijn rond en zijn mede kerkenbaar aan de fijne witte stipjes op de schil. Wanneer hij rijpt wordt hij geel.

TOMMY ATKINS

De Tommy Atkins wordt veel verbouwd, ondanks zijn zeer vezelige structuur. Het is een vrij grote, sappige mango, maar vaak vrij stevig, en zoals gezegd vrij vezelig.

KEITT

De Keitt is een grote, langwerpige mango met een dunne schil, die vrij groen blijft, ook wanneer de vrucht rijpt. Hij voelt rijp wat harder aan dan andere variëteiten. Hij is vezelarm.

KENT

Deze variëteit is een zoete variëriteit die in 1940 in Florida is ontwikkeld, en vooral zijn bestemming krijgt als industriële mango. Zeer geschikt voor het maken van mangosap en gedroogde mango.

PALMER

De Palmer is net als de Kent in 1940 in Florida ontwikkeld. Je kunt aan de schil niet aflezen of hij rijp is, ondanks zijn abrikoosachtige tint. De Palmer is vezeliger dan de Palmer.

OSTEEN

Deze langgerekte mango heeft een dikke schil en een mooie rode blos. De meeste Osteens komen uit Spanje. De smaak en textuur zijn vergelijkbaar met die van de Keitt.

NAM DOK MAI

Eén van de vele Thaise variëteiten. Hij wordt geplukt wanneer hij bijna rijp af al gerijpt is. Zeer zoet.

Oorsprong en verspreiding

De mango vindt zijn oorsprong in de bossen in het noordoosten van India en Zuidoost-Azië en is rond 2000 jaar voor Christus in India gecultiveerd.

Hij groeit in het wild in Pakistan, Bangladesh en India, waar de plant rond 2000 jaar voor Christus gecultiveerd is. Wilde populaties worden aangetroffen in Assam, India en Myanmar. Op het Indische Mysore plateau is een beschermd mangogebied aanwezig.

De mango is rond de 4e, 5e eeuw voor Christus vanuit India over het Oost-Aziatisch continent verspreid, en is vele eeuwen later, in de negende eeuw, door Arabieren ook in Afrika geïtroduceerd. De introductie in Zuid-Amerika is van nog later datum, en staat op conto van de Portugezen als onderdeel van wat bekend staat als de Colombiaanse uitwisseling.

De mango is de nationele vrucht van India, Pakistan, de Philippijnen, en de boom is de nationale boom van Bangladesh. De mango speelt een belangrijke rol in het Theravada Boeddhisme, omdat de 23e Buddha Sikhīi verlichting bereikte onder een pundarikaboom, een witte mangoboom. Eén van de historische mangobossen is de Lakhi Bagh in Darbhanga, in Bihar, waar de Mughal keizer Akbar in de 16e eeuw maar liefst 100.000 mangobomen heeft geplant.

De mangovrucht is met de banaan het belangrijkste tropische fruit, qua handelsvolume. India is de belangrijkste producent van de mangovrucht met meer dan 40% van de wereldwijde productie, zo'n 16 miljoen ton per jaar. Van de ruim honderde mango-landen produceren er 65 meer dan 1 miljoen ton per jaar.

Na de Tweede wereldoorlog werd het mogelijk tropisch fruit over de hele wereld te vervoeren, aanvankelijk per vliegtuig. De handel in tropisch fruit, en mango zeker, heeft een enorme groei door gemaakt met de ontwikkeling van koeltransport over zee in de tachtiger jaren van de vorige eeuw.

Pakistan is de grootste producent. Tot nu toe kwamen mango's vanuit Pakistan vooral door de lucht naar Europa, maar sinds 2010 worden ze in toenemende mate verscheept. Van veel dichterbij komen uit Granada duurzaam geteelde, biologische Keitt-mango's.

Taalkundige aspecten, etymologie

Het woord mango is afgeleid van het Dravidisch, een taalfamilie van 25 talen die overwegend gesproken worden in het zuiden en zuidoosten van India. het woord is voor het eerst in de 16e eeuw gebruikt in een reisbericht van de Italiaanse ontdekkingsreiziger Ludovico de Varthema. Hij noemde de vrucht manga.

De geslachtsnaam Mangifera is een samanvoeging van de naam van de mangoboom en -vrucht en het Latijnse 'ferre', dat brengen betekent, de brenger van de mango.

VERTALING Mango (boom)

engels
mango (-tree)
frans
mangue (manguier)
italiaans
mango
spaans
mangó
duits
mango
arabisch
manja منجو
hindi (india)
amchur
indonesisch
mangga of mangka
vietnamees
xoài
japans
mangō マンゴー
chinees
mángguǒ 芒果

Duurzaamheid

Op de internationale rode lijst van de IUCN is van deze plant vermeld dat er onvoldoende gegevens zijn om de situatie te beoordelen. In 1998 was de Mangifera indica nog 'kwetsbaar'.

Gezondheidsaspecten

Voedingswaarde, gezondheidsrisico's

Samenstelling per 100 gram rauw product

65
kcal
(272,1 kJoule)
0,5
gram
eiwitten
17
gram
koolhydraten
14,8
gram
waarvan suikers
1,8
gram
vezels
0,3
gram
vet
0,1
gram
verzadigd
0,1
gram
enkelvoudig onverzadigd
0,1
gram
meervoudig onverzadigd
37
mg
omega-3
14
mg
omega-6
VITAMINES
252
µg
vitamine A
(31,5% ADH)
0,1
mg
vitamine B1
(9,1% ADH)
0,1
mg
vitamine B2
(7,1% ADH)
0,6
mg
nicotinezuur (B3)
(3,8% ADH)
0,2
mg
pantotheenzuur
(3,3% ADH)
0,1
mg
vitamine B6
(7,1% ADH)
14
µg
foliumzuur (B9)
(7% ADH)
7,6
mg
choline
 
27,2
mg
vitamine C
(34% ADH)
1,1
mg
vitamine E
(9,2% ADH)
4,2
µg
vitamine K
(5,6% ADH)
MINERALEN
10
mg
calcium
0,1
mg
koper
0,1
mg
ijzer
156
mg
kalium
9
mg
magnesium
2
mg
natrium
11
mg
fosfor
0,6
µg
selenium

Bronvermelding update maart 2020

Historical virtues of the walnut | California walnuts Nutritiondata raw mango | Nutritiondataself (website) Etymologiebank walnoot | Etymologiebank.nl (website) Mango | Wikipedia (EN/DU) Mangifera indica | The international red list of threatened species IUCN 2016-3 Mangifera indica | FAO Ecocrop Mangifera indica | Agro forestry database 4.0 (2009) Mango Commodity Profile | Unctad 2016 Distribution of Mangifera species in Southeast Asia | National mango database, India 2017 Department of Biotechnology Mango varieties | National mango database, India 2017 Department of Biotechnology Pakistaanse mango's dit jaar per schip naar Europa | AGF Colinda Smits, 2010