Lotusstengel
Nelumbo nucifera
LOTUSSTENGEL
 
LOTUSSTENGELS

LOTUSSTENGEL

De stengel van de Heilige lotus wordt ten onrechte vaak wortel ('root') genoemd, vooral in recepten. Soms betreft dat daadwerkelijk de stengel, maar soms beslist niet. Wees er attent op.

De stengels van de lotus zijn veel dunner dan de lotuswortel. Ze dragen de bladeren en de bloemen van de plant, één blad of één bloem per steel, en kunnen meters lang zijn. De stengels ontspruiten uit de rhizomen die in de modder op de bodem liggen en vervullen een belangrijke rol bij de ademhaling van de plant.

De stengels voorzien van kanalen waardoor in twee richting gas stroomt, vanuit de porieën in de bladeren naar de rhizomen op de bodem, en vanuit deze rhizomen in omgekeerde richting naar de 'navels' in het hart van de bladeren.

De omtrek van de steel is vezelrijk. Wanneer je de vezel inkeept en breekt, en je trekt de stukken uit elkaar, trek je de vezels los. Die techniek wordt gebruikt om 'lotuszijde' te maken, dat wordt gebruikt om garen en stoffen te maken.

De verse lotusstengel is bleek (wit) tot lichtgroen van kleur, anders als de stengels die in potjes worden verkocht, die veelal gebleekt zijn. De verse stengels zijn knapperig en hebben een licht zoete smaak.

AANKOOP EN VERKRIJGBAARHEID

Verse lotusstengels zijn verkrijgbaar in de meeste landen waar de lotus wordt verbouwd, zoals in China, Thailand en Vietnam, daarbuiten vooral in geconserveerde vorm.

GEBRUIK EN BEREIDING

De stengels worden zowel rauw als gekookt gegeten, in salades, in curries en in roerbakgerechten met varkensvlees, vis of schaaldieren.

BEWAREN

De verse stengels zijn in de koelkast een week te bewaren. Het best in een vochtige doek of in een bakje.

ANATOMIE VAN DE PLANT

MEER OVER DE ANOTOMIE IN HET ARTIKEL OVER DE LOTUS

De lotus heeft een 'kruipend wortelstelsel' of rhizoom, een ingenieus systeem op de bodem van het water waarin alle bestanddelen voor de groei van de plant zijn opgeslagen.

Het lotusrhizoom is opgebouwd uit segmenten van 10 à 15 cm lengte. Aan het oog - het ene uiteinde van het rhizoom-segment groeien de wortels waarmee de plant aan de bodem verankerd is, aan de knoop (nodium) - aan het andere uiteinde - groeien de scheuten.

Naast dat het rhizoom de opslagplaats is voor de elementen waaruit de plant kan bestaan, scheuten (stengels), bladeren en bloemen bevatten, is het rhizoom de opslag voor voedsel en water. Onder natuurlijke omstandigheden wordt dit reservoir gevuld zodra de plant in het najaar in ruste gaat.

De Nelumbo nucifera beschikt over een ingenieus systeem van kanalen, die vanuit de knopen van het rhizoom via de stengels door de bladeren lopen. Het blad beschikt over een open einde, de 'navel' genoemd. Doordat het blad opwarmt, ontstaat er druk in neerwaartse richting, naar het rhizoom. Men neemt aan dat de plant zelf vervolgens regelt hoe deze gastroom te reguleren, terug te dirigeren naar de bladeren en/of gas vrij te laten via de navel in het blad. daarvoor wordt gebruik gemaakt van stomata, die 's ochtends open staan, rond het middaguur sluiten en in de loop van de middag weer geopend worden.

De stengels van de lotus en de rhizomen zijn vezelrijk. De vezels zijn zo sterk, dat ze tot garen gesponnen kunnen worden, lotuszijde genoemd.

Het rhizoom hecht zich aan de bodem door middel van haarwortels aan het uiteinde van het rhizoomsegment. hoe het komt dat rhizoom benut deze niet per definitie alle. Hoe het komt, weet men niet, maar op de ene steel vormt zich wel een bloem, op de andere niet.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

Lotusstengels vind je overal in Zuidoost-Azië waar de heilige lotus groeit en als voedsel wordt verbouwd. In Myanmar wordt er bovendien 'lotuszijde' van gesponnen.

Paw Khon aan het Inle meer in Myanmar is de enige plaats in de wereld waar 'zijde' van lotusstengel gewonnen en gesponnen wordt. De techniek is door een vrouw in het dorp ontwikkeld om van de lotusstengels offerkleding te maken, maar sinds enkele jaren is de zijdespinnerij zo'n commercieel succes, dat er stoffen voor de westerse en Japanse mode-industrie van worden gemaakt. Om de zijde te kunnen trekken wordt een stengel enkele centimeters van het uiteinde ingekeept en gebroken. Tegelijkertijd worden de zo breukvlakken uit elkaar getrokken, waardoor de vezels vrijkomen Telkens opnieuw, stukje bij beetje, wordt zo de stengel volledig opgebruikt.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

Het is een raadsel waarom in de Engelse taal zo vaak lotuswortel en lotusstengel met elkaar veward worden, want een stengel is beslist geen wortel. Toch zul je vaak lotusroot als synoniem voor lotusstem tegenkomen. Vaag!

VERTALING LOTUSSTENGEL

engels
lotus stem
frans
 
italiaans
 
spaans
 
duits
 
arabisch
 
turks
 
hindi (india)
kamil kakadee
indonesisch
 
vietnamees
 
japans
 
chinees
bhein
 

GEZONDHEIDSASPECTEN EN VOEDINGSTOFFEN

De stengels bevatten veel mineralen zoals calcium en ijzer, vitaminen en vezels, en weinig vet. Veel bronnen geven, gevoed doordat de stengel en de wortel met elkaar verward worden, identieke voedingswaarden voor de stengel als voor de wortel. Het lijkt twijfelachtig, gezien de aanmerkelijke functionele verschillen.

BRONVERMELDING UPDATE JANUARI 2018

Lotus stem salad | Saveur On lotus weaving | Moyadi Sustainable spinners awarded | N. Sullivan Dec 2016 The Pnom Penh Post Lotus silk spinning | I see you see Oct 2012 An Insight Into Simulated Product Development: Lotus Stem Dip | J.D. Vora e.a. IOSR Journal of Environmental Science, Toxicology and Food Technology (IOSR-JESTFT) e-ISSN: 2319-2402,p- ISSN: 2319-2399.Volume 9, Issue 8 Ver. I (Aug. 2015), PP 18-24