Sapodilla
Vrucht (Manilkara)
SAPODILLA
ZAPOTES OP DEZE SITE
SAPODILLA | MANILKARA ZAPOTA
CHICLE

SAPODILLA

CARAMELVRUCHT

De Manilkara zapote behoort tot een categorie vruchten die alle zapotes genoemd worden, ook al zijn ze totaal geen familie van elkaar. Zij danken de naam zapote aan de naam die de Azteken aan dit soort vruchten gaven. Gewoonlijk wordt deze vrucht van de Manilkara sapodilla genoemd.

 De sapodille is een zapote uit de Sapotaceae-familie, waarvan ook de mamey zapote (Pouteria sapota) en de zwarte zapote (Diospyros nigra) deel uit maken. De witte zapote echter niet, deze maakt deel uit van de Wijnruitfamilie, net als de citrusvruchten.

De sapodille groeit aan een groenblijvende boom die 12 tot 18 meter hoog wordt, en net als een rubberboom latex produceert. De boom wordt zowel voor deze latex als om zijn vruchten verbouwd. Het duurt overigens wel een jaar of acht voordat een boom voor het eerst vruchten draagt.

De roomkleurige bloemen zijn klokvormig, 9 à 10 mm groot. De sapodille bloeit het hele jaar door, en geeft tweemaal per jaar vruchten.

De vrucht van de sapodilla is een ronde tot amandelvormige bes, met een lengte van 4 tot 10 centimeter, relatief klein voor een zapote. De schil is dun maar stevig en heeft een ruw vaalbruin oppervlak. Het vruchtvlees is geel-oranje tot bruin tot rood, en heeft textuur die vergelijkbaar is met een peer, dat wil zeggen, wat korrelig. Een onrijpe sapodilla is hard, en bevat veel saponine, dat een bittere droge smaak heeft.

Het vruchtvlees van een goed rijpe sapodille is zacht en sappig en bijzonder zoet, en smaakt naar bruine suiker, reden waarom hij wel de caramelvrucht wordt genoemd. Hij bevat verscheidene, hoogstens zes, glanzend zwarte, boonvormige zaden. Ze zijn niet eetbaar, bovendien voorzien van een scherp, hakig uiteinde dat onaangename consequenties kan hebben wanneer je een zaadje probeert door te slikken. Niet doen.

Een vrucht is rijp wanneer hij zacht en geurend is, en de zaden glanzend zwart. Een rijpe vrucht zal bovendien niet 'bloeden'. Wanneer enkele vruchten rijp blijken, worden in de regel alle vruchten tegelijk geplukt.

CHICLE

De gom die van de sapodilla wordt getapt, wordt net als het hars van de mastiekboom, als natuurlijke kauwgom gegeten. Na de Tweede wereldoorlog is chicle in de meeste kauwgom vervangen door synthetische grondstoffen, maar sinds kort is er ook weer kauwgum met chicle op de markt (zie ons artikel over chicle).

GEBRUIK

De sapodilla wordt vooral als handfruit gegeten. Snijd de vrucht in de lengterichting door en wip de zaden eruit. het vruchtvlees wordt uit de schil geschept. Of snijd de vrucht in de lengterichting in partjes en eet het vruchtvlees uit de hand. Je kunt ze ook als een perzik pellen, en dan in partjes openbreken.

VERKRIJGBAARHEID EN BEWAREN

Er is geen hoogseizoen voor sapodilla's, die over de hele wereld verbouwd worden. In Mexico is het hoogseizoen van mei tot september, en wordt de Morena-variëteit van februari tot april geoogst. Op de Philippijnen loopt het seizoen van november tot april. Als de beste variëteiten worden de Mexicaanse Morena en Hasyá (november tot juni) gerekend.

De vrucht rijpt na, ook gekoeld. Spoel de zandige buitenkant direct na aankoop af. De onrijp geplukte vrucht zal binnen een dag op tien afrijpen, vaak al na een dag of vier. Reken erop dat een nog onrijp gekochte vrucht bij kamertemperatuur gemiddeld in enkele dagen zal rijpen.

