Koriander
kruiden en specerijen (Apiaceae)
KORIANDER
VERWANTE KRUIDEN
KORIANDER | CORANDRIUM SATIVUM

KORIANDER

Koriander (Coriandrum sativum) is een kruid uit de familie van de schermbloemigen (Apiaceae) die wordt geteeld om zijn aromatische bladeren en zaden. Koriander wordt ook wel Chinese peterselie genoemd. Hoewel feitelijk onjuist, het is er wel familie van.

 Het geslacht Coriandrum waartoe de koriander behoort bestaat uit twee sorten, de wilde koriander (Coriandrum tordylium) en de gecultiveerde soorten van de Corinandrum savitum.

De eenjarige koriander is in alle opzichten een schermbloemige, de blaadjes zijn vergelijkbaar met die van peterselie, maar zachter en kwetsbaarder. De onderste grotere bladeren staan op steeltjes en zijn rond en gelobd, de bovenste kleinere bladeren zijn gesegmenteerd. De bloemen groeien in schermen en vormen ronde vruchten, die we zaden plegen te noemen (korianderzaad). Zodra de zaden rijp zijn, vallen ze af. De plant kan 90 cm hoog, maar voor de commerciële teelt zal de plant maximaal 25 cm worden. De groeitijd bedraagt 100-120 dagen, mede afhankelijk van de klimatologische omstandigheden.

De smaak en geur van koriander zijn karakteristiek voor het kruid. Zij komen voort uit de in ruime mate voor komende aledhyden.

Vergeleken met koriander zijn de smaak en geur van de Zuid-Amerikaanse culantro (Eryngium foetidum) nog intenser. Die van Vietnamese koriander (Persicaria odorata) zijn vergelijkbaar. Naar verluidt zijn Peruanen zo dol op koriander, dat ze praktisch in ieder gerecht gebruiken.

GEBRUIK EN BEWAREN

De bladeren zijn kwetsbaar, en hoe voorzichtig je verse koriander ook behandelt, er doet zich altijd al vrij snel bederf voor. Reden genoeg om koriander apart te bewaren en rottende blaadjes met regelmaat te verwijderen. In de koelkast, en gewikkeld in een vochtige doek is koriander mits goed verzorgd zeker een week houdbaar.

Korianderblad leent zich in mindere mate voor warme bereidingen, beter is het om in de warme bereiding de zeer geurige wortels en stelen te gebruiken, die na bereiding te verwijderen, en pas op het laatste mioment de blaadjes toe te voegen, deze liefst zelfs rauw te houden.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

Koriander groeide al voor het Neolithicum (9.000-8.000 vChr) in het Midden-Oosten, zoals is gebleken uit opgravingen in Israë. Ook in het graf van Toetanchamon is koriander aangetroffen.

Omdat koriander niet in het wild voor komt in Egypte, wordt aangenomen dat de vondst in het graf van de farao er op duidt dat de Egyptenaren koriander verbouwden. Maar koriander kwam in die tijd al ook op andere plaatsen, in Europa bijvoorbeeld, voor. De Grieken bijvoorbeeld verbouwden het sowieso al vanaf 200 voor Christus, als kruid en als geurstof. En in Macedonië ijn nog van veel eerder daterende vondsten gedaan.

West-Europa dankt koriander, met name korianderzaad, aan de Romeinen. Tegenwoordig groeit koriander over de hele wereld en maakt het deel uit van vrijwel iedere keuken ter wereld. De belangrijkste producenten zijn Marokko, Canada, India en Pakistan, Roemenië en Rusland. Ook in ons land wordt korander verbouwd, met name voor de eigen markt.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

Het woord koriander zou verwijzen naar Ariadne, dochter van de Griekse god Minos. Haar naam zou verbasterd tot koriadnon in het Oud Grieks koriannon worden. Via het Latijnse coriandrum en het Oud Franse coriandre is het woord in veel talen verbasterd nog altijd zeer herkenbaar.

Onder andere Plinius legt een verband met het Griekse woord 'corys of koros', dat bedwants betekent, terwijl de toevoeging 'ander' 'soortgelijk' betekent. Deze theorie, gebaseerd op de verwantschap tussen koriander en bedwants, de geur van rottende frambozen, is verleden tijd, hoewel sommige Nederlandse bronnen koriander 'wantsenkruid' noemen. In 'Planten en hun naam' legt Klein uit dat die naam vergeven is aan de Ballóta nigra, de stinkende ballota of stinknetel, in het Italiaans Cimiciotto, naar het Italiaans voor bedwants.

VERTALING KORIANDER

engels
coriander
frans
coriandre
italiaans
coriandolo
spaans
cilantro
chinees
yuan sui 芫荽
kantonees
jyun seoi

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

Koriander is rijk aan vitamine K en A.

SAMENSTELLING PER 100 GRAM
RAUW PRODUCT

23
kcal
( 96,2 kJoule)
2,1
gram
eiwitten
3,7
gram
koolhydraten
0,9
gram
waarvan suikers
½
gram
vet
0,3
gram
enkelvoudig onverzadigd
40
mg
omega-6
VITAMINES
2249,3
µg
vitamine A
(281% ADH)
0,1
mg
vitamine B1
(9% ADH)
0,2
mg
vitamine B2
(14% ADH)
1,1
mg
nicotinezuur
(7% ADH)
0,6
mg
pantotheenzuur
(10% ADH)
0,1
mg
vitamine B6
(7% ADH)
62
µg
foliumzuur (B9)
(31% ADH)
27
mg
vitamine C
(34% ADH)
2,5
mg
vitamine E
(21% ADH)
310
µg
vitamine K
(413% ADH)
MINERALEN
67
mg
calcium
0,2
mg
koper
1,8
mg
ijzer
521
mg
kalium
26
mg
magnesium
0,4
mg
mangaan
46
mg
natrium
48
mg
fosfor
0,9
µg
selenium
½
mg
zink
 

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Nutritional attributes of herbs | Crop & Food Research Confidential Report No. 1891, L.J. Hedges & CE Lister, april 2007 Coriander | Wikipedia (EN/IT) Plant database | The plantlist, Royal Botanic Gardens, Kew and Missouri Botanical Garden Coriander in Saskatchewan | Government of Saskatchewan Coriander | Spices board India Coriander | Alberta agricultural and rural development, Canada Etymologiebank koriander | Etymologiebank.nl (M. Philippa, Etymologisch Woordenboek van het Nederlands) Coriander | Botanical.com Coriander, nutritionfacts (voedingswaarde) | Nutritiondata.self.com