Cucurbitaceae
Groenten (komkommerachtigen)
CUCURBITACEAE
OVERZICHT
WATERMELOEN | CITRULLUS LANATUS VULGARIS

DE KOMKOMMERFAMILIE (CUCURBITACEAE)

De Cucurbitaceae, de familie van de komkommerachtigen, is een middelgrote familie van planten en struiken, bekend om de vruchten die als groente en als vrucht gegeten kunnen worden. Van sommige soorten wordt behalve de vrucht ook de bloem en van sommige worden ook de pitten en de jonge steelknoppen gegeten.

Er zijn ongeveer 125 geslachten en 960 soorten, meestal eenjarige klimplanten, soms houtige lianen, doornige struiken of bomen. Cucurbitaceae groeien in tropische en gematigde gebieden over de hele wereld. In Nederland komt van nature alleen de heggenrank (Bryonia dioica) voor, het enige lid van de het geslacht Bryonia. De heggenrank is niet eetbaar, integendeel, hij is giftig.

BENINCASA

De waspompoen is het enige lid van het geslacht Benincasa, een plant met vaalgroene, licht behaarde vruchten. Tijdens de groei vevormt zich op het opervlak van de vrucht een waslaag, vandaar de naam.

CITRULLUS

De Citrullus is een klein geslacht, met de watermeloen (Citrullus lanatus) als het belangrijkste gewas.

CUCUMIS

Uit India komen de komkommers (cucumis sativa), een geslacht dat een vijftigtal plantensoort kent, waaronder de komkommer, de courgette en de augurk, en de grote groep meloenen (cucumis melo).

CUCURBITA

De familienaam cucurbitaceae is ontleend aan dit geslacht, dat van de steeds populairder wordende pompoenen. Onder de pompoenen zijn de flespompoen en de potimarron.

CYCLANTERA

De achojcha is de belangrijkste telg uit de cyclantera. De vrucht is een langwerpige bes, die doet denken aan een olijf en is hol.

LAGENARIA

De kalebassen zijn verbonden aan het Afrikaanse continent, waar ze veelzijdig gebruikt worden, maar nauwelijks om te eten. Alleen de vrucht van de flesvormige Lagenaria ciceraria wordt als voedsel verbouwd.

MELOTHRIA

De sandíita of muismeloen (melothria scabra) is niet groter dan een druif, en komt uit Mexico. De smaak: komkommer met een vleugje citroen.

MOMORDICA

De bittere meloenen passen minder goed in het Europese smaakpalet, maar zijn daar buiten zeer populair in Azië

LUFFA

De sponsachtige luffa is vooral populair in de Chinese en Vietnamese keuken en wordt gegeten wanneer de vrucht nog jong is. daarna vindt hij vooral zijn weg in gedroogde vorm naar de badkamer, als spons.

SECHIUM

De chayote is de enige plantensoort in het geslacht Sechium. Het is een geribde, peervormige vrucht, met een smaak die aan komkommer doet denken. De vrucht heeft één grote, witte pit.

TINDOLA

Uit een klein plantengeslacht komt de tindola of baby-watermeloen, van oorsprong afkomstig uit de Subsahara, maar inmiddels in verscheidene tropische landen gesettled.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

Komkommerachtigen zijn op verschillende momenten op verscheidene plaatsen in de wereld in cultuur gebracht. Van de kalebas (cucurbita) bijvoorbeeld is bekend dat deze voor het eerst gecultiveerd werd in Zuid-Amerika, zo'n 8.000-10.000 jaar geleden.

Tijdens zijn eerste van vier reizen maakte Columbus kennis met de teelt van pompoen op de Bahama's en hij zou de vrucht van de Nieuwe wereld naar de Oude gebracht hebben.

Bij opgravingen in Norte Chǐ co in 2003, 120 mijl ten noorden van Lima, is een onverwacht oud fragment gevonden van een kom, gesneden uit een pompoen. Dit fragment is gedateerd op 4000 voor Christus, en toont een afbeelding van de Stagod, bekend als de belangrijkste god uit de (latere) Chavin cultuur, die het kustgebied van Peru van 1000-200 Christus bewoonde (foto van Jonathan Haas, illustratie van Jill Seagard, 2003).

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Plant database | The plantlist, Royal Botanic Gardens, Kew and Missouri Botanical Garden Cucurbitaceae | The plant list Cucurbitaceae | Wikipedia (EN/DU) Etymologiebank komkommer | Etymologiebank.nl (M. Philippa, Etymologisch Woordenboek van het Nederlands) Cucurbitaceae | Dave's garden Nomenclature in domesticated and wild Cucurbiteae | G. Nesom, 2011 Toward consistency of taxonomic rank in wild and domesticated Cucurbitaceae, Phytoneuron maart 2011