Salie
kruiden en specerijen
SALIE
 
SALIE | SALVIA OFFICINALIS

(ECHTE) SALIE

Echte salie (Salvia officinalis), gewoonlijk alleen 'salie' genoemd, is een plantensoort uit de familie van de lipbloemigen (Lamiaceae). Het wordt algemeen als kruid gebruikt.

De echte salie is een groenblijvende heester met langwerpige blaadjes en lipvormige bloemen. De smaak van salie is peperig, dankzij een groengele vluchtige olieë, die vooral in de jonge bladeren en twijgen aanwezig is. De blaadjes zijn stevig en licht behaard, met een grijsgroene kleur. Salie houdt van zon, en gedijt het best bij een temperatuur tussen 20 en 25 ° op kalkhoudende grond, maar is hier winterhard. De bloeitijd is augustus. Dan vormt hij kransen van lipvormige, meestal blauw-paarse bloemen.

De smaak van (verse) salie wordt wel beschreven als een combinatie van rozemarijn, dennen en munt, of citrus. Gedroogde salie smaakt minder, neigt naar kamfer. Ook de bloemen van salie zijn eetbaar, de smaak van saliebloemen is verfijnder dan de smaak van het blad.

De beste salie zou op de eilanden Veglia en Cherso groeien, in de Golf van Quarnaro nabij Fiume *), dat ligt in wat wel de salie-regio wordt genoemd.

De Kroatische benamingen zijn Krk (Veglia), Cres (Cherso) en Rijeka (Fiume), ooit een vrijstaat, geannexeerd door Italië in 1924 en nu (grotendeels) Kroatisch. De Golf van Quarnaro is vernoemd naar het nooit erkende fascistische regentschap Carnaro.

GEBRUIK

Salie heeft de reputatie vlees malser te maken en vetten beter verteerbaar. Mede om die reden wordt het in de Italiaanse keuken altijd in combinatie met varkensvlees en kaas gebruikt, in patees en in worst. Het kan gerust aan het begin van een bereidingsproces worden toegevoegd, en combineert uitstekend met andere sterk aromatische kruiden zoals rozemarijn, tijm, organo en kruiden met een citrus-, citroensmaak.

In de Italiaanse keuken wordt salie behalve in vlees- en kaasgerechten onder meer gebruikt in pizza's, foccacia's, saltimbocca en gnocchi. Salie wordt ook als smaakmaker aan zware bonen- of erwtensoepen toegevoegd, en combineert goed met ui en appel.

Stengels of bladeren kunnen op gloeiende houtskool gestrooid worden om een heerlijk aroma toe te voegen aan gegrilde gerechten.

VARIATIE

De Salvia officinalis Alba heeft witte bloemen, de Icterina geelbonte bladeren en de Tricolor geel-gestreepte bladeren, die later geheel fluweelachtig rose worden. Deze varianten verschillen alleen in uiterlijke zin, hebben als kruid dezelfde kwaliteiten.

AANKOOP EN BEWAREN

Salie is vers en gedroogd verkrijgbaar. Mijd de laatste, verse salie is superieur in smaak. Je koopt deze in de regel in de vorm van een plantje, in de pot.

Bewaar verse blaadjes zoals andere kruiden aan de steel, gewikkeld in een vochtige doek, verpakt in plastic. Zo houd je de kruiden zeker een week goed. Controleer steeds op rotte blaadjes. Eenmaal aangetast, bederft al gauw de hele bos. Hele bladeren kunnen worden ingevroren en dan maximaal twee maanden bewaard blijven.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

De echte salie (Salvia officinalis) komt van de noordzijde van de Middellandse Zee, Van Spanje tot aan de Adriatische Zee. Op de Balkan en in Italië, is het een vertrouwd keukenkruid. Hij komt er in het wild voor in de bergen en heuvels van Kroatië en op de al genoemde eilanden Veglia en Cherso in de Golf van Quarnero.

