Munt (Mentha)
Kruid (Lamiaceae)
Munt
MUNTSOORTEN OP DEZE SITE
KRUIZEMUNT OF MAROKKAANSE MUNT | MENTHA SPICATA

MUNT

Munt (Mentha) is de soortnaam van een vaste plant uit de familie van de lipbloemigen (Lamiaceae). Er zijn circa 25 soorten.

De plant heeft blaadjes die zeer aromatisch geuren dankzij de grote hoeveelheid etherische olieën die zij bevatten. De geur wordt bepaald door één ervan, carvone. Pepermuntolie bijvoorbeeld bevat 45-60% carvone, en circa 35% menthol, kruizemuntolie daarentegen bevat nauwelijks menthol. Om die reden is Marokkaanse munt (kruizemunt) milder en meer geliefd in de keuken.

De plant heeft recht opgaande, hoekige stengels, die gemiddeld 10 cm hoog worden, maar kunnen uitgroeien tot een hoogte van ruim een meter. De donkergroene tot grijsgroene bladeren zijn enkele centimers lang, ovaal, soms elliptisch, en staan in paren. De plant bloeit uitbundig, met de bleek-paarse bloemen in kransen.

Munt houdt van vocht, en gedijt het best in natte omstandigheden, in vochtige grond en in greppels. De plant verspreid zich ondergronds, met de neiging andere gewassen te overwoekeren.

GEBRUIK

De smaak van munt is fris, aromatisch en wat zoet. Het is geschikt voor het maken van thee, zoete en pittige gerechten, nagerechten, alcoholische en niet alcoholische drank, en laat zich goed combineren met lamsvlees.

Ruimhartig gebruik van munt wordt zwangere vrouwen afgeraden: Gezondheidsaspecten

AANKOOP EN BEWAREN

Muntblad is vers en gedroogd verkrijgbaar. Mijd de laatste, deze smaakt nergens naar vergeleken met verse munt, dat bovendien het hele jaar door verkrijgbaar is in de vorm van bosjes, plantjes en bovendien makkelijk zelf geteeld kan worden (uit zaad).

Bewaar verse takjes munt zoals andere kruiden aan de steel, gewikkeld in een vochtige doek, verpakt in plastic. Zo houd je de kruiden zeker een week goed. Controleer steeds op rotte blaadjes en steeltjes. Eenmaal aangetast, bederft al gauw de hele bos. Munt is niet bijzonder geschikt om in te vriezen.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

Munt wordt geassocieerd met de keukens van het Midden-oosten en Noord-Afrika, de Touareg-keuken in het bijzonder, maar ook met de Anglosaksische keuken, maar groeit over de hele wereld.

Munt was al in de oudheid een belangrijk kruid, dat tal van eigenschappen werd toegedicht. Plineus beschreef hoe munt de geest verruimt en je trek in vlees bevordert. Munt werd gebruikt om baden te aromatiseren, en als eau-de-toilette. eetlustbevorderend. Met anijs en komijn was munt lange tijd een belangrijk betaalmiddel, onder meer onder de Farizeeeërs. Het stond met andere woorden hoog in aanzien.

Diverse muntsoorten en muntachtigen komen voor op de Capitulare de villis vel curtis imperii, de landgoedverordening waarin Karel de Grote gedetailleerd voor schrijft hoe een keizerlijk landgoed beheerd moest worden en welke (73) gewassen en kruiden en (16) vruchtenbomen er op aangeplant en verbouwd moesten worden. waaronder:

  • aarmunt (mentha spicata),
  • rode munt (mentha longfolia),
  • watermunt (mentha acquatica),
  • vrouwenmunt (tanacetum balsamita) en
  • kattenmunt (nepeta cataria 'citriodidora').

In de vroege middeleeuwen werd munt in vrijwel iedere Europese kloostertuin verbouwd. Men gebruikte het ook voor het eerst als mondverfrisser. Poetsen van tanden gebeurt tot de uitvinding van tandpasta in de 19e eeuw met gemalen schelpen of kalk. In de middeleeuwen voegde men daar kruiden aan toe: rozemarijn, peterselie en salie, en heel soms munt. In andere culturen gebruikte men daarvoor andere voorradige kruiden. In India bijvoorbeeld gebruikt men een mengsel van venkel, cardamom en steranijs, dat nog altijd wordt gebruikt en soms op tafel staat. Dat mengsel heet 'mukwah'.

De Nederlandse markt wordt gedomineerd door kruizemunt(mentha spicata) en Marokkaanse munt(mentha spicata var crispa), dat hier behalve in Marokkaanse gerechten en thee in mojito wordt gebruikt, een van origine Cubaanse coctail van Cubaanse rum, rietsuiker en sodawater. Beide groenmunten zij nauw verwant.

Wanneer het gaat om de productie van muntolie, is Japanse munt de onbetwiste nr 1, vóór pepermunt. Japanse munt -die vooral in Azië wordt verbouwd- bevat grofweg tweemaal zo veel menthol als pepermunt. Daarentegen (vaak) ook meer pesticiden.

