Ashantipeper
Specerij (Piperaceae)
ASHANTIPEPER
Afrikaanse pepers
ASHANTI PEPER | PIPER GUINEENSE

ASHANTI PEPER

In West-Afrika bedoelen ze met cubeb de West-Afrikaanse of Ashanti peper (Piper guineense). Dit is de mildere versie van de 'echte cubeb', de Piper cubeba, die afkomstig is van het indonesische eiland Java.

Beide cubebs zijn lid van de peperfamilie (Piperaceae), in het geslacht Piper, waar toe ook de 'gewone' zwarte en witte peper behoren. Een cubeb-pepertje is net als deze andere pepertjes een steenvrucht, die vlak voor hij rijpt, geplukt wordt.

De ashantipeper groeit in vochtige tropische wouden en mangrovebossen tot op een hoogte van 700 meter. Het is een overblijvende klimmende heester, die wel 20 meter hoog kan worden. De bladeren zijn hartvormig en zo'n 12 cm lang. De vruchtjes groeien in trosjes, die 5-10 cm groot zijn. De vruchtjes rijpen van oranje-groen naar paars, zijn ovaal en 5-6 mm in doorsnede. Ze groeien aan een gekromd steeltje, waarmee ze van Javaanse cubeb kunnen worden onderscheiden, dat aan een recht steeltje groeit (en iets groter is).

De meeste ashantipeper groeit in bossen, op hoogten van 750 tot ruim 1.500 meter. Soms wordt hij daar aangeplant (semi-cultivatie). Een ashantipeper kan 40 jaar oud worden, wanneer hij als gewas verbouwd wordt, is het geen uitzondering dat er 20 jaar van geoogst kan worden. De meeste ashanti wordt in het wild geplukt, vooral in Ghana en Nigeria.

Wanneer het vruchtje droogt, rimpelt het en wordt het van groen grijsbruin van kleur, met een rode gloed. De geur is aangenaam en aromatisch. Ashantipeper bevat 3-8% piperine en behoort daarmee tot de gemiddeld scherpe pepersoorten, vergelijkbaar met lange peper. De West-Afrikaanse cubeb is ook minder bitter dan de 'echte' Javaanse cubebpeper.

De olie in ashantipeper wordt gedomineerd door β-caryofylleen (ruim 50%), voor komend in oregano, kruidnagel, lavendel en hennep, waarnaast de volgende vluchtige stoffen voor komen:

  • germacreen-D, verantwoordelijk voor de houtgeur,
  • limoneen, met de karakteristieke citrusgeur, D-limoneen sinaasappel, L-limoneen citroen,
  • β-pineen, in komijn, den(neappel) en hennep,
  • safrol, wat we ook in kaneel, anijs, nootmuskaat, zwarte peper en basilicum aan treffen,
  • myristicine, dat aanwezig is in nootmuskaat, en in geringe mate in peterselie en dille.

AANKOOP EN VERKRIJGBAARHEID

GEBRUIK EN BEREIDING

In de Marokkaanse keuken wordt ashantipeper (cubeb genoemd) gebruikt in markouts en - zoals zoveel - specerijen in het kruidenmengsel has-el-ranout. Heel soms wordt het in berbere gebruikt als vervanger van lange peper.

Het is net als paradijsgraan een ingrediënt van Bombay sapphire gin. Het kan gebruikt worden als vervanger van cubebpeper, wanneer iets minder bitterheid verlangd worden. Om de smaak het best tot zijn recht te laten komen, worden de pepertjes licht geroosterd voordat ze gemalen (gevijzeld) worden.

In sommige streken worden de verse bladeren net als die van chaplu en betel gekauwd, of in salades gebruikt. In West-Afrika worden de gedroogde bladeren (uziza-blad) gebruikt in in een naar bladeren vernoemde uziza-soep.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

Ashantipeper groeit van nature in tropisch Afrika. Hij komt voor in delen van Centraal Afrika, Zambia en Tanzania.

Vanaf de 10e eeuw deed de op Java geteelde cubeb zijn intrede in de Arabische keuken. Marco Polo beschrijft later, in de 13e eeuw, de teelt van cubeb op Java. De Portugezen voerden het naderhand aan via de Greynkust van West-Afrika, van waar zij ook paradijsgraan naar Europa brachten, naar de havens van Rouen en Lippe. Het was in die tijd een kostbaar specerij.

Vanuit India kwam de cubeb tijdens de Tang-dynastie in China terecht. De Indiërs noemden het 'kabab chini', niet omdat het iets met China te maken had, maar om de handelsrelatie met China te behagen. Het is niet duidelijk of de Chinezen het kruid ook daadwerkelijk aten, wel gebruikten ze het om demonen te bezweren, aanleiding voor Europese landen om later, in de 17e eeuw cubeb in de ban te doen.

Sindsdien heeft cubebpeper, noch de Javaanse noch de West-Afrikaanse, ooit meer voet aan de grond gekregen op de Europese markt, misschien ook wel vanwege de bittere bijsmaak, hoewel die bij de ashanti-peper beduidend minder is. In Noord-Afrika wordt cubeb nog altijd gebruikt, vooral in stoofgerechten.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

Op Java heet de cubeb 'kukumus', een woord dat de Griek Theophrastus in de 4e eeuw over nam en om vormde tot 'komakon'. Men interpreteert dat als het bewijs dat de Grieken al heel vroeg handel met de Javanen dreven, dat was immers de enige plaats waar cubeb in die tijd in het wild voor kwam.

Het Arabische woord al-kabāba ligt ten grondslag aan de huidige naam cubeb, net als het Oud-Franse quibibes.

De West-Afrikaanse peper is vernoemd naar de Ashanti een etnische groep in Ghana, en een oud koninkrijk dat na langdurige oorlogen iaan het begin van de 20e eeuw door de Britten is ingelijfd en Goudkust is genoemd. Het koninkrijk Ashanti heeft bestaan van 1570 tot 1900. Het nam actief deel aan de slavenhandel door mensen uit andere regio's gevangen te nemen en aan Europese handelaren uit te leveren.

Andere Afrikaanse benamingen zijn uziza (niet te verwarreen met uzazi, de citruspeper) en iyere.

VERTALING ASHANTIPEPER

engels
west-african pepper
frans
poivre des ashantis
italiaans
 
spaans
pimienta de guinea, ashanti
duits
ashantipfeffer
arabisch
 
hindi (india)
 
indonesisch
 
japans
 
vietnamees
 
chinees
 
 

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

Geen betrouwbare of volledige informatie beschikbaar.

RECEPTEN

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Piper guineense | Wikipedia (EN) Piper guineense | Useful tropical plants West african pepper | Botanical online Piper guineense | Prota4U, Plant resources of Tropical Africa, Wageningen Piper guineense | US National plant germplasm system Piper guineense | Kew, Flora zambesiaca Origin and environmental requirements of piper guineense | Lobizone Nutritional evaluation of some selected spices in . . Nigeria | C. Okonkwo, 2014 University of agriculture Umudike, Nigeria, Journal of biology, agriculture and healthcare, Vol 4, no 15, ISSN 2225-093X (online)