Karkalla
Groenten en fruit (Aizoaceae)
KARKALLA
 
KARKALLA | CARPOBROTUS ROSSII

KARKALLA

De karkalla of oostelijke pigface (Carpobrotus rossii) is een lid van de familie Aizoaceae, de ijsplantfamilie. Beroemde soortgenoten zijn de zuurvijg en de ghaukum, beide op deze site beschreven, die net als de pigface eetbare vruchten hebben.

De karkalla is een kruipende vetplant met sappige opstaande bladeren, die nauwelijks gegeten worden. Ze zijn driehoekig van doorsnede en puntig. De bloemen van de karkalla lijken op madeliefjes. Ze zijn 6 cm groot en lichtpaars van kleur.

De aanvankelijk groene vrucht wordt paars-rood wanneer hij rijpt, en is zoet en licht zoutig, 2,5 cm lang en 1,5 cm dik.

GEBRUIK

De vrucht wordt vanouds gedroogd en vers gegeten. De verse vrucht wordt opengesneden of -gebeten en uitgezogen, de schil wordt niet gegeten. De bladeren worden gekookt vordat ze gegeten worden. Ze bevatten een geei-achtig sap, dat je zou kunnen vergelijken met Aloe vera, maar zijn zeer zout, volgens ervaringsdeskundigen praktisch oneetbaar daardoor.

VERKRIJGBAARHEID

Karkalla is verkrijgbaar in ons land. Wordt geïmporteerd door het Zeeuwse Elenbaas zeegroenten. Deze adviseert zeekraal als vervanger van Karkalla.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

Het is één van de zes Carpobrotussoorten die oorspronkelijk in Australië voor komen. Eén van de vijf die langs de zilte oceaankust groeien. De zesde soort, de Carprobrotum modestum, komt alleen in de binnenlanden voor.

Deze soort komt alleen in het oostelijk deel voor, in Queensland en New South Wales. Hij groeit daar overwegend in de duinen langs de zilte oceaankust.

Toen Abel Tasman's in 1642 Tasmanië aan kwam, was dat niet alleen zijn eerste ervaring met het land, maar ook met de Carpobrotus rossii die daar groeide, en die hij beschreef als : "not unlike a certain plant growing at Cabode Bona Esperance", verwijzend naar de zuurvijg die groeide op de Zuid-Afrikaanse Kaap. Hij had het bij het rechte eind.

Veel ontdekkingsreizigers na hem roemen de aardbei-achtige smaak van de vrucht van de inlandse 'varkenskop' zoals men hem noemde vanwege zijn in Europese ogen opvallende gelijkenis daarmee. De aboriginals noemden hem karkalla.

Voor hen was het een belangrijke aanvulling op hun dieet dat vooral uit vis en zeevruchten bestond. Ze sloegen hun kamp op in de directe omgeving van een vindplaats om de vruchten vers te plukken en te eten. Ze gebruikten ook de bladeren, die ze kookten, soms samen met de bladeren van de Rondbladige middagbloem (Disphyma crassifolium).

TAALKUNDIGE ASPECTEN, ETYMOLOGIE

De benaming carpobrotus is uit twee woorden opgebouwd, 'carpo' van het Griekse 'carpos', dat vrucht betekent, en 'brota', dat eetbaar betekent, de eetbare vrucht derhalve. Hoewel de naam pigface voor vrijwel iedere Carpobrotussoort wordt gebruikt, wordt deze naam specifiek gebruikt voor de soorten "rossii" en "glausescens". Glaucescens duidt op de blauwe gloed die over de bladeren hangt.

GEZONDHEIDSASPECTEN

VOEDINGSSTOFFEN - GEZONDHEIDSRISICO'S

De plant bevat veel anti-oxidanten. Omdat de plant vaak groeit in de duinen en langs stranden, worden de bladeren vanwege hun verkoelende en anti-bacteriële werking gebruikt tegen kwallen'beten'.

SAMENSTELLING PER 100 GRAM
RAUW PRODUCT

23
kcal
( 96,2 kJoule)
2,2
gram
eiwitten
4,8
gram
koolhydraten
0,1
gram
vet
VITAMINES
36,7
µg
vitamine A
(5% ADH)
0,1
mg
vitamine B1
(9% ADH)
0,2
mg
vitamine B2
(14% ADH)
0,7
mg
nicotinezuur
(4% ADH)
½
mg
pantotheenzuur
(8% ADH)
140
µg
foliumzuur (B9)
(70% ADH)
55
mg
vitamine C
(69% ADH)
1,8
mg
vitamine E
(15% ADH)
120
µg
vitamine K
(160% ADH)
MINERALEN
210
mg
calcium
0,1
mg
koper
2,1
mg
ijzer
480
mg
kalium
31
mg
magnesium
0,4
mg
mangaan
36
mg
natrium
64
mg
fosfor
2
µg
selenium
½
mg
zink
 

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Plant database | The plantlist, Royal Botanic Gardens, Kew and Missouri Botanical Garden Carpobrotus edulis | Pflantzafrica South African national biodiversity institute Carpobrotus edulis | Plants for a future Carpobrotus edulis | Global invasive species database Carpobrotus rossii | Wikipedia (EN) Aizoaceae | Australian plants society Tasmania