Griet
Platvis (Scophthalmidae)
Griet
GRIETEN
TARBOT | Scophthalmus maximus

Griet

De griet (Scophthalmus rhombus) is een grote platvis uit de familie van de tarbotachtigen. Hij is platter en ovaler dan de tarbot -waarmee hij vaak vergeleken wordt - en heeft een gladde huid.

Er is nog een verschil, de tarbot is schubloos, de griet heeft, zij het vooral kleine, schubben. De griet is een platvis die behalve in zout ook in brak water leeft. Hij kan zo'n 75 cm lang worden, en een gewicht van 8 kilogram bereiken. Daarmee is hij aanzienlijk lichter dan de tarbot. Zijn onderkaak bevat scherpe spitse tanden, waarmee hij vis kan vangen. Hij doet dat ingegraven, vanuit een hinderlaag, gebruik makend van zijn camouflage. Daarnaast voedt hij zich met kreeftjes en schelpen.

Zijn leefgebied is gematigd, zout en brak water op diepten tussen 5 en 70 meter. Hij is merendeels te vinden op een slikachige bodem. .

De griet is een heeft een donkere en een lichte zijde, respectievelijk de boven- en de onderzijde van de vis. De donkere zijde is zijn camouflage-kant. Hij past deze aan aan de omgeving. Een griet heeft vrijwel geen schubben.

Aan zijn (oorspronkelijke) linkerzijde bevinden zich de ogen. Hij heeft één aarsvin en één rugvin. De rug- of aarsvin bestaat uit twee delen. Het voorste gedeelte ervan is vertakt, en doet aan een borsteltje denken.

De paaitijd van de tarbot ligt tussen in de maanden maart en april, uit lopend tot in de zomer. Het vrouwtje legt haar eerste eitjes in het vierde levensjaar. Ze spuit miljoenen eitjes uit, waarop het mannetje deze bevrucht. Het paaien gebeurt in ondiep kustwater, waar de larven gedurende hun hele transformatie tot platvis zullen verblijven. De eitjes komen een week na de bevruchting uit. Tot die tijd drijven ze vlak onder het wateroppervlak rond. De larven zijn symmetrische rondvissen, maar zullen stapsgewijs - in dertig dagen - tot asymmetrische platvisjes uit groeien.

Het rechteroog maakt daarbij een reis naar de linkerzijde van de vis. Dat vraagt hermodellering van de schedel, want bot moet wijken voor het oog, en de ruimte van het oog moet worden (her)ingevuld. Bij de meeste platvissen gaat overigens het linkeroog naar de rechterzijde.

Het verplaatsen van het oog neemt ongeveer een maand in beslag. De hele transformatie tot platvis duurt nog een maand langer. Het jonge visje (fry) moet ook nog van het plantenetend lave-stadium tot vleesetende vis worden, en de zwemblaas die overbodig wordt, verdwijnt. In deze overgangsfase, die veel energie kost, sterven veel visjes. Vanaf nu verblijven de jonge tarbots op de bodem van de zee.

De transformatie tot platvis neemt 4 tot 6 maanden in beslag. Vanaf dat moment verblijven de grieten in ondiep water om pas een half tot een jaar later naar dieper water te gaan.

VERKRIJGBAARHEID EN AANKOOP

Hoewel griet het hele jaar door in kleine hoeveelheden wordt aangevoerd, is het seizoen voor griet de winter.

De beste kwaliteit vind je van juni tot december. De ideale bewaartemperatuur voor tarbot is 0-5°

BEREIDINGSTIJDEN (KOOKTIJDEN)

Het vlees van een op juiste manier bereide griet is prachtig wit en glanzend. Bereid de vis op het vel. Voorkom te lange garing van de filet, zeker van het dunne, half zo dikke deel van de filet. Van onderstaande aanbevolen bereidingstechniekenzijn de bereidingstijden een indicatie.

