tempe benguk
Tempé benguk
Gefermenteerde fluweelbonenkoek
Tempé Benguk
 
tempe benguk
TEMPÉ BENGUK

Tempé Benguk

In Centraal Java was tempe benguk dagelijks voedsel, en werd vaak aan huis gemaakt. Deze traditie lijkt echter verloren te gaan, door de opkomst van goedkope fabriekstempe. Maar het is nog altijd te koop, vooral op pasars in en rond Yogyakarta.

Tempe benguk, ook bunguk, of bungkus genoemd, is een tempe gemaakt van de fluweelboon (Mucucna pruriens) de kacang koro benguk. Deze tropische boon is gemakkelijk te verbouwen en heeft een hoge opbrengst. Tempe benguk wordt vooral gemaakt in de provincie Yogyakarta, onder meer in Kulon Progo op 30 km van de provincie hoofdstad.

De tempe wordt vooral op markten verkocht, zoals de Pasar Wates en de Pasar Bendungan. Kenmerkend voor deze tempe is de zwarte kleur, afkomstig van de glanzend zwarte fluweelbonen.

Naast de tempe die is gewikkeld in banananblad is er tempe benguk gewikkeld in teakblad (daun jati), zoals de zeer geliefde Tempe benguk uit Lasem. Deze karakteristieke tempe benguk wordt gemaakt in het Mbah Masripah complex in het steegje naar de Pasar Sumbergirang. Ook verkrijgbaar in een zeshoekige vorm, gemaakt met een biologische ragi-starter.

TEMPÉ BENGUK RE-INVENTED

Francisca Callista is een onderzoekster, die te gast is geweest bij de familie Parnin in Kandangan, waar blijkens haar foto-journaal fluweelbonen in de tuin groeien.

Vroeger maakte de familie er tempé van, inmiddels niet meer. De familie heeft de uitdaging aan genomen om de tempé nog eens op de traditionele manier te maken.

De bonen die daarbij zouden worden gebruikt, zouden uit eigen tuin komen. De fluweelboon klimt er zichtbaar tegen de bananenbomen op, maar draagt op dat moment nog veel groene peulen. De bescheiden eigen oogst wordt daarom aangevuld met bonen van de lokale markt. dat zijn, zoals op de foto's te zien is, geen fluweelbonen, vermoedelijk jackbonen (kacang koro pedang).

Het doet misschien wat afbreuk aan de foto-serie, niet aan het verhaal. Want wat op de foto's getoond wordt, lijkt een eenmalige aangelegenheid. Maar enkele weken na de eerste herboren Kandangan-tempé benguk, dient zich een boer uit het dorp aan bij de familie Parni. Hij maakt het mogelijk de tempé weer te gaan maken, met de fluweelbonen die hij op zijn land verbouwt. De traditie lijkt daarmee in ere hersteld te gaan worden.

Lees voor een uitgebreid verslag de publicatie van K. Bradley (zie bronvermelding).

BRONVERMELDING UPDATE APRIL 2017

Tempe koro benguk | R. Fitriasari, 2010 Facultas pertanian Universitas sebalas market Surakarta Tempe bungkus | Milkwood permaculture blog The best tempeh in Lasem | A. Malagina, Feb 2017 Kesengem lasem Tempe as Language | K. Bradley, An Indonesian Village Revitalisation Mini-Project, Portal Journal of multidisciplinary international studies, UTS ePRESS Vol 13 no2 (2016) ISSN 1449-2490