In ons land is salie bekender als woord (van Jan Salie in Potgieters boek Jan, Jannetje en hun jongste kind uit 1851), dan als kruid. Wie weet dat Jan Salie, een sukkel, vernoemd is naar zijn gewoonte om melk met salie te nemen voor hij ging slapen? het wordt hier ook gegeten bij paling.

Saliemelk wordt gemaakt door melk met salie aan de kook te brengen, te zeven en daarna te binden met maïzena. Een beetje suiker erbij, et voilá een slaapdrankje.

Lange tijd waardeerde men in China salie-thee meer dan gewone thee, waardoor Hollandse kooplieden voor één lading salie het drievoudige gewicht aan superieur theeblad konden vragen (en krijgen). De beste salie voor de bereiding van thee is overigens niet de smalle officinalis, maar de breedbladige grandiflora.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

De geslachtsnaam salvia is afkomstig van het Latijnse woord 'salvus', dat 'gered' of 'gezond' betekent, en door Plinius geïtroduceerd is. De toevoeging officinalis, is een verwijzing naar de opslagruimte in kloosters voor kruiden en geneesmiddelen, de officina. Sinds de vroege Middeleeuwen wordt salie in kloostertuinen verbouwd.

Salie was dat al ten tijde van de Romeinen, die het 'herba sacra' noemden. In de Middeleeuwen werd salie geassocieerd met padden, vanwege de uiterlijke overeenkomst van de bladeren met de huid van een pad.

VERTALING SALIE

engels
sage
frans
sauge
italiaans
salvia
spaans
salvia
duits
salbei
hindi (india)
 
indonesisch
sage
japans
sēji
vietnamees
hiền nhân
chinees
sheng ren 圣人
kantonees
sing jan
 
 

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

Salie is rijk aan vitamine K en bevat zoals het verwante rozemarijn rozemarijnzuur, een polyfenol die bekend staat als ontstekingsremmend.

Salie bevat keton, dat brandstof voor de hersenen wordt genoemd. Onder normale omstandigheden is glucose de brandstof , wanneer daar onvoldoende van beschikbaar is, worden ketonen als energiebron gebruikt.

Zo'n keton is thujon, dat behalve in salie ook voor komt in majoraan (Oreganum vulgare) en alsem, dat bekend is van de absinth-alsem waarvan onder meer absinth wordt gemaakt. Het toegestane thujon-gehalte voor producten waarin salie is verwerkt, is door de EU vastgelegd op 25 mg per kilogram product. Noot: salie-olie bevat in totaal 42,5% thujon.

SAMENSTELLING PER 100 GRAM
VERS SALIEBLAD

54
kcal
(225 kJoule)
1,7
gram
eiwitten
6,9
gram
koolhydraten
2,9
gram
vezels
2
gram
vet
1,1
gram
verzadigd
0,3
gram
enkelvoudig onverzadigd
0,3
gram
meervoudig onverzadigd
VITAMINES
96
µg
vitamine A
(12% ADH)
0,1
mg
vitamine B1
(9,1% ADH)
0,9
mg
nicotinezuur
(5,6% ADH)
MINERALEN
266
mg
calcium
123
mg
koper
4,5
mg
ijzer
173
mg
kalium
69
mg
magnesium
4
mg
mangaan
2
mg
natrium
15
mg
fosfor

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Nutritional attributes of herbs | Crop & Food Research Confidential Report No. 1891, L.J. Hedges & CE Lister, april 2007 Etymologiebank salie | Etymologiebank.nl ( J. de Vries, Nederlands Etymologisch Woordenboek) Nährwerte Salbei frisch | Nährwertrechner Sages | Botanical.com (herbal) Echte salie | Wikipedia (NL) Kleverige salie | Wikipedia (NL) Salvia officinalis | Wikipedia (EN) Salvia | Volkoomen Salie | Veggipedia, groente- en fruitencyclopedie Sage |The master gardeners Stato libero di Fiume |Wikipedia (IT) Sage |Foodilicious Clary, common | Mrs M. Grieve, A modern herbal, Botanical.com Opinion of the Scientific committee on food in thujone | European commission Health & consumer protection directorate general, 2003 Feb SCF/CS/FLAV/FLAVOUR/23 ADD2 Final