Bewaar de rijpe vrucht koel. Bij 5°C is de rijpe vrucht enkele dagen houdbaar, bij een temperatuur van 1 à 2 ° zlefs enkele weken. De rijpe vrucht kan prima ingevroren worden, zowel in zijn geheel als in stukjes.

DUURZAAMHEID

De natuurlijke sapodilla-populatie heeft ernstig te lijden gehad onder de enorme populatiteit van de gom in de eerste helft van de vorige eeuw, toen deze gebruikt werd voor de productie van kauwgum.

zowel in Mexico als in Guatemala zijn beschermingsprogramma's opgesteld ter bescherming van de boom. De chiclebossen in Guatemala zijn tot natuurreservaat, Reserva de la biosfera Maya, benoemd. Ze worden sindsdien beheerd door de nazaten van de voormalige chicleros, wat voor honderden gezinnen inkomen betekent.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

Net als de andere zapotes komt ook deze Manilkara zapota uit het gebied tussen Yucatan (Mexico) en Costa Rica en bovendien van de Cariben.

De sapodilla's zijn zowel afkomstig van wilde als van gecultiveerde bomen. Tot de landen waar de sapodilla wordt verbouwd behoren Thailand, Maleisië, Cambodja, India en Indonesië. de belangrijkste productielanden zijn Sri Lanka, Venezuela, Guatemala en de Philippiijnen.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

Het woord zapote is afgeleid van het Azteecs 'tzapotl' dat voor veel soortgelijk gevormde vruchten werd gebruikt. Het sap van de boom wordt chicle genoemd, afgeleid van het Náhuatl-woord tzictli.

Opmerkelijke benamingen zijn naseberry, in Jamaica, nispero, in veel Midden-Amerikaanse landen, en allerlei variaties op het Spaanse chicozapote, chico, op de Philippijnen en chicoo of chicu in India en Pakistan. De Spaanse benaming chicozapote, duidt op de bescheiden afmetingen van deze zapote, reden voor de Hollanders om de vrucht West-Indische 'mispel' te noemen, volslagen misplaatst natuurlijk, een benaming die op de Antillen en de Virgin eilanden nog altijd gebezigd wordt. In Suriname noemt men de vrucht sapotille.

VERTALING SAPODILLE

engels
sapodille
frans
 
sapotille
nèfle d'amérique
italiaans
sapotiglia
spaans
chicozapote
duits
sapotil
arabisch
 
hindi (india)
chikoo
indonesisch
sawo
vietnamees
 
japans
sapojira
chinees
ren xin guo
 

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

De vrucht bevat is rijk aan vezels en vitamine C.

SAMENSTELLING PER 100 GRAM
RAUW PRODUCT

83,0
kcal
(347,5 kJoule)
0,4
gram
eiwitten
20,0
gram
koolhydraten
5,3
gram
vezels
1,1
gram
vet
0,2
gram
verzadigd
0,5
gram
enkelvoudig onverzadigd
11,0
mg
omega-6
VITAMINES
19,8
µg
vitamine A
(0% ADH)
0,2
mg
nicotinezuur (B3)
(1,3% ADH)
0,3
mg
pantotheenzuur
(5% ADH)
14,0
µg
foliumzuur (B9)
(7% ADH)
14,7
mg
vitamine C
(18,4% ADH)
MINERALEN
21,0
mg
calcium
0,1
mg
koper
0,8
mg
ijzer
193,0
mg
kalium
12,0
mg
magnesium
12,0
mg
natrium
12,0
mg
fosfor
0,6
µg
selenium
0,1
mg
zink

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2017

Manilkara zapota | Wikipedia (EN/ES) Sapodila | Rainforest Alliance Sapodilla | centre for new crops and plant products, Purdue University, Morton, J. 1987. Sapodilla. p. 393-398. In: Fruits of warm climates. Julia F. Morton, Miami, FL. Know what you eat: sapodilla | Nutrition Data self Sapodilla | Specialty produce Sapodilla rrowing | Edis, University of Florida