Moeras-anemoon
kruiden en specerijen
MOERAS-ANEMOON
KRUIDEN UIT ZO-AZIË
MOERAS ANEMOON | HOUTTUYNIA CORDATA

MOERAS ANEMOON

De moerasanemoon (Houttuynia cordata) is een woekerende plant die gedijt aan de rand van water en zich uit breidt door middel van zijn wortelstokken. Zowel de bladeren als de wortels worden gegeten.

Het is een kruidachtige, vorstbestendige plant die 20 tot 80 cm hoog wordt. Een gedeelte van de wortels (het proximale deel) produceert onvoorziene wortels, terwijl het andere, distale, deel van de stengel verticaal groeit. De bladeren zijn hartvormig, ongeveer even breed als lang. de plant bloeit in de zomer, van april tot september. Witte bloemen gevormd uit een aar met viet tot acht bijna ronde schutbladeren aan de voet. De beste oogsttijd zijn de maanden juni en juli, wanneer hij begint te bloeien.

Er zijn twee chemotypes, d.w.z. identieke planten met verschillende eigenschappen, de Chinees/Vietnamese soort, die naar koriander smaakt, en de Japanse soort die een geurcombinatie kent van citroen en sinaaappel en wel wordt vergeleken met gember. De smaak van het anemoonblad is dus niet eenduidig, en kan zelfs vissig zijn (vandaar de Engelse benaming fishwort).

VERKRIJGBAARHEID

De thee van de Houttuynia cordata is verkrijgbaat als Dokudami cha (Japanse) en Heart leaf tea (Chinese), veelal met de bloem op de verpakking.

De Anemosis californica is nauw verwant aan de Houttuynia. Ook van deze plant, die in het zuiden van de de Verenigde Staten en Mexico voor komt, worden de bladeren en de wortels gegeten, en worden min of meer dezelfde kwaliteiten verondersteld.

GEBRUIK EN BEWAREN

De bladeren worden vooral rauw gegeten of kort voor het einde van de bereiding toegevoegd. De kleinere, onvolgroeide bladeren zijn het lekkerst, mals, de grotere volgroeide bladeren soms wat leerachtig. Snijd ze daarom fijn.

Omdat het smaakpalet nogal uiteen loopt, zul je de bladeren altijd even moeten kneuzen om vast te kunnen stellen met welk te je maken hebt. Wanneer je het gebruiken wilt als vervanging van Vietnamese koriander, wil je wel zeker van zijn dat je geen vissig smakende bladeren in koopt.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

De plant groeit op tal van plaatsen in de wereld, en is in Zuid-Oost-Azië en India geliefd als bladgroente, terwijl op sommige plaatsen, waaronder grote delen van China, de wortel gegeten wordt.

De plant is voor het eerst vermeld in de Ming Yi Bie Lu, door Tao Hongjing in het jaar 520, en aan het einde van de 17e eeuw door Andries Cleyer, tussen 1682 en 1686 opperhoofd van het Japanse Deshima, in diens Specimen medicinae sinicae is beschreven.

Het groeigebied strekt zich uit van de Indiase Himalaya, waar hij tot 2.000 meter hoogte groeit, over Myanmar (vrm Birma), Thailand, Korea, China, Taiwan en Japan. De moerasanemoon groeit ook op sommige plaatsen in de zuidelijke Stille Oceaan, onder meer op het Indonesische Java.

Het Chinese chemotype groeit in het wild en semi-wild in het Noord-Oosten van India van april tot september, vooral in de Brahmaputra vallei van Assam.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

De plant is aan het einde van de 18e eeuw vernoemd naar de Nederlandse botanicus Maarten Houttuyn. De toevoeging cordata betekent 'hartvormig'. Dat is wel wat anders dan de associaties die men in bepaalde delen van China heeft. Want behalve yuxing cao (naar vis ruikend kruid), wordt het in Szechuan zhubigong (varkenssnuit) genoemd, naar de gelijkenis van het blad met een varkenssnuit, en zhe-ergen dat 'losse oorlel' betekent.

VERTALING MOERAS ANEMOON

engels
fishwort, lizard tall
frans
plante chaméléon
italiaans
 
spaans
 
duits
chinesischer eidechsenschwanz
hindi (india)
ja mardoh
vietnamees
giấp cá
chinees
yuxing cao 魚腥草
kantonees
jyu seng cou
vietnamees
giấp cá
 

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

De moerasanemon is rijk aan omega-3, voor het overige is weinig gepubliceerd over de samenstelling.

Er is te weinig gepubliceerd om met stelligheid gegevens te presenteren. Belangwekkend is wel dat Houttuynia cordata (HC) in China is ingezet tegen SARS, de levensbedreigende griep die in 2003 wereldwijd 8.000 slachtoffers maakte. Er is veel onderzoek naar gedaan, waarin bevestigd wordt dat het eten van HC tot een toename van het aantal witte bloedlichaampjes leidt.

Niet alleen hierom, maar op grond van talrijke onderzoeken naar bewijs voor de vermeende medicinale krachten van de plant, wordt de plant door het Chinese State Health Department geroemd om de medicinale potenties. Op de website van de US National Library of Medicine vind je veel onderzoeken over de medicinale eigenschappen van de plant. Onder de Japanse naam 'dokudami' zijn tal van gezondheidsproducten te koop.

BRONVERMELDING

RECEPTEN

In het noordoosten van India heet het 'ja mardoh' en wordt het rauw in salades gebruikt of in groentengerechten verwerkt. In Manipur (India) heet het 'toningkok' en wordt het gebruikt in eromba en singju, twee etnische bijgerechten. In Assam, eveneens India gebruikt men 'masundun' zowel als salade als in curries, meestal viscurries.

In Vietnam wordt het kruid vooral als garnering gebruikt. In China eet men vooral de wortels (ze'erghen).

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Nutritional attributes of herbs | Crop & Food Research Confidential Report No. 1891, L.J. Hedges & CE Lister, april 2007 Houttuynia cordata | Wikipedia (EN/DU) Phytopharmacological aspects of Houttuynia cordata | US National Library of Medicine, M. Kumar, S.K. Prasad e.o. 2014 Houttuynia cordata | Herbal emissaries, bringing Chinsese herbs to the West, S. Foster, Y. Chongxi, Bear company 1992, ISBN 978-0-89281-349-0