De lookfamilie
Groenten (Alliaceae)
DE LOOKFAMILIE
 
DE GELE UI

ALLIUM, LOOK

Allium is een plantengeslacht van bloeiende planten in de lookfamilie (Alliaceae) met wereldwijd bijna 700 soorten.

Hoewel de generieke naam Allium knoflook betekent, is de ui de belangrijkste vertegenwoordiger in deze familie, die daarnaast onder meer knoflook, prei omvat. Vroeger maakte ook de asperge deel uit van de look-familie, deze is tegenwoordig ingedeeld onder de Asparagus. In oudere classificatiesystemen wordt Allium geplaats in de familie der lelieachtigen (Liliaceae). Het geslacht heeft een cruciale rol gespeeld als voedsel. Overal ter wereld eet men de verschillende delen van de planten.

Alliumplanten zijn meerjarige bolgewassen. De chemische verbindingen in de plant, in het bijzonder cysteïnesulfoxide, geven het de karakteristieke ui of knoflook smaak en geur .

OORSPRONG EN VERSPREIDING

Allium is een plantensoort van het noordelijk halfrond, met zijn oorsprong vooral in Azië . Slechts enkele soorten komen van het zuidelijk halfrond, uit Afrika en Midden- en Zuidamerika. De ui, zoals gezegd de vlaggendrager van de familie, wordt al milennia gebruikt en gecultiveerd , vanaf 5000 jaar voor Christus of al eerder.

Het geslacht Allium is prominent aanwezig in het voormalige Sovjetdeel van Centraal-Azië. Furgat Khassanov inventariseerde tot 2008 bijna 250 soorten en ondersoorten in bijna alle bergachtige streken in dit gebied, een aantal dat nog altijd toeneemt. Kirgizië zet de toon met een inheemse flora van bijna 3800 inheemse soorten vaatplanten. Kirgizië kent inmiddels 85 soorten Allium, waarvan een twintigtal in de laatste vijftig jaar ontdekt is, en waaronder de zeer zeldzame minitauur Allium sect Spathula, aangetroffen in het beroemde Sary-Chelek Natuurreservaat.

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Plant database | The plantlist, Royal Botanic Gardens, Kew and Missouri Botanical Garden Allium | Wikipedia (EN) Etymologiebank allium | Etymologiebank.nl (M. Philippa, Etymologisch Woordenboek van het Nederlands) Allium formosum, a new species from Kyrgyzstan | Phytokeys, biodiversity research Floristic studies in Kyrgyzstan | Luomus, Finnish museum of Natural history