Griekse paasbroden
Brood en banket
GRIEKSE PAASBRODEN
GRIEKSE BROODRECEPTEN
TSOUREKI | GRIEKS PAASBROOD

GRIEKSE PAASBRODEN

Griekenlands klassieke paasbroden verschillen nogal van de West-Europese, doordat ze wel rijk gedecorrerd zijn, maar niet rijk gevuld, en door hun hun rijke vormschakering.

De Griekse paasbroden zijn de lampropsomo (helder brood) of lamprokouloura (helder rond brood), met veel eieren en boter gedecoreerd met lentebloemen (rozen), of blaadjes, kruisen en slangen van deeg. De toevoeging van een gekookt rood ei ('kokkina avga') symboliseert de hergeboorte van Christus, is wel gebruikelijk maar maar gebeurt niet altijd.

Avgokouloura ids een rond brood met een ei, avkoula en eivormig brood, en broden die een figuur voorstellen zijn de kokona (een vrouwspersoon) of koutsouna (een pop), kalakathi (mand), zelfs Jezus' voet.

Naast de al genoemde ronde vorm en broodfiguren worden de paasbroden vaak gevlochten, of tot een acht gevormd. Het vlechten grijpt terug op het offeren van een jonge vrouw, dat in veel Griekse tragedies wordt beschreven, en ook daadwerkelijk heeft bestaan. De haarvlecht wordt in de Griekse beeldhouwkunst gebruikt als geïdealiseerd beeld van een jonge, huwbare vrouw.

PASEN

Pasen is een feestdag waarop gevierd wordt dat Jezus, volgens de christelijke leer de eniggeboren Zoon van God, is opgestaan uit de dood, op de derde dag van zijn kruisiging.

Pasen komt voort uit het joodse Pesach, het lente- of matzefeest. Met Pesach wordt herdacht hoe God de joden bevrijdde van hun slavernij in Egypte, de exodus - uittocht - uit Egypte, en hun vrijheid onder Mozes.

Het christelijke Pasen is een transformatie van dat feest,dat aanvankelijk samenviel met Pesach. Pas in het Concilie van Nicea in het jaar 325 is Pasen vastgesteld op de zondag na de eerste volle maan in de lente, zoals nu het geval is. Daardoor valt Pasen altijd tussen 22 maart, de eerste mogelijkheid dat een zondag valt na het begin van lente, en 25 april, op basis van de maancyclus.

Onder het christelijke Pasen wordt behalve de vierdag ook de periode verstaan van Pasen tot Pinksteren, een periode van vijftig dagen, waarbinnen op de veertigste dag Hemelvaartsdag valt. Gedurende deze vijftig dagen dient iedere katholiek de Heilige communie te ontvangen.

HET PAASEI

Het gebruik om eieren te beschilderen, zou vanuit Perzië zijn overgenomen in de Grieks-christelijk kerken van Mesopotamië en van daar uit verbreid zijn.

De eieren werden uitsluitend rood beschilderd, in herinnering aan het bloed van Christus dat vloeide bij zijn kruisiging. Vroege christenen decoreerden de eieren bovendien met groene en gele motieven. zoals het heilige kruis. Het Paasei symboliseert daarnaast de lege tombe van van Jezus na zijn wederopstanding.

In de orthodoxe traditie worden de eieren in Griekenland op de dag van de communie, de donderdag voor Pasen, beschilderd. hiervoor worden ui-schillen gebruikt en azijn, om de kleur vast te houden.

PALMPASEN

Palmpasen is een traditie die alleen in Nederland en België bestaat. Het is overblijfsel van een Germaanse traditie, waarbij eieren worden opgehangen in de heilige boom.

Palmpasen valt op de zondag voor Pasen, en wordt in de orthodoxe kerk de intocht van de heer in Jerusalem genoemd. De palmpasen stok of paastok verwijst met zijn kruisvorm naar de kruisiging van Christus op Goede vrijdag, de palmtakken naar de intocht, het zoete broodje naar het breken van het brood bij het laatste avondmaal, en de haanvorm ervan naar de haan die kraaide na de drievoudige verloochening door Petrus. Het ei is hier het vruchtbaarheidssymbool.

In de oude traditie werden de stokken versierd met dertig rozijntjes, die de dertig zilverlingen verbeeldden waarvoor Judas Jezus verried. Deze werden in de naoorloigse periode vervangen door snoepjes, soms ook fruit (mandarijntjes). de leerlingen van confessionele scholen gingen met de palmtak in optocht naar een instelling of ziekenhuis om de tak met hun tijdens het vasten opgespaarde snoepjes te schenken 'aan mensen die mensen die het nodig hadden'. Voor wie zich dat kon veroorloven met een broodhaantje met en anders één zonder ei.

BRONVERMELDING UPDATE MAART 2017

Greek easter breads | History of Greek food Traditional easter foods from aroud the world | The Telegraph Food and drink March 2016 The story of Iphigenia in Aulis (recreation) | A. Church, Stories from the Greek tragedians Human sacrifice | D. Hughes, Human Sacrifice in Ancient Greece, 1991 Rouledge Abingdon, Oxon ISBN 0-415-03483-3