Noordse garnaal
koudwater-garnaal (crusticae)
NOORDSE GARNAAL
CARIDEA
NOORDSE GARNAAL | PANDALUS BOREALIS

NOOR(D)SE GARNAAL

De Noorse, eigenlijk Noordse garnaal laat zich gemakkelijk pellen, door zijn losse pantser. Dat maakt hem geschikt om machinaal gepeld te worden. Alle aangeboden gepelde garnalen zijn dan ook machinaal gepeld.

de Noordse garnaal (Pandalus borealis) is een garnalensoort met een voorkeur voor koud water.Hij behoort tot de infraorde van de Caridea, en is lid van de Peandalidae-familie. Hij leeft in de koud water op diepte van 10 tot 300 meter op zachte, modderige bodems. Noordse garnalen verplaatsen zich gedurende het jaar op zoek naar water met de voor hen aangenaamste temperatuur, tussen 1 en 6°. Noordse garnalen worden geboren als mannetje maar worden op latere leeftijd vrouwtje. Dan zijn ze ongeveer 4 jaar oud. Het paaien begint in juli buiten de kust. Het vrouwtje draagt de eieren vanaf het begin van de hersft bij zich, om ze in de winter - tussen januari en april - langs de kust te verbergen. Daar maken de jongen een ontwikkeling door van ruim een jaar, alvorens zeewaarts te trekken.

Noordse garnalen fourageren 's nachts. Dan komen ze naar het oppervlak, maar overdag graven ze zich in op de zeebodem. Noordse garnalen worden maximaal 8 jaar oud en bereiken een lengte van circa 16 cm, maar bereiken gemiddeld een leeftijd van 5 jaar. Ze zijn dan hoogstens 10 cm lang.

Een Noordse garnaal laat zich gemakkelijk pellen, door zijn losse pantser. Dat maakt hem geschikt om machinaal gepeld te worden. Alle aangeboden gepelde garnalen zijn dan ook machinaal gepeld. Noordse garnaal wordt, gepeld of niet, gekookt aan land gebracht. Het visseizoen in de Atlantische Oceaan is 's winters, van december tot mei, wanneer de vrouwtjes hun eieren langs de kust hebben afgezet en weer naar open water trekken. In de Stille oceaan is het seizoen van april tot oktober.

Grotere exemplaren zijn zoeter van smaak dan kleinere exemplaren, zijn daardoor zeer gewild (en duurder).

OORSPRONG EN VERSPREIDING

Het leefgebied van de Noordse garnaal zijn de sub-arctische zeeën van het noordelijk halfrond, de Atlantische, de Stille oceean en de Poolzeeën.

In de Barentzzee bijvoorbeeld, waar ze gevist worden met ottertrawls, bordensleepnetten. De Noordse garnaal is vanuit commercieel gezichtspunt op de grijze garnaal (Crangon crangon) na de belangrijkste Noord-Atlantische garnalensoort in onze regio. Voor de kust van Canada deelt de Noordse garnaal die positie met de paarse garnaal, de Pandalus jordani.

Er wordt intensief gevist op de Noordse garnaal voor de Noorse, IJslandse en Ierse kust, bij Groenland en in de Golf van Maine, tussen Cape Cod (Massachusetts) en Nova Scotia (Canada). In het noordelijk deel van de Noordzee vissen vooral Deense, Noorse, Britse, Duitse en Nederlandse trawlers op de garnaal. Aan de andere kant van de oceaan nemen de Canadezen en de Groenlanders de grootste vangst voor hun rekening, respectievelijk 85.000 en 80.000 ton op een wereldtotaal van 315.000 ton (FAO:2012). Ter vergelijking, in de Barendtzzee en het Skaggerak is de afgelopen jaren slechts een derde van de toegestane quotum van 60.000 ton, daadwerkelijk gevist.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

Het woord 'borealis' betekent 'afkomstig uit het noorden'.

