Piment d'Espelette
Specerij (Capsicum)
PIMENT D'ESPELETTE
 
PIMENT D'ESPELETTE

PIMENT D'ESPELETTE

Ezpeletako biperra

De piment d'Espelette is de meest prominente chilipeper van het Baskenland. Hij wordt verbouwd in het Franse gedeelte van Pays Basque, in het departement Pyrénées-Atlantiques.

De Espelette is een chilipeper van het type Capsicum annuum, de variëteit "gorria", een zeer aromatische peper. Qua scherpte is hij vergelijkbaar met een jalapeño, 4000 SHU. De peper heeft een fruitig, zoet aroma, met een smaakpalet dat doet denken aan tomaat.

Sinds 1997 kunnen de pepers uit de streek bogen op het Franse predikaat AOC (appellation origine controlécute;), sinds 2012 opgevolgd door het Europese Appellation d'Origine Protegée (AOP), mits aan een reeks voorwaarden wordt voldaan, waaronder de gebiedsafbakening. De piment mag alleen verbouwd worden in de Ezpelata, tien gemeenten omvattende: Aïnhoa, Cambo-les-Bains, Espelette, Halsou, Itxassou, Jatxou, Larressore, Saint-Pée-sur-Nivelle, Souraïï en Ustaritzeen. Ezpelata ligt vlak bij de oceaan en is omringd door bergen, waardoor het over een optimaal subtropisch micro-klimaat beschikt met een heersende zuidenwind, de Haize Hegoa.

Over Piment d'Espelette wordt in de wandel (handel) veel onzinnigs verklaard, zoals dat het AOC-label zou zijn voorbehouden aan het dorp Espelette, zelfs aan één bepaalde producent. Zo specifiek en zo elitair is de labeling beslist niet. Er zijn momenteel 180 bedrijven die de peper verbouwen en nog eens 14 die de pepers verwerken, bij elkaar zo'n 200 bedrijven. De regels zijn streng. Zo is het niet toegestaan de peper 'en sac' te verkopen, zodat afnemers ze zelf her-verpakken. Zelfs gerenommeerde merken maken zich daar desondanks schuldig aan. Inclusief de onterechte vermelding van de AOP.

In het gebied Espelette telen inmiddels bijna tweehonderd bedrijven op gemiddeld 1 hectare de beschermde peper, aangemoedigd door de commerciële spin-off van de Europese erkenning. Daaronder bevinden zich de bedrijven die kunnen bogen op een rijke traditie, waaronder dat van Segida, dat op de Ferme Conchoinea in Aïnhoa 3,5 hectare peper verbouwd en handmatig oogst. De pepers worden tot diverse producten verwerkt, waaronder het gelabelde poeder, een gelei, een pasta (puree) en een mosterd, alle met de gorria-chili erin verwerkt. Het bedrijf wordt gerund door Sébastien en Laurent die al sinds 1998 nauw betrokken zijn bij de het verkijgen van de certificaten. Zij verbouwen de peper zoals hun voorouders, op biologische wijze.

Naast de guirlandes van verse en gedroogde pepers neemt de gemalen peper een vooraanstaande plaats in. Nadat de pepers geplukt zijn, worden ze 15 dagen te drogen gelegd. Daarna worden de steeltjes met de hand verwijderd, en worden de chili's na een laatste inspectie in de oven gedaan, en direct daarna vermalen. Aan de kleur en het aroma herken je onmiddellijk of je met eerste klas Espelette te maken hebt, die is roodbruin, niet te grof gemalen en zeer geurig. Voor een kilogram poeder overigens is minstens 8 kilo verse peper nodig.

GESCHIEDENIS

De eerste paprika's die in Europa aankwamen vanuit de Nieuwe wereld (met name uit Mexico) werden in de 16e eeuw aan de Spaanse Karel V geschonken door de Spaanse conquistadores. Zoals Columbus er persoonlijk voor zorgde dat de pepers terecht kwamen in het klooster van het Spaanse Yuste (Piumento de la Vera), zorgde Juan Sebastian Elcano ervoor dat de Basken er over konden beschikken.

