Pepernoten
Peperkoekkussentjes
PEPERNOTEN
PEPERNOOT-RECEPTEN OP DEZE SITEL
PEPERNOTEN
BOVEN: ZEEUWSE EN ONDER: KORTRIJKSE PEPERBOLLEN

ZEEUWSE PEPERBOLLEN

Ooit gehoord van de peperbollenrondgang ? Waarschijnlijk niet. Het is een gebruik in Kortijk om met de processie op Pinkstermaandag peperbollen te eten. Peperbollen, het Vlaamse woord voor pepernoten.

Ook in ons land is het woord peperbol gangbaar. In Zeeland worden deze sterk naar anijs smakende bollen vooral met Sinterklaas verkocht. De Kortijkse peperbollen, de Zeeuwse peperbollen en de Hollandse pepernoten hebben met elkaar gemeen dat ze gestrooid worden. Dat berust in ons land (strooigoed) op een germaanse traditie, in Kortrijk is dat niet het geval, zelfs niet sprake van een traditie maar een sinds kort ingevoerd gebruik. Strooigoed was in Germaanse tijden graan, dat symbool stond voor kiemkracht, en werd gestrooid op pasgeboren baby's. Een gebruik dat we ook kennen van het strooien van rijst bij huwelijken.

Zeeuwse peperbollen bevatten naast de gebruikelijke specerijenmix van peperkoek net als taaitaai en pepernoten anijs.  Veel anijs, in de vorm van hele anijszaadjes. Ze worden gemaakt van een warm deeg, dat begint met het verwarmen van de zoete ingrediënten. Omdat het deeg zwaar te verwerken is, werd het vroeger met de voeten gekneed. Dat werd dammelen genoemd.

INGREDIËNTEN

75
gram
honing
175
gram
bruine suikerstroop
1
el
kaneel
1
tl
kardemomzaad (groene kardamom)
2
tl
gemberpoeder
1
el
anijs- of karwijzaad (geen steranijs)
150
gram
roggebloem
150
gram
tarwebloem
5
gram
bakpoeder (3% van de hoeveelheid tarwebloem)
 
 
zout
 

HET RECEPT

DE VOORBEREIDING

Verwarm de honing en de stroop.

Zeef intussen het meel, zodat er geen klontjes in het deeg vormen, en voeg er de specerijen (maar nog niet het bakpoeder) aan toe.

Meng een voordeeg door de warme, hete stroop op de bloem te geieten, en er met een spatel door te roeren. Ga over op handwerk zodra het deeg daarvoor voldoende is afgekoeld, en voeg er dan ook het bakpoeder aan toe. Dat kan ook de volgende dag.

Kneed door tot er een taai, maar soepel deeg is gevormd. Voeg eventueel iets water toe.

Laat het voordeeg afgedekt een dag in de koeling staan.

DE BEREIDING

Wanneer je het bakpoeder nog hebt achter gehouden, meng je een kleine hoeveelheid tarwebloem met het bakpoeder, en kneed dat tezamen door het koele deeg. Dit is een zwaar werkje, nu het deeg is afgekoeld, en gezien de geringe hoeveelheid bakpoeder, vandaar de toevoeging van wat extra bloem.

AFWERKING EN BAKKEN

Laat het deeg op kamertemperatuur komen en verwarm de oven voor op 160°.

Rol het deeg uit in strengen met een doornede van 2,5-3 cm. Snijd hier kussentjes van, en leg deze op enige afstand van elkaar op een ingevette bakplaat.

Schuif de bakplaat iets onder het midden van de voorverwarmde oven en bak de peperbollen in 10, hoogstens 12 minuten goudbruin. Bak ze zeker niet te lang, want wanneer ze uitdrogen, worden ze keihard en oneetbaar, .

Laat de peperbollen op de bakplaat afkoelen alvorens ze van de plaat te nemen.

BRONVERMELDING UPDATE SEPTEMBER 2016

Pepernotenoorlogen | Het bakkerijmuseum Neutje | Etymologiebank P.A.F. van Veen, Van Dale etymologisch woordenboek Over sintberds en sjerpbollen | Bakkers in bedrijf, 26 november 2014