Tarbot
Platvis (Scophthalmidae)
Tarbot
TARBOTS
TARBOT | Scophthalmus maximus

TARBOT

De tarbot (Scophthalmus maximus) is een grote platvis uit de familie van de tarbotachtigen. Hij lijkt veel op de verwante griet, maar laat zich onderscheiden door vele onderhuidse botknobbeltjes, die goed zichtbaar (en voelbaar) zijn.

De tarbot is een platvis die behalve in zout ook in brak water leeft. Hij kan wel een meter lang worden, en een gewicht van 25 kilogram bereiken. In de handel zijn tarbots zelden zwaarder dan 2 kilogram. Zijn onderkaak bevat scherpe spitse tanden, waarmee hij vis kan vangen. Hij doet dat vanuit een hinderlaag, gebruik makend van zijn camouflage. Daarnaast voedt hij zich met kreeftjes en schelpen.

Zijn leefgebied is gematigd, zout en brak water op diepten tussen 20 en 70 meter. Hij is merendeels te vinden op rotsachtige bodem. Wordt wel 25 jaar oud.

De tarbot is een heeft een donkere en een lichte zijde, respectievelijk de boven- en de onderzijde van de vis. De donkere zijde is zijn camouflage-kant. Hij past deze aan aan de omgeving. Een tarbot heeft vrijwel geen schubben.

Aan zijn (oorspronkelijke) linkerzijde bevinden zich de ogen. Hij heeft één aarsvin en één rugvin.

De paaitijd van de tarbot ligt tussen april en augustus. Het vrouwtje legt haar eerste eitjes in het vierde levensjaar. Ze spuit miljoenen eitjes uit, waarop het mannetje deze bevrucht. Het paaien gebeurt in ondiep kustwater, waar de larven gedurende hun hele transformatie tot platvis zullen verblijven. De eitjes komen een week na de bevruchting uit. De larven zijn symmetrische rondvissen, maar zullen stapsgewijs - in dertig dagen - tot asymmetrische platvisjes uit groeien.

Het rechteroog maakt daarbij een reis naar de linkerzijde van de vis. Dat vraagt hermodellering van de schedel, want bot moet wijken voor het oog, en de ruimte van het oog moet worden (her)ingevuld. Bij de meeste platvissen gaat overigens het linkeroog naar de rechterzijde.

Het verplaatsen van het oog neemt ongeveer een maand in beslag. De hele transformatie tot platvis duurt nog een maand langer. Het jonge visje (fry) moet ook nog van het plantenetend lave-stadium tot vleesetende vis worden, en de zwemblaas die overbodig wordt, verdwijnt. In deze overgangsfase, die veel energie kost, sterven veel visjes. Vanuaf nu verblijven de jonge tarbots op de bodem van de zee.

VERKRIJGBAARHEID EN AANKOOP

Gekweekte tarbot is het hele jaar door verkrijgbaar. Gevangen tarbot is meestal afkomstig van Nederlandse, Belgische, Britse of Deense visserij, is leverbaar in de periode van september tot maart. Buiten Europa wordt ook andere vis als (Europese) tarbot aangeboden, onder meer de bedreigde, kleinere Groenlandse tarbot, een heilbotsoort (Reinhardtius hippoglossoides).

Tarbot wordt in grootte-klassen ingedeeld, tarbot klasse 5 is 300-500 gram (eenpersoons), klasse 4 500-1000 gram, klasse 3 1-2 kilogram, klasse 2 2 tot 4 kilogram en klasse 1 meer dan 4 kilogram per stuk. Hoe groter de tarbot, hoe dikker hij is, en hoe hoger de kiloprijs.

De ideale bewaartemperatuur voor tarbot is 0-5°

BEREIDINGSTIJDEN (KOOKTIJDEN)

Het vlees van een op juiste manier bereide tarbot is prachtig wit en glanzend. Voorkom te lange garing. Van onderstaande aanbevolen bereidingstechniekenzijn de bereidingstijden een indicatie.

BEREIDINGSTIJD FILETS

bakken in koekenpan
3-6 min
pocheren in koekenpan
3-6 min
stomen
8-10 min
stoven
8-10 min
sous-vide
10 min (60°)
 

BEREIDINGSTIJD HELE VIS

bakken in koekenpan
8-10 min
pocheren in koekenpan
8-10 min
stomen
8-10 min
stoven
15-20 min

OORSPRONG EN VERSPREIDING

De tarbot komt voor in het oostelijk en noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan, tot aan Marokko, de Noord- en de Oostzee en de Baltische zee, de Middellandse zee en het zuidwesten van de Grote Oceaan.

In Turkije vist men op een naast familielid van de tarbot, de kalkan, de Zwarte zee tarbot (Scophthalmus maeoticus) , die geen botknobbeltjes heeft, maar kleine stekeltjes.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

De tarbot dankt zijn naam aan het Oud-Zweedse törnbut, dat doornige vis betekent, naar de kenmerkende botstoppeltjes. But betekent overigens 'vis'.

