Noix de Grenoble
Walnoot (Juglans)
Noix de Grenoble
ERFGOED EN RECEPTEN
NOIX DE GRENOBLE AOP | JUGLANS REGIA © FOTO: X REMONGIN

NOIX DE GRENOBLE AOP

De Grenoble walnoot is één van de twee walnootsoorten die kunnen bogen op een (Frans) AOC-label en een Europees AOP-label.

Onder de naam Noix de Grenoble kreeg deze walnoot in 1996 de Europese denominatie Appelation d'origine protegée (AOP), nadat deze al in 1938 als één van de eerste producten het Franse AOC-label (Appelation d'origine controlée) kreeg.

De walnoot in de Val d'Isère is een Juglans regia behorende tot de rassen Franquette, Mayette of Parisienne, en groeit in heuvelachtige gebied tot op 600 meter hoogte, op de bij uitstek geschikte zure, lemige grond.

De Juglans regia is de enige inheemse walnoot in Frankrijk, althans men veronderstelt dat hij er spontaan terecht is gekomen, niet geïntruceerd. Het is een boom van 20-25 meter hoog, die in het voorjaar bloeit. De onrijpe noten worden in de zomer geoogst om er wijn mee te maken, Vin de noix. Deze noten zijn genoemd naar de periode waarin ze geoogst worden, de Sint Jans noten (Saint Jean) worden rond 24 juni geoogst, de Saint Madeleine tussen eind juni en 21 juli. Deze namen prijken ook op de wijnen.

VERKRIJGBAARHEID EN AANKOOP

Ook in Nederland zijn Grenoble-walnoten te koop, vanaf begin november tot begin februari. Richtprijs voor een kilogram (in de dop, biologisch) € 10,00 - 12,00.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

De walnoot wordt sedert de 18e eeuw verbouwd in de voormalige Dauphiné. De oorsprongsbescherming heeft betrekking op een gebied dat wel de Isère-vallei wordt genoemd en dat de Isère, de Drôme en de Savoie omvat. Het gebied omvat 259 gemeenten, waarvan het leeuwendeel in de Isère is gelegen.

Er worden al langer walnoten in de Dauphiné verbouwd, zeker sedert de Gallo-Romeinse tijd. Toen de druiventeelt en de moerbijteelt (zijde) na de strenge winter van 1830 in 1875 geteisterd werden door de phylloxera (druifluis) werden beide culturen gerooid en plantte men grote aantallen walnootbomen aan, afkomstig waren uit het aangrenzende Grenoble.

Sinds de 19e eeuw werd de Franse walnoot uit de toenmalige Dauphiné op grote schaal geëxporteerd naar de Verenigde Staten. Begin 20e eeuw deed zich een enorm schandaal voor, doordat handelaren de walnoten uit de streek mengden met noten van mindere kwaliteit. Voor de boeren was onmiddellijk duidelijk dateen herhaling voorkomen moest worden, en er een controlesysteem moest komen om afnemers de garantie te geven dat er niet met de walnoten gesjoemeld werd, om een toepasselijk 21e eeuws woord te gebruiken.

Daarover waren ze het snel eens, maar het leidde tot verhitte discussies over de naamgeving en over de vraag wie die naam dan mochten voeren. Het mondde uit in het AOC-label van 1938 waarin dat eenduidig werd vastgesteld, en in 1996 in het Europees label.

Het areaal waarop de walnoot wordt verbouwd omvat circa 7.000 hectare en 1.100 bedrijven. De huidige jaarproductie bedraagt 13.500 ton. Zo'n 60% vindt zijn weg in Europa, de rest blijft in Frankrijk.

DUURZAME TEELT

De walnoot in de Isère vallei heeft het nog niet zo lang geleden wederom enorm te verduren gehad. In 1960 werden veel bomen gekapt om hun hout om middelen te verschaffen om de walnootbouw te mechaniseren, tractoren te kopen. Er werden nieuwe bomen geplant op specifieke walnootplantages, zonder onderbegroeiing of andere gewassen, uitsluitend walnoten. Met een sterke storm in 1982 gingen 130.000 van deze bomen verloren. Geleidelijk aan (her)ontdekt men het belang van agrobosbouw (investeren in bosbouw voor de lange termijn) en intercropping (middelen genereren op de korte termijn).

Het leidt tot een drie-fasen aanpak. In de eerste vijf tot tien jaar prevaleert het inkomen uit de intercrop, lavendel, alfalfa, graan of zonnebloem. Een periode daarna wordt het inkomen verkregen uit beide, de intercrop en de walnootbomen. Uiteindelijk na een jaar of twaalf valt de het inkomen van de intercrop als basis weg en leunt de boer op het inkomen uit de bomen. Wanneer de oogst van een intercrop de oogst van de walnoten in de wielen dreigt te rijden, krijgt de laatste prioriteit en wordt de intercrop-oogst genegeerd.

Elders krijgt deze aanpak helaas weinig navolging, om allerlei redenen: te smalle percelen, te steile percelen . . . .

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

In Frankrijk wordt de walnootboom noyer genoemd, wat is afgeleid van het Latijnse nucarius, afgeleid van nux (noot). Vanuit dezelfde basis is het Oud-Nederlandse nökernöte ontstaan, dat via okerneute later okkernoot werd.

CULINAIR EN RECEPTEN

De onrijpe noten worden in de zomer geoogst om er wijn mee te maken, Vin de noix. Daar begint men mee in juni of juli naar gelang de oogst, zodat de wijn enkele maanden daarna gereed voor consumptie is. Je doet er goed aan daar twee jaar van te maken, hoe langer de wijn staat, hoe smaakvoller hij is.

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

SAMENSTELLING PER 100 GRAM
RAUW PRODUCT

VOEDINGSSTOFFEN PER 100 GRAM
654
kcal
( 2736,3 kJoule)
15,2
gram
eiwitten
13,7
gram
koolhydraten
2,6
gram
waarvan suikers
65,2
gram
vet
6,1
gram
verzadigd
8,9
gram
enkelvoudig onverzadigd
47,2
gram
meervoudig onverzadigd
-
gram
transvet
9079
mg
omega-3
38,1
gram
omega-6 (!)
VITAMINES
20
µg
vitamine A
0,3
mg
vitamine B1
0,2
mg
vitamine B2
1,1
mg
vitamine B3
½
mg
vitamine B6
96
µg
vitamine B9
1,3
mg
vitamine C
0,7
mg
vitamine E
2,7
µg
vitamine K
MINERALEN
98
mg
calcium
1,6
mg
koper
2,9
mg
ijzer
441
mg
kalium
158
mg
magnesium
3,4
mg
mangaan
2
mg
natrium
346
mg
fosfor
4,9
µg
selenium
3,1
mg
zink

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Noix de Grenoble | Wikipedia (FR) Nutritiondata walnut | Nutritiondataself (website) Vin de noix | Wikipedia (FR) La noix de Grenoble | Comité Interprofessionnel de la Noix de Grenoble La noix de Grenoble | Alim'agri, Site du Ministère de l'Agriculture, de l'Agroalimentaire et de la Forêt , Sept 2013 Incorporating agroforestry practices in the management of walnut plantations in Dauphiné | C. Dupraz, Agroforestry Systems (Impact Factor: 1.22). 01/1998; 43(1):243-256. DOI: 10.1023/A:1026425307959