Aardappelyam
Groente (Dioscorea)
AARDAPPELYAM
 
VLIEGENDE AARDAPPEL | DIOSCOREA BULBIFERA

AARDAPPELYAM

Voor zo ver we kunnen nagaan is aardappelyam de enige correcte benaming voor deze vliegende aardappel (Discorea bulbifera).

De bulbifera is een klimplant die tot in de toppen van bomen kan reiken, tot 20 meter hoogte en meer. Het is een snelle groeier, tot wel 15 cm per dag. Bij de aanzet van de bladeren vormt de plant bollen, de 'aardappels', en ondergronds (wortel)knollen. In de winter sterft de plant af, om in het voorjaar weer uit te groeien, doordat de wortelknol nieuwe spruiten vormt, en vanuit de afgevallen bollen. Zelfs uit de allerkleinste, wat bestrijding van invasieve, woekerende planten extreem moeilijk maakt.

De bollen bevatten de reserves van de plant, en worden circa 10 cm in doorsnede. Ze zijn grijs-bruin en hebben lichtgeel tot wit vruchtvlees. De wortelknollen zijn 5-10 cm in doorsnede, maar kunnen wel 25 cm dik worden. De plant heeft ronde stengels, en witte bloemen, maar bloeit zelden.

De meeste soorten zijn niet eetbaar, noch de knol, die bovendien bitter smaakt, noch de bol. Men vertelt dat de kleinere yams met geel vlees door koken onaantrekkelijk donker kleuren. Enig houvast biedt de, wellicht anekdotische, aanplant van aardappelyams tussen wel eetbare yams, om yam-dieven te ontmoedigen.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

De bulbifera komt van oorsprong uit tropisch Zuidoost-Azië en vermoedelijk ook Afrika. Vanuit Afrika is de bulbifera ten tijde van de slavenhandel in de Amrika's terecht gekomen.

Door zijn groeigedrag en zijn uitbundige voortplanting is de vliegende aardappel in de Verenigde Staten, delen van Australië en Polynesië een ware plaag geworden. Hij overwoekert en verdringt andere planten, wat reden is voor uitgebreide rooi-acties. Het nadeel van ongecontroleerd rooien is, dat de afgebroken worteldelen weer uit lopen, en lang kunnen overleven voordat ze uit open. Dat geldt ook voor de 'aardappels', reden om ieder jaar met veel vrijwilligers de bossen en parken af te struinen en aardappels te 'rooien'.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

Het woord yam is afkomstig uit het Wolof, een taal die door de Senegalese Wolofs wordt gesproken. Zij noemen de knol nyam, wat onder meer kampioen betekent. In ander West-Afrikaanse talen bestaat een soortgelijk woord dat 'eten' betekent. Het woord is door de Spanjaarden en de Portugezen geleend en in het Portugees 'inhame', en in het Spaans 'iñame', later 'ñame' geworden. Ook het Frans en het Italiaans kent dit woord

De soortnaam bulbifera doelt op de bovengrondse bolvorming.

VERTALING VLIEGENDE AARDAPPEL

engels
potato yam, aerial yam
frans
pousse en l'air, hoffe
italiaans
 
spaans
ñame de aire, ~ volador
duits
 
hindi (india)
gainthi, kadu kanda
indonesisch
 
japans
kashuu imo
vietnamees
khoai dái
 

BRONVERMELDING UPDATE SEPTEMBER 2016

Dioscorea bulbifera | Wikipedia (EN/F) Dioscorea bulbifera | Florida invasive, plant education iniative Dioscorea bulbifera | Flora of China Dioscorea bulbifera | GLOBinMED, global information on integrated medicine Dioscorea bulbifera | India biodiversity portal Dioscorea bulbifera | Biodiversity edition, Weeds of Australia: Queensland The food potential of potato yam | M.A. Igyor in Journal of civil engineering research and practices 2004/1