De geslachtsnaam is een combinatie van het Griekse skopelos, dat lantaarnvis betekent, en ophtalmos, ogen, vis met de ogen.

VERTALING TARBOT

engels
turbot, britt
frans
turbot
italiaans
rombo chiodato
spaans
 
turbot,
catellaans: rodaballo
duits
steinbutt
arabisch
 
turks
 
hindi (india)
 
indonesisch
 
vietnamees
 
japans
 
chinees
 
 

DUURZAAMHEID

Er is geen volledige bestandbeoordeling van de tarbot, wel statistieken waarin zowel tarbot als griet (samengevoegd) voor komen. De indruk bestaat dat de populatie van de tarbot sinds 2005 vrij stabiel is, na een periode waarin de populatie sterk gekrompen is.

Het visquotum voor tarbot is in 2017 licht verruimd (+10%) ten opzichte van 2016. Dat maakt het mogelijk om de tarbot die als bijvangst van de boomkorvisserij op tong en schol wordt gevangen, aan land te brengen. Er wordt ook meer specifiek op tarbot gevist, door de kieuwnetvisserij. het grote nadeel van deze vorm van visserij is de bijvangst van dolfijnen en bruinvissen (en zeevogels). De viswijzer adviseert alle gevangen tarbot te mijden, en te kiezen voor gekweekte tarbot.

Tarbot wordt met de hengel in het Grevelingenmeer gevangen, waar de vis is uitgezet, en het in tegenstelling tot schor en schar goed lijkt te doen.

CERTIFICERING

Er is geen MSC-gecertificeerde visserij op tarbot, wel een FOS-certificaat (Friends of the sea), een goedkoper, minder streng keurmerk, vooral bekend en gewaardeerd in Zuid-Europa.

TARBOT-KWEKERIJEN

Al aan het einde van de 19e eeuw werden de eerste tarbot-fry gekweekt. Afgezien van wat kleine experimenten onderweg, heeft het tot de jaren tachtig van de vorige eeuw geduurd, voordat de teelt van tarbot commercieel is opgepakt. De aftrap daartoe is in Frankrijk en Groot-Brittanië gedaan, maar de eerste kwekerijen verschenen - in open water - in het noorden van Spanje.

Tegenwoordig wordt tarbot in een toenemend aantal landen, waaronder Nederland, Frankrijk, Spanje en Denemarken, in gesloten bassins gekweekt. Maar ook in Chili, overwegend voor de export naar Europa, en China. Het nadeel van de teelt is, dat daarbij grote hoeveelheden visolie en vismeel wordt verbruikt. Er wordt gewerkt naar het gebruik van duurzamer voedingsmethoden.

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

SAMENSTELLING PER 100 GRAM
RAUW PRODUCT TARBOT

95,0
kcal
(397,7 kJoule)
16,1
gram
eiwitten
3,0
gram
vet
0,7
gram
verzadigd
0,6
gram
enkelvoudig onverzadigd
0,9
gram
meervoudig onverzadigd
48,0
mg
cholesterol
VITAMINES
11,6
µg
vitamine A
(0% ADH)
0,1
mg
vitamine B1
(9,1% ADH)
0,1
mg
vitamine B2
(10,0% ADH)
2,2
mg
nicotinezuur (B3)
(13,8% ADH)
0,6
mg
pantotheenzuur
(10% ADH)
0,2
mg
vitamine B6
(10,0% ADH)
8,0
µg
foliumzuur (B9)
(4% ADH)
2,2
µg
vitamine B12
(88,0% ADH)
1,7
mg
vitamine C
(2,1% ADH)
MINERALEN
18,0
mg
calcium
0,4
mg
ijzer
238,0
mg
kalium
51,0
mg
magnesium
150,0
mg
natrium
129,0
mg
fosfor
36,5
µg
selenium
0,2
mg
zink

BRONVERMELDING UPDATE NOVEMBER 2017

Scophthalmus maximus | Wikipedia (FR/DU/EN) Turbot | Seafoodsource European turbot, nutritionfacts (voedingswaarde) | Nutritiondata.self.com Cultivo del Turbot Scophthalmus maximus | Aquahoy Portal de informaci&oavcute;n en aquicultura Turbot | Aquapartners ApS Recirculation-technolgy Tarbot | Seafarm Kamperland Visquota 2017: | Rijksoverheid: Ministerie van Landbouw en Visserij Tarbot op de Grevelingen | C. van Schelven, Totalfishing 2006 Turbit hatchery | Nathalie R. Le François (ed), Finfish Aquaculture Diversification, par 21.2 2010 CABI International ISBN 978-1-84593-494-1 DUURZAAMHEID Tarbot | Vis & seizoen, duurzame vis Scophthalmus maximus | IUCN Red List of threatened species 2017.2 Wat is goede vis? Tarbot | Viswijzer, initiatief Stichting De Noordzee.