VERTALING NOORDSE GARNAAL

engels
northern shrimp
frans
crevette nordique
italiaans
gamberetto boreale
spaans
camarón boreal o nórdico
duits
eismeergarnale
hindi (india)
 
indonesisch
 
japans
hokkai ebi
vietnamees
tôm hồng

DUURZAAMHEID

Bij de vangst van Noordse garnaal wordt gebruik gemaakt van het Nordmøre selectiepaneel, waardoor sinds deze wordt gebruikt bijvangsten sterk teruggedrongen zijn.

Die bijvangst bestond voornamelijk uit kabeljauw en roodbaars, sindsdien alleen kleine kabeljauw en roodbaars, schelvis en Groenlandse heilbot. Wanneer de bijvangst van deze jonge, ondermaatse vis op een bepaalde locatie te groot wordt, wordt het desbetreffende vangstgebied tijdelijk gesloten voor de visserij op garnaal. De diepzee-koraalriffen in de Noorse wateren zijn sowieso gesloten voor de garnalenvangst, sommige gebieden zijn bovendien gesloten verklaard voor visserij met behulp van sleepnetten..

Men beschouwt de Noordse garnaal als een belangrijk indicator voor klimaatverandering, en beziet de ontwikkeling van de garnaalpopulaties zorgvuldig. De populaties schommelen van jaar tot jaar. Dat leidt tot telkens nieuwe aanpassingen in de lengte van het vangstsseizoen,quota, tot aan vangstbeperkingen per trip, zelfs per keer dat de netten worden uitgezet. . In de Golf van Maine is sprake van een gestage afname van de populatie sinds 2006 en is in de periode 2010-2011 sprake geweest van overbevissing. Daarom zijn vanaf dat moment sterk beperkende maatregelen afgekondigdmet het doel de garnalenstand in 2015 weer op het gewenste peil te hebben.

RECEPTEN

Tempura van kuruma ebi, sushi's

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

De Noordse garnaal wordt uitsluitend vers gevangen, niet gekweekt. Er zijn m.b.t. deze garnaalsoort geen voedselveiligheidsrisico's bekend.

SAMENSTELLING PER 100 GRAM
RAUW PRODUCT

106
kcal
( 443,5 kJoule)
20,3
gram
eiwitten
0,9
gram
koolhydraten
1,7
gram
vet
0,3
gram
verzadigd
0,3
gram
enkelvoudig onverzadigd
0,7
gram
meervoudig onverzadigd
540
mg
omega-3
28
mg
omega-6
VITAMINES
60
µg
vitamine A
(8% ADH)
2,6
mg
nicotinezuur
(16% ADH)
0,3
mg
pantotheenzuur
(5% ADH)
0,1
mg
vitamine B6
(7% ADH)
3
µg
foliumzuur (B9)
(2% ADH)
1,2
µg
vitamine B12
(48% ADH)
2
mg
vitamine C
(3% ADH)
152
µg
vitamine D
(3040% ADH)
1,1
mg
vitamine E
(9% ADH)
MINERALEN
52
mg
calcium
0,3
mg
koper
2,4
mg
ijzer
185
mg
kalium
37
mg
magnesium
0,1
mg
mangaan
148
mg
natrium
205
mg
fosfor
38
µg
selenium
1,1
mg
zink
 

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Crustaceans, shrimp, nutritionfacts (voedingswaarde) | Nutritiondata.self.com Pandalus borealis | Wikipedia (EN/FR/IT) Noordse garnaal | Viswijzer Pandalus Borealis | FAO Fisheries and aquaculture Shellfish, a comprehensive guide, Anton Mosimann, Holger Hofmann National Research Council, Twikingham Hamlyn Publishing Group, 1985 ISBN 0 600 32605 5 Marsupenaeus japonicus, kuruma prawn | Sealifebase Peneaus merguiensis | KGT Shrimp library Pandalus borealis | Fisheries.no, the official norwegian site
DUURZAAMHEID
Shrimp | EDF Seafood selector Certificated Fish to eat, Australian northern prawns | MSC Marine stewardship council Fishspecies to eat and not eat, prawns | Sassi (South african sustainable seafood initiative (WWF) Harvest reducton in the Gulf of Maine 2011/2012 | Atlantic states marine Fisheries commission, oct 2011 Atlantic northern shrimp | NOAA Fishwatch US Seafood facts