Basilicum (Ocicum)
Kruid (Lamiaceae)
BASILICUM
 
ZOETE EUROPESE BASILICUM | OCIMUM BASILICUM

BASILICUM

Basilicum (Ocimum basilicum) is de soortnaam van een plant uit de familie van de lipbloemigen (Lamiaceae) en de naam van het kruid dat vanuit de klassieke Italiaanse keuken een vaste plaats in de Europese keukens weten te veroveren, de zoete basilicum.

Het is een zoete basilicumsoort, lid van de familie van de lipbloemigen (Lamiaceae), en heeft een veertigtal cultivars. Een basilicumplant kan meer dan een meter hoog worden, sommige soorten blijven steken op 30 cm. De bladeren zijn veelal groen, maar er zijn soorten met paarse uitlopers, knoppen en nerven en zelfs variëteiten die helemaal paars zijn.

De basilicumplant houdt van zon, en gedijt het best bij een temperatuur tussen 20 en 25 °, zoals in een mediterrane klimaat. Hij houdt ervan om regelmatig water te krijgen, zoals in goed gedraineerde grond. Stilstaand water is schadelijk voor de wortels. De bloeitijd is tussen juni en september.

GEBRUIK

Basilicum moet vers gebruikt worden en op het laatste moment toegevoegd worden. Door basilicum (mee) te koken verzwakt de smaak snel. Om het aroma vrij te maken, kun je basilicum pletten, bijvoorbeeld in een vijzel.

Waarschuwing: basilicum is (smaaktechnisch) moeilijk te combineren met peterselie, tijm en rozemarijn!

AANKOOP EN BEWAREN

Basilicum is vers en gedroogd verkrijgbaar. Mijd de laatste, deze smaakt nergens naar. Verse basilicum koop je in de regel in de vorm van een plantje, in de pot. Let op: het is een gevoelig plantje, het plastic hoesje beschermt het onder meer tegen uitdroging. Haal dat er thuis niet af, In de regel is dit funest voor de basilicum.

Zet het plantje op een schoteltje en zorg dat daar altijd water in staat. Zet het plantje niet in de volle zon. Wanneer je dit doet, heb je lang plezier van. Wil je dat niet, scheur dan takjes van de hoofdstengel (niet knippen of snijden) en zet deze in water. Wanneer je het plantje hebt opgebruikt, knip je het af, en zet je het in de volle grond. Meestal loopt het daar weer gewoon uit. Het plantje is overigens eenjarig.

Bewaar de basilicum (aan de steel) zoals andere kruiden aan de steel, gewikkeld in een vochtige doek, verpakt in plastic. Zo houd je de kruiden zeker een week goed. Controleer steeds op rotte blaadjes en steeltjes. Eenmaal aangetast, bederft al gauw de hele bos.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

Basilicum is afkomstig uit India, waar het meer dan 5.000 jaar geteeld wordt. Het kruid verspreidde zich geleidelijk via het Midden-Oosten en Griekenland naar Italië dat spreekwoordelijk het land van de basilicum is, dankzij zijn pesto.

Vermoedelijk kwam basilicum rond 350 voor Christus in Italië aan, pas in de middeleeuwen bereikt het ook noordelijker Europa, en met de ontdekking van de Nieuwe wereld ook de Amerika's.

Ieder continent, iedere regio heeft zijn eigen voorkeuren voor de vele cultivars van basilicum met hun verscheidenheid aan aroma's. In Europa is vooral de zoete basilicum in zwang. In Zuid-oost-Azië de Thaise variant.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

Het woord basilicum is ontleend aan het Latijnse woord voor vorstelijk, 'basilicum', naar het Griekse 'basileus' wat koning, vorst betekent, en dat ook de basis vormt voor het woord 'basiliek'. In Nederland wordt voor basilicum ook wel de benaming 'koningskruid' gebruikt. Het woord Ocimum is afgeleid van het Griekse woord voor 'te ruiken'.

VERTALING BASILICUM

engels
basil
frans
basilic
italiaans
basilico
spaans
albahaca
duits
basilikum, basilienkraut
hindi (india)
babui tulsi
vietnamees
 
thais
 
chinees
luo le 罗勒
kantonees
lo
 

FESTIVAL(S)

Festes de Bétera

In het Spaanse Bétera viert men op 15 augustus een feest gewijd aan de Maagd Maria, waarin basilicum (alfàbegue de Bétera) een belangrijke plaats in neemt evenals de formentets, aardewerken potten met naar Griekse traditie in de schaduw geteelde gerst. Zij maken deel uit van vruchtbaarheidsrituelen. Hoe groter de basilicum hoe vruchtbaarder de vrouwen en hoe royaler de oogst.

In het Guiness Book of Records staat de grootste basilicumplan ooit op een hoogte van 2 meter 80. Je raadt het al, deze werd voor de Festes gekweekt in, Bétera.

Ten tijde van de Reconquista was de familie van koning Jaime de Veroveraar zeer toegewijd aan de Moeder Gods. Om die reden werd met de herovering van de moskeeën van Valencia omgeschakeld naar de aanbidding van de Maagd Maria. Zo ook in Bétera, op dat moment een moslimdorp. Men vermoedt dat een bestaand feest, dat op 15 augustus van het jaar werd gevierd, bij die gelegenheid werd omgezet naar een Christelijke viering.

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

Basilicum wordt gebruikt als kruid en wordt daarom in kleine hoeveelheden gegeten. Het bevat de gentoxische stoffen estragol, methyleugenol en safrol, die mogelijk kankerverwekkend zijn na inname van zeer grote hoeveelheden (100 tot 1000 keer de te verwachten inname). Bij normaal gebruik van basilicum is er volgens het Voedingscentrum echter geen enkel verhoogd risico op kanker.

SAMENSTELLING PER 100 GRAM
RAUW PRODUCT

23
kcal
( 96,2 kJoule)
3,2
gram
eiwitten
2,7
gram
koolhydraten
0,3
gram
waarvan suikers
0,6
gram
vet
0,1
gram
enkelvoudig onverzadigd
0,4
gram
meervoudig onverzadigd
316
mg
omega-3
73
mg
omega-6
VITAMINES
1758,7
µg
vitamine A
(220% ADH)
0,1
mg
vitamine B2
(7% ADH)
0,9
mg
nicotinezuur
(6% ADH)
0,2
mg
vitamine B6
(14% ADH)
68
µg
vitamine B9
(34% ADH)
18
mg
vitamine C
(23% ADH)
0,8
mg
vitamine E
(7% ADH)
415
µg
vitamine K
(553% ADH)
MINERALEN
177
mg
calcium
0,4
mg
koper
3,2
mg
ijzer
295
mg
kalium
64
mg
magnesium
1,1
mg
mangaan
4
mg
natrium
56
mg
fosfor
0,3
µg
selenium
0,8
mg
zink
 

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Nutritional attributes of herbs | Crop & Food Research Confidential Report No. 1891, L.J. Hedges & CE Lister, april 2007 Etymologiebank basilicum | Etymologiebank.nl (M. Philippa, Etymologisch Woordenboek van het Nederlands) Nutritionfacts Basil | Nutritiondata.self.com Basil: a source of aroma compounds | Purdue University Asian basil | Evergreen seeds Ocimum basilicum: basilico | Wikipedia (IT) Ocimum basilicum: albahaca | Wikipedia (SP) Basil(ikum) | Wikipedia (EN) Thai basil varieties | The foodist The complete basil list | Ramona's basil garden Basil | R. Hiltonen, Y Holm, The genus Ocimum, 2005 Taylor and Francis Publishers ISBN 0-203-30377-6