Amaranthus
Amaranthusgeslacht (Amaranthoideae)
AMARANTHUS
AMARANTHUS
AMARANTH | AMARANTHUS
AMARANTMEEL EN CHINESE SPINAZIE

AMARANTHUS

De Amaranthus is net als de Celosia een geslacht uit de onderfamilie Amaranthoideae uit de Amarantenfamilie.

Het belangrijkste geteelde soort in de Pre-Columbiaanse tijd is de Amarathus hypochondrius, huatl genoemd, het oorspronkelijke Aztekengewas met compacte bloemkronen. De Azteken verbouwden het voor de zaden, die zij als graan gebruikten.

De voor het graan verbouwde amaranten zijn gemiddeld hoger dan de in het wild voorkomende. Een plant kan wel 2 meter hoog worden. De bloemen groeien in clusters in pluimen. De wilde soorten vormen glanzende, donker gepigmenteerde zaden, terwijl de geteelde soorten geteeld zijn op crème-kleurige zaden. Het duizendtalgewicht van het amarantzaad bedraagt minder dan een gram (1.000 tot 1.500 zaden per gram). Eén enkele plant produceert 200.000 tot 500.000 zaadjes.

Naast de soorten die voor de zaden verbouwd worden zijn er amaranten die voor het blad verbouwd worden, of die in het wild groeien en waarvan het blad geplukt wordt. Zoals de Amaranthus viridis, die door het leven gaat als 'callalou', een uit het Creools afkomstig woord, waarmee in West-Indië en de Cariben een type bladgroente wordt aangeduid dat wordt gebruikt in een uit West-Afrika afkomstig gerecht met die naam.

Wij beschrijven enkele amaranten uit beide categorieën om een goed beeld te schetsen van het belang van de amarant, maar ook om stil te staan bij de gevolgen van genetische modificatie aan de hand van de resistentie van bepaalde amarantsoorten tegen bestrijdingsmiddelen, waardoor deze zich ontwikkelen tot 'superweed', metershoge planten die het telen van gewassen volledig tot stilstand brengen.

Tot de amaranten die voor hun zaad verbouwd worden, op deze site beschreven in één artikel over het pseudograan amarant, behoren de:

  • Amaranthus cruentes of bloed-amarant,
  • Amaranthus caudatus of kattenstaart-amaranth en de
  • Amaranthus hypochondriacus, de Prince of Wales.

Van de amaranten die als groente gebruikt worden, noemden we al de Amaranthus viridis, de groene amarant:

Van veel soorten wordt ook de wortel gegeten, vooral in Zuid-oost Azië. De wortels worden gekookt als aardappel. Gegevens over de voedingswaarde ontbreken, dus hoewel verscheidene bronnen dit bevestigen: 'don't try this at home'.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

Amaranthus komt van origine voor in Amerika en is één van de oudste gewassen ter wereld. De Azteken waren de eersten die de amarant verbouwden, rond 6.700 voor Christus.

Zij kenden de plant onder de naam huauhtli, en gebruikten het zaad zowel als graan als om drank van te maken. Het voorzag naar men schat in 80% van de energiebehoefte van de Azteken in de lagere klassen, en was dus erg belangrijk. Op de Antialpo hoogvlakte was men verzot op groente en verbouwde men de plant speciaal voor de malse bladeren.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

De botanische naam amaranthus dateert uit de 16e eeuw en stamt van het Franse amarante en het modern Latijnse amaranthus, afgeleid van het Griekse woord voor bloem 'antos' en het eveneens Griekse αμάραντ ος amarantos, dat 'niet-verwelkend' betekent, verwijzend naar droogte-bestendigheid van de amaranth-plant.

 

VERTALING AMARANTH

engels
amaranth, chinese spinach
frans
amarante
italiaans
amaranto
spaans
amaranto
duits
amarant
hindi (india)
keerai
indonesisch
 
japans
 
vietnamees
rau dền
chinees
xiàncài 苋菜
 

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Amaranth | Wikipedia (EN/DU) Amaranth uncooked, nutritionfacts (voedingswaarde) | Nutritiondata.self.com Amaranth leaves, raw, Nutritionfacts (voedingswaarde) | Nutritiondata.self.com Mlaikeerai | Charyoga Amaranth farming in Mexico | A. Bjarklev Amarant, rural sustainable livelihood of the future, 2010 department of environmental, social and spatial change, Roskilde University Denmark Carciofo violetto di Castellamare Slowfood foundation for biodiversity Otorgan reconocimiento de Comercio Equitativo y Solidario al Grupo Cooperativo Quali | Quali Amaranto | Biodiversidad Mexicana Poductiestatistiek | Ministerie van landbouw, Sagarpa, Mexico Amaranth, new crop opportunity| R. Myers, 1996. Amaranth: New crop opportunity. p. 207-220. In: J. Janick (ed.), Progress in new crops. ASHS Press, Alexandria via Purdue University Amaranthaceae amaranthus | Foods Indigenous to the Western Hemisphere, American Indian health and diet project Current knowledge of anaranthus spp | E. Achigan-Dako, Euphytica Feb 2014 (Springer) University of Abomey-Calavi ,Benin