Sjalot
Groenten (Alliaceae)
SJALOT
 
ÉCHALOTE TRADITIONELLE | GRIJZE SJALOT

SJALOT

De sjalot (Allium ascalonicum) is een ui die meerdere scheuten vormt in plaats van een enkele bol. Aan iedere plant kunnen wel tien sjalotjes groeien. Een ouderwetse benaming is 'eslook'. De schil varieert van goudbruin tot rozerood, en het vlees is gebroken wit met kleuraccenten van groen tot magenta.

Ook de Perzische sjalot (Allium spititatum) en de grijze Franse sjalot (Allium oschaninii) worden tot de sjalotten gerekend. De laatste wordt wel de 'echte sjalot' genoemd, de eerste groeit in het wild in Centraal en Zuid-West Azië.

AANKOOP EN BEREIDING

Een sjalot moet stevig aanvoelen, en een droge schil hebben. Sjalotjes die uitdrogen of uitlopen of schimmelsporen vertonen, moet je niet eten.

Sjalot wordt rauw, gebakken , gestoofd of gesmoord gegeten. Bak ze niet te lang of te stevig, ze worden onaantrekkelijk zwart van kleur en bitter van smaak.

BEWAREN

Bewaar sjalotjes op een koele (12-15°) en donkere plaats, bijvoorbeeld in een uienpot. Ze zijn dan enkele weken houdbaar. In een goed gesloten plastic zakje of bakje kun je stukjes sjalot tot 3 maanden in de diepvries bewaren, bij minimaal -18°.

SOORTEN

In Frankrijk worden twee groepen sjalotten geteeld, de roobruine, langwerpige sjalot (een recente kruising) en de traditionele sjalot:

  • grijze sjalot (ratiline): Griselle en Grisor
  • roze sjalot: Ronde Jersey, Pesandor, Rondeline, Conservor, Picador en Armador
  • roodbruine sjalot: Arvro, Germor en Longor
Uit het Zagros-gebergte van Iran en Irak komt de Perzische sjalot, de musir.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

Sjalotten zijn vermoedelijk ontstaan ​​in Centraal- of Zuidoost-Azië, uit de omgeving van Oezbekistan, Tadzjikistan, Kirgizië (Vallei van Ferganai) en Afghanistan, en reisden van daaruit naar India en de oostelijke Middellandse Zee. De Griekse botanicus Theophrastus (300 v Chr) zou de eerste geweest zijn die de naam sjalot (askolonion) op schrift zette. Plinius de Oudere haalt hem enkele malen aan in zijn Naturalis Historia.

AZIË

In Iran verbouwt men de Persian shallot (allium stipitatum) en een milde knoflooksmaak heeft, en onder meer met yoghurt gegeten wordt. Veel musir groeit overigens in het wild, In het Zagros gebergte in Iran, en in een strook van Turkije tot Tien Shan in Centraal-Azië. Hier is de Persian shallot alleen gedroogd verkrijgbaar.

Veel verkocht wordt de rode Thaise sjalot (een Allium ascalonicum), naar zijn kleur 'hom' of 'hom-lek' genoemd. Dat de sjalot internationaal is, bewijst de verbereidheid over het Aziatisch continent: India, China, Indonesië en Thailand zijn niet alleen vertrouwd met de sjalot, maar produceren hem op grote schaal.

FRANKRIJK

De eerste sjalotten groeiden er in de tuinen van Karel de Grote (742-814). In de12eeeuw werd de sjalot op kleine schaal verbouwd in de Bretonse velden van de Vallée de Loire, en in de 13e eeuw werd de sjalot gemeengoed in de Franse keuken. Zo'n lange traditie vraagt om een Europese classificatie, en de Franse boeren vragen daar ook om, mede omwille van het onderscheid tussen de traditionele (bol)sjalot en de on-Franse gezaaide sjalot. De aanvraag daarvoor ligt al geruime tijd bij het GTS, die de Europese kwalificaties verleend, en bij het INAO, het Franse Institut national de l'origine en de qualité, dat waakt over de Franse certificaten, zoals het label Rouge.