Om een beeld te krijgen van de verhoudingen, de totale muntolie-productie omvatte rond het jaar 2000 circa 22.500 ton, waarvan bijna 75% afkomstig was uit India. Olie uit Japanse munt nam daarvan 75% voor rekening. De totale ranking was als volgt:

  • Japanse munt 16.000 ton olie
  • pepermunt (4000 ton olie)
  • kruizemunt (2000 ton olie)
  • bergamotmunt (200 ton olie)

ETYMOLOGIE

Het woord munt of mint, komt van het Latijnse woord mentha, dat ook de geslachtsnaam is.

Het woord is ontleend aan de Griekse mythologie, waarin de nimf Mynthe uit jaloezie door Proserpine in de plant werd veranderd in de plant die we nu munt noemen.

VERTALING MUNT

engels
mint
frans
menthe
italiaans
menta
spaans
menta, hierba buena
 

SOORTEN MUNT

Voor de keuken zijn de vier belangrijkste soorten munt kruizemunt(mentha spicata, vroeger mentha viridis), pepermunt(mentha piperita), Japanse munt (mentha arvensis en akkermunt(mentha pulegium)

Vietnamese en Mexicaanse munt zijn muntsoorten, maar respectievelijk Persicaria odorata en Tagetes lucida, een zonnebloem (Asteraceae).

Marokkaanse munt (Mentha spicata var crispa of Maroccan) of kruizemunt, is de meest voorkomende muntsoort in ons land.

Meer over Marokkaanse munt. . . .

Pepermunt (Mentha x piperata ) is een kruising tussen aarmunt en watermunt, en heeft zich vanuit Europa over de hele wereld verspreid. Pepermuntolie is een belangrijke smaakstof, onder meer bekend van muntsnoepjes, pepermuntjes.

Meer over pepermunt. . . .

Bergamotmunt (Mentha x piperata citrata) dankt zijn naam dankt aan de lichte limoengeur, die vrij komt wanneer je het blad breekt of kneust. is ook bekend onder de naam limoenmunt. Groeit in natte grond en in vochtige greppels.

Meer over Bergamotmunt . . .

Akkermunt of ook wel akkerplei (Mentha arvensis) is één van de oudste muntsoorten met een sterk pepermunt-aroma.

Meer over akkermunt . . .

De (wilde) polei (Mentha pulegium) is in ons land ernstig bedreigd, komt voor op de rode lijst. Groeit onder meer in de uiterwaarden, en wordt in Spanje gebruikt in thee.

Meer over de polei . . .

Hertsmunt of bosmunt (Mentha longifolia) heeft het aroma van pepermunt en het uiterlijk van kruizemunt, hoewel, zonder vertakkingen. Geen culinaire toepassing bekend.

Meer over hertsmunt. . . .

De wilde Hart's pennyroyal (Mentha cervina) is een bedreigde plantensoort.

Meer over Hart's pennyroyal. . . .

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

Munt wordt in zijn algemeen geprezen om zijn vele kwaliteiten. Veel daarvan zijn bewezen waar te zijn. De menthol in munt kalmeert de maagspieren en verbetert de galproductie en versnelt daarmee het verteringsproces. Logisch daarom, dat je bij bepaalde spijverteringsaandoeningen, juist géén munt mag gebruiken. Menthol -weten we- verdunt het slijmvlies, waarom het wordt toegepast om slijm los te helpen maken en het hoesten te verlichten. En het helpt ook tegen keelpijn.

Maar munt heeft ook een schaduwkant. Het hoeft geen nadere toelichting dat het innemen van grote hoeveelheden, zoals via muntolie, het risico vergroot op een interactie met andere kruiden of kruidenmengsels of medicijnen. Lees hierover de vele, vele publicaties, zoals deze publicatie over de gezondheidsaspecten van pepermunt van het medisch centrum van de Universiteit van Maryland.

SAMENSTELLING PER 100 GRAM 

44
kcal
( 184,1 kJoule)
3,3
gram
eiwitten
8,4
gram
koolhydraten
0,7
gram
vet
0,2
gram
verzadigd
0,4
gram
meervoudig onverzadigd
338
mg
omega-3
54
mg
omega-6
VITAMINES
1351,3
µg
vitamine A
(169% ADH)
0,1
mg
vitamine B1
(9% ADH)
0,2
mg
vitamine B2
(14% ADH)
0,9
mg
nicotinezuur
(6% ADH)
0,3
mg
pantotheenzuur
(5% ADH)
0,2
mg
vitamine B6
(14% ADH)
105
µg
foliumzuur (B9)
(53% ADH)
13,3
mg
vitamine C
(17% ADH)
MINERALEN
199
mg
calcium
0,2
mg
koper
11,9
mg
ijzer
458
mg
kalium
63
mg
magnesium
1,1
mg
mangaan
30
mg
natrium
60
mg
fosfor
1,1
mg
zink
 

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Nutritional attributes of herbs | Crop & Food Research Confidential Report No. 1891, L.J. Hedges & CE Lister, april 2007 Etymologiebank munt | Etymologiebank.nl (M. Philippa, Etymologisch Woordenboek van het Nederlands) Nutritionfacts spearmint | Nutritiondata.self.com Information on mint plants | Mentha.info Mint | Wikipedia (EN) Minzen | Wikipedia (DE) Mint | Sunland herbs Freshly minted | Table manners, Drexel university Mints | Botanical.com, a modern herbal Health information on peppermint | Medical reference guide, university of Maryland Horticulture crops | National health board India Capitulare de villis (pflanzenlist) | Karslgarten, botanische garten Aachen