Knippa
fruit (sapindaceae)
KNIPPA
SAPINDACEAE
KNIPPA (MAMON) | MELICOCCUS BIJUGATUS

KNIPPA

De knippa (Melicoccus bijugatus) is de vrucht van de gelijknamige tropische boom. Het is een lid van de zeepboomfamilie (Sapindaceae, orde Sapindales), waartoe ook de rambutan en de litchi behoren.

De boom wordt circa 25 meter hoog en heeft een brede stam met een gladde, grijze schors. Hoewel het een groenblijvende plant is, kan hij in droge tijden zijn bladeren verliezen. De vruchten groeien in trossen en zijn 2 tot 4 cm in doorsnede. De vruchten hebben oranje vruchtvlees en een grote, lichtgele pit. De schil is groen. Omdat de knippa zo weinig vruchtvlees heeft, kweekt men varianten die in een vrucht met minder pit en meer vruchtvlees moeten resulteren.

De schil is hard en taai tegelijk, waardoor het pellen enige handigheid vereist. Bovendien zit het vructvlees vast aan de pit. De smaak is zoet tot zuur.

Naast de gewone knippa is er een boom met kleinere vrucht, de melicoccus oliviformis. De vrucht die 'cotoperiz' heet, heeft een gele schil en ivoorkleurig vruchtvlees.

GEBRUIK

De vrucht wordt hoofdzakelijk vers gegeten. Hij pelt het eenvoudigst door eerst een kleine insnede te maken met een mesje, of met de tanden. Van daar uit scheur je de bast er als het ware af. Daarna moet je het vruchtvlees van de pit zuigen.

In Mexico eet men de vrucht met zout en limoen, zoals men tequila drinkt. In Colombia zoet men de vrucht met honing, en op Cuba, waar men de vrucht mamoncillo noemt, kookt men er net als Colombia een sap van. In sommige gebieden roostert men de pitten om ze te malen en er meel van te maken ter vervanging van tapiocameel. Van gekookte bladeren wordt een soort thee gemaakt.

VERKRIJGBAARHEID

Verse knippa zou in Surinaamse winkels te koop zijn, maar ik ben het er nog niet tegengekomen. Wanneer het seizoen is (augustus), heeft de Surinaamse markt in Den Haag het , de prijs liegt er evenwel niet om: € 1,00 per ons (voor elatief weinig vruchtvlees!).

BEWAREN

Knippa's zijn beperkt houdbaar, zelfs in de koelkast. Pak ze voorzichtigheidshalve in in een vochtige doek, tegen uitdrogen, zoals je met verse kruiden doet.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

De Melicoccus komt van origine voor in het noorden van Zuid-Amerika en tropisch Midden-Amerika, onder meer in Suriname, waar de boom knippa wordt genoemd, en de Caraïben.

De boom is voor het eerst beschreven in 1756 aan de hand van een gecultiveerde boom in Puerto Rico.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

De knippa (dat is de Surinaams-Nederlandse benaming) kent een reeks namen, waarvan mamón, mamoncilla en limoncillo de gebruikelijkste zijn. Daarnaast wordt hij Spaanse limoen genoemd om zijn soms zure smaak, genepa (op Curaçao en Aruba), canepa, genipe, ginepa, quenepa en vergelijkbare namen.

De naam mamoncilla is ontstaan omdat de enige manier om de vrucht te eten is, is door het vruchtvlees van de pit te sabbelen. Het Spaanse 'mamar' betekent zuigen.

VERTALING KNIPPA

engels
spanish lime, mamon
frans
quenettier
italiaans
 
spaans
mamón, huaya
 

GEZONDHEIDSASPECTEN (VOEDINGSSTOFFEN, GEZONDHEIDSRISICO'S)

Longans zijn rijk aan vitamine C. Wanneer je zo'n acht-negen longans eet, krijg je er de dagelijks aanbevolen hoeveelheid van binnen.

FESTIVAL(S)

In Puerto Rico, in de stad Ponce, wordt jaarlijks het driedaagse Festival Nacional de la Quenepa gehouden, zoals de vrucht daar wordt genoemd. Dat gebeurt in augustus, meestal in tweede weekeinde. Op het festival staat de vrucht centraal, en wordt rond de vrucht veel aandacht besteed aan muziek.

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

Geen betrouwbare of volledige informatie beschikbaar.

Bij gebrek aan volledige tabellen met gegevens over de voedingsstoffen, hebben we gegevens uit verscheidene betrouwbare bronnen gecombineerd tot één uiterst bescheiden, en zeker onvolledig overzicht.

SAMENSTELLING PER 100 GRAM VRUCHTVLEES

60
kcal
( 251,0 kJoule)
0,8
gram
eiwitten
15,1
gram
koolhydraten
13
gram
waarvan suikers
0,1
gram
vet
VITAMINES
0,1
mg
vitamine B2
(7% ADH)
0,3
mg
nicotinezuur
(2% ADH)
84
mg
vitamine C
(105% ADH)
MINERALEN
1
mg
calcium
0,2
mg
koper
0,1
mg
ijzer
266
mg
kalium
10
mg
magnesium
0,1
mg
mangaan
21
mg
fosfor
0,1
mg
zink
 

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Plant database | The plantlist, Royal Botanic Gardens, Kew and Missouri Botanical Garden Melicoccus bijugatu| Wikipedia (EN) Know what you eat: longan (raw) | Self nutritiondata The longan crop in Asia | FAO (corporate document repository) Litchi and longan, botany, production and use | C. Menzel, G. Walte, CABI 2005, ISBN 9781845930226