Het telen er van begon in 1650 uit een selctie van zaden waaruit de (Capsicum annuum) Gorria ontstond, een 60 cm hoge plant met 10 cm lange rode pepers die qua vorm (en scherpte) erg lijken op jalapeños. Net als elders verschenen vanaf dat moment de guirlandes van pepers aan de woningen.

Sinds 1964 vindt ieder jaar in oktober het Fête du Piment d’Espelette in het dorp Espelette plaats, één van de grootste feesten in Frans Baskenland, met muziek, dans en gastronomie. Komend jaar (2017) zal dit feest op 28 en 29 oktober gehouden worden. Aan het begin van de jaren tachtig hebben de peperboeren van Espelette zich in corporatief verband verenigd om voor hun speciale peper beschermende labels aan te vragen, zowel in Europees verband (AOP) als landelijk (AOC). Beide aanvragen zijn toen niet doorgezet, maar wel tien jaar later, resulterende in het verkrijgen van het Franse AOC in 2000. Het Europees AOP label is kort daarop in 2002 verleend, en sindsdien in de plaats van het Franse predikaat getreden.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

Het Baskische woord voor piment (chilipeper) is biperra.

VERTALING PAPRIKAPOEDER

engels
paprika
frans
poudre de paprika
italiaans
paprica
spaans
pimentón
 

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

Gemalen chili's bevatten zoals de chili's capsacaïne, de alkaloïde die verantwoordelijk is voor het branderig gevoel op de tong, maar ook de vitaminen en mineralen van chili's. En dat is bepaald niet gering.

SAMENSTELLING PER 100 GRAM  PIMENT D'ESPELETTE

Eau 2% Protéines 14 % Matières grasses 11 Acides Gras Saturés 2 Acides Gras Monoinsaturés 1 Acides Gras PolyInsaturés 8 Glucides 23 Sucres 20 Matières minérales 8 Calcium 0,06 Phosphore 0,4 Potassium 3 Chlorures 0,4 Magnésium 0,2 Fibres 37 Vitamines Vitamine C 0,1 Pro Vitamine A (Beta carotène) 0,03 Valeur calorique (kcal) 347
318
kcal
(1330 kJoule)
12
gram
eiwitten
56,6
gram
koolhydraten
27,2
gram
vezels
10,3
gram
waarvan suikers
17,3
gram
vet
3,3
gram
verzadigd
2,7
gram
enkelvoudig onverzadigd
8,4
gram
meervoudig onverzadigd
660
mg
omega-3
7710
mg
omega-6
VITAMINES
13731
µg
vitamine A
(1716,4% ADH)
0,3
mg
vitamine B1
(27,3% ADH)
0,9
mg
vitamine B2
(64,3% ADH)
8,7
mg
nicotinezuur
(54,4% ADH)
2,5
mg
vitamine B6
(178,6% ADH)
106
µg
foliumzuur (B9)
(53% ADH)
76,4
mg
vitamine C
(95,5% ADH)
29,8
mg
vitamine E
(248,3% ADH)
80,3
µg
vitamine K
(107,1% ADH)
MINERALEN
148
mg
calcium
0,4
mg
koper
7,8
mg
ijzer
2014
mg
kalium
152
mg
magnesium
2
mg
mangaan
30
mg
natrium
293
mg
fosfor
8,8
µg
selenium

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Piment d'espelette | Syndicat de l’AOP Piment d'Espelette Piment d'espelette | Wikipedia (FR) Piment d'espelette | Piment Espelette Geographical history Les étapes de la production | GAEC Segida Note d'information relative au conditionnement et à l'étiquetage de l'AOP Piment d'Espelette | Syndicat de l'AOP Piment d'Espelette Fiche technique de l'AOP Piment d'Espelette | Décret n°2013-765 du 22 août 2013