Cipollotto nocerino
Groenten (Allium cepa)
DE CIPOLLOTTO
RECEPTEN
SLAUI | CIPOLLOTTO NOCERINO, ALLIUM CEPA

CIPOLLOTTO NOCERINO

De teelt van de Cipollotto nocerino , een Allium cepa, is sinds 2000 jaar geconcentreerd in het stroomgebied van de Sarno. Dat blijkt onder meer uit de afbeelding van kleine uitjes op fresco's in de kapel van het huis van de Sarno Lararium in Pompeii.

Mede om die reden heeft de Cipollotto nocerino uit de regio rond Nocera DOP-status (Denominazione di Origine Protetta). Het DOP-certicaat is in 2008 verleend. Tot die tijd was de productie van de Nocerino genereatie op generatie een regionaal product dat inkomsten verschafte aan duizenden in de regio

Het vruchtvlees is sappig en zoet van smaak, de bladeren zijn helder groen. Men eet in Italië alleen het witte deel, de bol. Men eet rauw of kort gebakken. De ui wordt geoogst wanneer de bol 2-4 cm (typisch voor kleine tot middelgrote uien) groot is. De bol heeft dan zijn karakteristieke cilindrische vorm, afgeplat aan de uiteinden, met een lichte verdikking aan de basis van de bladeren. De kleur van de bollen moet aan de binnen- en buitenzijde volledig wit zijn.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

De Nocerino DOP is de meest populaire groente in de Nocera-Sarno tezamen met de San Marzano tomaat, beide vaandeldrager voor de agrarische regio. Hij wordt als inheems beschouwd sedert de introductie door Fenicische en Egyptische handelaren die de handel in de Middellandse Zee beheersten. De Sarno vallei bleek een ideale habitat voor de ui, die uitgroeide tot een belangrijk ingrediënt in de keuken van Pompeï.

De geschiedenis van de ui houdt niet op bij de Romeinse periode, want stond ook voor gezonde voeding in de middeleeuwen. De verbouw van de Nocerino was heel exclusief in die zin dat er in de valleei geen andere uien ge&i;ntroduceerd zijn. Men kom hem bovendien vier maal per jaar oogsten.

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

Het gewone woord voor ui in het Latijn is caepa, als in Allium cepa. Het Angelsaksische cipe berust op de gelijke betekenis van het Latijnse cepa wat uit het Griekse kepe omngevormd is, dat hoofd betekent. Grote delen van het Romaanse spraakgebied kennen hier vormen van. In Italiaans is het cipollo (midden-Latijn cipolla), Frans ciboule.

Uit midden Latijn is als kloosterwoord ook het midden-Nederlands cipel, sipel en chibole en midden-Noordduits Sipolle, Sipel en Zipolle overgenomen. Hier zien we al een aanleuning met bol. Het oud-Hoogduitse Zwibolla, Zwibel bij Bock, midden-Hoogduitse Zwibolle: tweevoudige veelhuidige bol, omvat het ganse woord. Overwonnen heeft het woord Zwibel als Luthers vorm. Waarschijnlijk is het woord een vermenging van het Germaanse woord polla (Grieks bolbos, Latijn bulbus en Engelse bulb) en Romeinse cepula. Polla, bolle, knolle en vele naamsafleiding zijn hiervan bekend. In het Fries komt het woord, als sipel, ook voor. De uivormige torenspitsen van bijvoorbeeld Dwingeloo, Noordwolde en Deinum worden in de volksmond dan ook de Siepel genoemd.

De allerkleinste soorten ui die heel zoet van smaak zijn worden Cepullae genoemd. Scissiles of Fissiles Cepae zijn uien die ‘s winters hun loof houden worden en waarvan men in de lente de bladeren aftrekt. De soort die dikwijls geschoren en gesneden wordt heet soms scheerui en in Italië cipolla satile.

Het Engelse scallion is gerelateerd aan het Griekse askolonion, wat ontleend is aan de stad Ashkelon. In het Engels heeft de sla-ui tal van benamingen waaronder , vaak gebruikt, Welsh onion dat overigens niets met Wales van doen heeft. Welsh verwijst in dit verband naar het Pud-Engelse "welisc" zoals het Oud-Duitse "Welsche", wat 'buitenlands' betekent.

VERTALING SLA- OF BOSUI

engels
o.a. scallion
frans
ciboule
italiaans
o.a. cipollo
spaans
o.a. cebolleta
chinees
xiao cong 小葱
kantonees
ciu cung
 

BESCHERMDE SOORTEN

In Europees verband wordt een systeem van beschermde soorten gehanteerd voor producten die zich onderscheiden. Voor wat bosuien betreft zijn dat:

De kwalificaties zijn vergelijkbaar met de meer bekende wijn-kwalificaties als “appellation controlé”.

De afkortingen PDO en PGI staan respectievelijk voor Protected destination of origin en Protected geographical indication (in het Nederlands “beschermde oorsprong benaming”, respectievelijk “beschermde geografische benaming”).

GRIGLIATO CIPOLLOTTO SOTT'OLIO

De witte delen van geroosterde cipollotto's worden ingelegd in olijfolie met azijn, suiker, opeper en zout, gebruikt als voorgerecht (antipasto) of als bijgerecht van het hoofdgerecht. Richtprijs € 10,00 voor een potje met 180 gram ui. Zeer exclusief dus.

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

SAMENSTELLING PER 100 GRAM RAUW PRODUCT

34
kcal
( 142,3 kJoule)
1,9
gram
eiwitten
6,5
gram
koolhydraten
0,4
gram
vet
0,1
gram
verzadigd
0,1
gram
enkelvoudig onverzadigd
0,2
gram
meervoudig onverzadigd
8
mg
omega-3
148
mg
omega-6
VITAMINES
348
µg
vitamine A
0,1
mg
vitamine B1
0,1
mg
vitamine B2
0,4
mg
vitamine B3
0,1
mg
vitamine B6
16
µg
vitamine B9
27
mg
vitamine C
MINERALEN
18
mg
calcium
0,1
mg
koper
1,2
mg
ijzer
212
mg
kalium
23
mg
magnesium
0,1
mg
mangaan
17
mg
natrium
49
mg
fosfor
0,6
µg
selenium
½
mg
zink
 

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Cipollotto nocerino | Wikipedia (IT) Cipollotto Nocerino DOP | Regione Campania - Assorato Agricultura Cipollotto Nocerino DOP | Alegra