Callalou
Groenten (Amaranthoideae)
STEKELIGE AMARANTH
 
JONG AMARANTBLAD | AMAREANTHUS SPINOSUS ©2006 FOTO: F & K STARR

STEKELIGE AMARANT

De Stekelige amarant (Amaranthus spinosus) is één van de bladgroenten uit de Amarant-familie. Net als de klaroen komt hij van oorsprong uit Zuid-Amerika, maar is hij ook erg populair in delen van Zuid-oost Azië en de Philippijnen.

Het geslacht Amaranthus behoort met 56 andere geslachten tot de onderfamilie Amanthoideae, en kent een aantal planten die als bladgroente worden verbouwd en een aantal die voor hun zaden worden geteeld.

De eenjarige plant wordt ruim een meter hoog. Hij heeft groene stengels, vaak met rode accenten, zoals gebruikelijk is voor amaranten. De bladeren zijn gesteeld, en kunnen ovaal- tot eivormig zijn. Ze zijn glad, maar ook wel licht behaard langs de nerven, zeker wanneer ze jong zijn. De onderzijde is sterk geaderd.

De plant bloeit (op het noordelijk halfrond) van juli tot november, in een complexe aarvormige bloeiwijze. De bloemen zijn eenslachtig. Mannelijke en vrouwelijke bloemen komen beide op de zelfde plant voor, die voor vermeerdering afhankelijk is van de wind of van water. Een plant vormt gemiddeld ruim 100.000 zaden.

De Stekelige amarant dankt zijn naam aan de scherpe stekels, twee per knoop, aan de bladaanzet.

VERKRIJGBAARHEID EN AANKOOP

Deze bladgroente is verkrijgbaar onder de naam callalou, die overigens wordt gebruikt voor de bladeren van een groot aantal pantensoorten, zoals taroblad en waterspinazie. Gebruik alleen vers ogende bladeren.

GEBRUIK EN BEREIDING

Zowel de bladeren als de zaden van de Stekelige amarant zijn eetbaar, en smaken enigszins bitter. Let bij oudere bladeren en stelen extra op de aanwezigheid van stekels, en verwijder deze.

BEREIDINGSTIJDEN (KOOKTIJDEN) CALLALOU
smoren
5-10 minuten
koken
5-10 minuten
roerbakken
3-5 minuten
stomen
10-12 minuten
 

BEWAREN

Malabarspinazie is in de koelkast, verpakt in een vochtige doek of gesloten plastic zak of container zeker vier dagen houdbaar. Voorkom uitdroging, en eet de bladeren zo vers mogelijk.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

Hoewel de stekelige amarant van oorsprong afkomstig is uit Zuid-Amerika is hij over vrijwel alle continenten verspreid, maar nergens invasief, al is het een notoir onkruid in veel gewassen, overal ter wereld.

Net als enkele andere amaranten is deze amaranth heel geliefd in Afrika, maar ook in Thailand, waar men de groente phak khom noemt. Op de Philippijnen heet de groente kulitis.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

De naam Amaranthus betekent 'bloem die nooit verdwijnt'. De toevoeging dubius is in 1912 aan de plant toebedeeld door de Zwitser Albert Thellung, en betekent 'onduidelijk, dubieus'.

VERTALING MALABAR SPINAZIE

engels
spiny amaranth
frans
amarante épineuse
italiaans
amarante spinoso
spaans
bledo espinoso
duits
dorniger amarant
arabisch
 
hindi (india)
bajra
indonesisch
bayam eri
japans
hari biyu ハリビユ
vietnamees
giền, dén gai
chinees
tsz-hsien
 

DUURZAAMHEID EN MILIEU

In 2012 is in de Verenigde Staten gesignaleerd dat er in toenemende mate Anmaranthus palmeri is, die als onkruid in maïs groeit en net als die (genetisch gemodificeerde) maïs resistent is tegen glyphosaat, d.w.z. Roundup van Monsanto.