BEREIDINGSTIJD FILETS

bakken in koekenpan
3-6 min
pocheren in koekenpan
3-6 min
stomen
8-10 min
stoven
8-10 min
sous-vide
10 min (60°)
 

BEREIDINGSTIJD HELE VIS

bakken in koekenpan
8-10 min
pocheren in koekenpan
8-10 min
stomen
8-10 min
stoven
15-20 min

OORSPRONG EN VERSPREIDING

De griet komt voor in het oostelijk en noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan, tot aan Marokko, de Noord- en de Oostzee en de Baltische zee. Hij leeft ook in de Middelllandse Zee en de Adriatische zee, en in de wateren van IJsland en Noorwegen.

In Turkije vist men op een naast familielid van de tarbot, de kalkan, de Zwarte zee tarbot (Scophthalmus maeoticus) , die geen botknobbeltjes heeft, maar kleine stekeltjes.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

De griet dankt zijn naam vermoedelijk aan zijn leefomgeving. Griet is Oud-Nederlands voor grof zand. Het word wordt al in de 16e eeuw gebruikt.

De geslachtsnaam is een combinatie van het Griekse skopelos, dat lantaarnvis betekent, en ophtalmos, ogen, vis met de ogen.

VERTALING GRIET

engels
brill
frans
barbue
italiaans
rombo liscio
spaans
 
rombo,
catellaans: rèmol
duits
glattbutt
arabisch
 
turks
 
hindi (india)
 
indonesisch
 
vietnamees
 
japans
 
chinees
 
 

DUURZAAMHEID

Er is geen volledige bestandbeoordeling van de griet, wel statistieken waarin zowel tarbot als griet (samengevoegd) voor komen. De indruk bestaat dat de populatie van de tarbot sinds 2005 vrij stabiel is, na een periode waarin de popluatie sterk gekrompen is.

Het visquotum voor griet (en tarbot) is in 2017 licht verruimd (+10%) ten opzichte van 2016. Dat maakt het mogelijk om de griet die als bijvangst van de boomkorvisserij op tong en schol wordt gevangen, aan land te brengen. De viswijzer adviseert griet te mijden.

CERTIFICERING

Er is geen MSC-gecertificeerde visserij op griet.

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

Vanwege het ontbreken van een volledig set gegevens van griet, hierbij het overzicht van tarbot, louter illustratief. Griet is magerder, bevat slechts 0,7 gram vet, en heeft een energiewaarde van 79 kcal (331 kJ).

SAMENSTELLING PER 100 GRAM
RAUW PRODUCT (TARBOT)

95,0
kcal
(397,7 kJoule)
16,1
gram
eiwitten
3,0
gram
vet
0,7
gram
verzadigd
0,6
gram
enkelvoudig onverzadigd
0,9
gram
meervoudig onverzadigd
48,0
mg
cholesterol
VITAMINES
11,6
µg
vitamine A
(0% ADH)
0,1
mg
vitamine B1
(9,1% ADH)
0,1
mg
vitamine B2
(10,0% ADH)
2,2
mg
nicotinezuur (B3)
(13,8% ADH)
0,6
mg
pantotheenzuur
(10% ADH)
0,2
mg
vitamine B6
(10,0% ADH)
8,0
µg
foliumzuur (B9)
(4% ADH)
2,2
µg
vitamine B12
(88,0% ADH)
1,7
mg
vitamine C
(2,1% ADH)
MINERALEN
18,0
mg
calcium
0,4
mg
ijzer
238,0
mg
kalium
51,0
mg
magnesium
150,0
mg
natrium
129,0
mg
fosfor
36,5
µg
selenium
0,2
mg
zink

BRONVERMELDING UPDATE NOVEMBER 2017

Scophthalmus rhombus | Wikipedia (FR/DU/EN) Griet | Soortenbank Scophthalmus rhombus | Fishbase European turbot, nutritionfacts (voedingswaarde) | Nutritiondata.self.com Visquota 2017: | Rijksoverheid: Ministerie van Landbouw en Visserij DUURZAAMHEID Scophthalmus rhombus | WoRMS, World register of Marine species Scophthalmus rhombus | IUCN Red List of threatened species 2017.2 Wat is goede vis? Griet | Viswijzer, initiatief Stichting De Noordzee.