ITALIË

Een heel ander verhaal. Het is juli. Fijnproevers uit heel Italië komen bijeen op de "Terre di Faenza" in de heuvels in de provincie Ravenna. Daar viert men in het stadje Riolo Terme de Fierra dello Scalogno di Romagna, een culinair festijn ter gelegenheid van de hier geteelde sjalot, die sedert 1997 PGI-erkenning heeft. De productiegebieden van de Romagna zijn in de provincie Ravenna Brisighella, Casola Valsenio Castelbolognese, Faenza, Riolo Terme en Solapur, in Forlì Modigliana en Tredington, en in Bologna Borgo Tossignano, Casalfiumanese, Castel del Rio, Castelguelfo Dozza, Fontanelice, Imola en Mordano.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

De woorden sjalot en (het Engelse) scallion zijn beide gerelateerd aan het Griekse askolonion zoals beschreven is door de Griekse schrijver Theophrastus. Deze naam lijkt ontleend aan de stad Ashkelon, in het huidige Israël. De sjalot wordt in ons land ook wel eslook of eschlook genoemd, naar het Franse eschallion.

VERTALING SJALOT

engels
shallot
frans
échalote
italiaans
scalogno
spaans
chalote
chinees
xiao cong 小葱
kantonees
ciu cung
 

EUROPESE BESCHERMDE SJALOTSOORTEN

In Europees verband wordt een systeem van beschermde soorten gehanteerd voor producten die zich onderscheiden. Voor wat sjalotten betreft, is de Scalogno di Romagna de enige:

De kwalificaties zijn vergelijkbaar met de meer bekende wijn-kwalificaties als “appellation controlé”.

De afkortingen PDO en PGI staan respectievelijk voor Protected destination of origin en Protected geographical indication (in het Nederlands “beschermde oorsprong benaming”, respectievelijk “beschermde geografische benaming”).

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

Sjalotten zijn rijk aan vitaminen, mineralen en sporenelementen. Zoals knoflook bevatten ze quercetine, een flavonoïde, die het bloed dunner maakt en bijdraagt aan de verlaging van LDL cholesterol. Vier sjalotjes verschaffen ons 40% van onze dagelijkse behoefte aan selenium. Selenium is een sporenelement dat de cellen beschermt tegen veroudering.

SAMENSTELLING PER 100 GRAM
RAUW PRODUCT

34
kcal
( 142,3 kJoule)
1,9
gram
eiwitten
6,5
gram
koolhydraten
0,4
gram
vet
0,1
gram
verzadigd
0,1
gram
enkelvoudig onverzadigd
0,2
gram
meervoudig onverzadigd
8
mg
omega-3
148
mg
omega-6
VITAMINES
348
µg
vitamine A
0,1
mg
vitamine B1
0,1
mg
vitamine B2
0,4
mg
vitamine B3
0,1
mg
vitamine B6
16
µg
vitamine B9
27
mg
vitamine C
MINERALEN
18
mg
calcium
0,1
mg
koper
1,2
mg
ijzer
212
mg
kalium
23
mg
magnesium
0,1
mg
mangaan
17
mg
natrium
49
mg
fosfor
0,6
µg
selenium
½
mg
zink
 

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Shallot | Wikipedia (EN) Sjalotten | Veggipedia, groenten- en fruitbureau Sjalot | Mergenmetz Eslook | Etymologiebank, P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Van Dale Etymologisch woordenboek Know what you eat | Nutritiondata.self.com Arrest inzake de richtlijn groentenzaad | Europees hof L'échalote traditionelle | Gelijknamige site, gefinancierd door de EU Persian shalot (allium stipitatum) | Wikipedia (EN) Shallots growing in the UK | UK shallot Scalogno di Romagna | Geisha gourmet