Amaranten zijn ook op de Philippijnen en Hawaii, in Ghana, Mexico en Thailand is het een veel voorkomend onkruid in gewassen. Wat voor maïs geldt, geldt evenzo voor (eveneens genetisch gemodificeerde) katoen, in de Verenigde Staten, Thailand en Nicaragua. Daarnaast komt het op grote schaal voor in de pindateelt, suikerriet en droge rijstteelt.

De lijst met gewassen waarin amarantsoorten zoals de Amarnthus palmeri als onkruid voor komen, is bijna onuitputtelijk: mango's, sorghum, sojabonen, tabak, oliepalmen, papaya's, ananas, gierst, koffie enzovoort. Op de lijst van meest voorkomende onkruidsoorten staat de Stekelige amarant op de 6e plaats.

In Arkansas is in 2010 voor het eerst een Amaranthus palmeri soort opgemerkt welke meer dan twee meter hoog wordt, zich dus tot superweed heeft ontwikkeld en resistent is tegen Roundup, maar ook tegen andere onkruidbestrijders. Vier jaar later komt dit superweed in zes Amerikaanse staten voor, alle in monoculturen van maïs, katoen en soja. De reuzenplant overschaduwen de gewassen en nemen de velden over. De enige bestrijdingswijze die rest lijkt wisselteelt. Zo denkt volgens het De Moines Register de Amerikaanse boer daar over:

"We're farming like we did 35 to 40 years ago," he said. "It's like using a rotary-dial phone in a cellphone world"

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

Amaranten hebben de eigenschap veel nitraat op te nemen en dat op te slaan in de bladeren. Dat gebeurt vooral bij de wisseling van nat en droog seizoen. Vanwege de stapeling van nitraat wordt geadviseerd de bladeren alleen te eten wanneer ze afkomstig zijn van kunstmestvrije teelt, zoals de biologische teelt is.

De zaden zijn in beginsel eetbaar, maar zo klein, dat ze het spijsverteringskanaal zullen passeren zonder verteerd te zijn. De voedingswaarde is daardoor nihil. Bovendien vormen ze een plakkerige brij, die niet aangenaam eet. Om die reden worden de zaden uitsluitend tot meel vermalen.

SAMENSTELLING PER 100 GRAM
RAUW PRODUCT

23
kcal
(96,3 kJoule)
2,5
gram
eiwitten
4
gram
koolhydraten
0,3
gram
vet
0,1
gram
verzadigd
0,1
gram
enkelvoudig onverzadigd
0,1
gram
meervoudig onverzadigd
2
mg
omega-3
145
mg
omega-6
VITAMINES
963
µg
vitamine A
(120,4% ADH)
0,2
mg
vitamine B2
(14,3% ADH)
0,7
mg
nicotinezuur
(4,4% ADH)
0,1
mg
pantotheenzuur
(1,7% ADH)
0,2
mg
vitamine B6
(14,3% ADH)
85
µg
foliumzuur (B9)
(42,5% ADH)
43,3
mg
vitamine C
(54,1% ADH)
1140
µg
vitamine K
(1520% ADH)
MINERALEN
215
mg
calcium
0,2
mg
koper
2,3
mg
ijzer
611
mg
kalium
55
mg
magnesium
0,9
mg
mangaan
20
mg
natrium
50
mg
fosfor
0,9
µg
selenium

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Red spinach | Wikipedia (DU/EN) Amaranthus spinosus | Plants for a future Amaranthus spinosus | Useful tropical plants Amaranthus spinosus (Spiky amaranth) | Invasive species compendium Amaranthus spinosus, maka kraroen | Flora of the Guianas Take out your frustrations on pigweed | Mississippi crop situation July 2011 The amaranth superweed | D. Eller, June 2014, The De Moines Register Amaranth leaves, raw, Nutritionfacts (voedingswaarde) | Nutritiondata.self.com