top
Boekweit 'graan'
Fagopyrum esculentum
Boekweit
Boekweitproducten
Boekweit - Fagopyrum esculentum

Boekweit

De zaadjes van de boekweitplant worden weliswaar als graan beschouwd, maar de plant waaraan ze groeien is geen gras en de zaden dus geen graan. Beter is het om boekweit pseudograan te noemen. Naast de algemeen verkrijgbare gewone boekweit uit dit artikel is er ook tartaarboekweit

comment

Gewone boekweit stamt af van wilde boekweit, Fagopyrum esculentum ssp ancestrale, Tartaarboekweit van de Fagopyrum tataricum ssp potanini.

Dit artikel gaat over de geteelde gewone of echte boekweit (Fagopyrum esculentum, Fagopyrum sagittatum). Boekweit is een driezijdig nootvruchtje (achene) dat één zaadje herbergt. Dat lijkt op een beukennootje, maar is veel kleiner, het duizendtalgewicht is gemiddeld slechts 16 gram.

Het ontsloten zaadje is pyramidaal van vorm en hard, zeer moeilijk te malen. De smaak is deels bitter, van de tannine, door roosteren bijzonder nootachtig. 5). Het duizendtalgewicht is circa 22 gram.

In ons land neemt boekweit niet zo'n prominente plaats in, al wordt het traditioneel gebruikt in pannenkoeken. In veel andere landen is boekweit veel belangrijker, in Azië bijvoorbeeld, waar het in Korea wordt gebruikt in het traditionele noedelgerecht naeng myun, en in Japan zijn boekweitnoedels (soba) een traditional. De Italiaanse regio Lombardije produceert een soort korte, platte pasta van boekweit en tarwe, Pizzoccheri Valtellinesi, in Frankrijk maakt men er de Bretonse crêpe van, die op een speciaal daarvoor bestemde pan, de billig, wordt gemaakt. In de Belgische Ardennen maakt men er pannenkoeken mee, berdelles genaamd. In Oost-Europa wordt boekweit gebruikt in blini's en blintz's, maar vooral in kasha, een pap. 1)

Practische zaken

Aankoop en verkrijgbaarheid

Boekweit is gepeld, ongepeld, gebroken, geplet (boekweitvlokken), grof gemaken (semola) en fijn gemalen te koop. Onder de naam kasha zijn boekweitzaadjes te koop die al geroosterd zijn om de bitterheid weg te nemen en de zoete en notige smaak meer naar voren te laten komen.

Onder groene of rauwe boekweit worden de korrels verstaan die wel gepeld zijn, maar zonder warmtebehandeling, waardoor ze kunnen kiemen. Om de gedroogde vrucht niet te hoeven kraken, waardoor je veel verlies van hele korrels hebt (maar meer grutten) ondergaan ze normaliter een thermische schok bij temperaturen tot 160-180 graden, vaak een combnatie van roosteren en stomen.

In de jaren dertig was het in de Sovjet Unie nog gewoon om groene boekweit te eten. Maar om de enorme vraag te voldoen, diende de productie opgevoerd te worden, en met de roostermethode kon dat op eenvoudige wijze. Het enige dat diende te gebeuren, was mensen ertoe bewegen geen groene, gespruite boekweit mee te eten, maar geroosterde, bruine. En zo geschiedde.

Culinair gebruik en bereiding

Boekweitzaden worden voornamelijk gebruikt als ontbijtgranen in de vorm van gort, bloem voor bakkerijproducten en andere verrijkte producten zoals brood, thee, honing en kiemen.

Doordat boekweit geen gluten bevat, is het eigenlijk niet geschikt voor de (brood)bakkerij. Boekweitmeel wordt daarom veelal gebruikt in combinatie met tarwemeel. Zoals in de Pizzoccheri waarin de boekweit gemengd wordt met Farro piccolo in een verhouding van circa 3:1. Pizzoccheri Valtellinesi wordt getopt met kool, Tagliato-kaas, ui en salie, en aardappel. In Valtellina is de Academia del Pizzoccherio di Teglio gevestigd die deze pasta-traditie in ere houdt.

In Frankrijk gebruikt men boekweit vooral voor het maken van galettes, in ons land traditioneel in poffertjes. In Duits sprekende landen maakt men er een koekje mee, de Schwarzplentene Riebler.

Was je boekweit even, ook wanneer het al geroosterd is. Wanneer je gepelde - niet geroosterde - boekweit kookt, gebruik je een waterratio van 1:1,5, 1, cup licht gezouten water (circa 1/3e liter) op 1 cup boekweit (200 gram). Kook de boekweit in een pan met het deksel erop, als rijst. Laat de boekweit na de kooktijd nog 10-15 minuten in gesloten pan wellen. Je kunt deze pure boekweit ook roosteren (je eigen kasha maken). Vijf minuten in een met boter ingevette koekenpan op niet te hoog vuur. lekker in salade, maar ook als basis voor gekookte boekweit of pap.

De kooktijd is iets korter, de rusttijd na het koken ongeveer hetzelfde.

Bereidingstijden (kooktijden)

gepelde boekweit koken
ca 15 minuten
geroosterde boekweit
ca 13 minuten
 

Steeds populairder is boekweit thee, gemaakt van kasha, geroosterde gewone boekweit of - geroosterde - tartaarboekweit

slotregel

Gezondheidsaspecten

Voedingswaarde, gezondheidsrisico's

Boekweit is glutenvrij en bevat veel eiwitten, meer dan enig (ander) graan. Daarnaast bevat het vitamine B3, vezels, magnesium, koper en mangaan.

Samenstelling per 100 gram rauw product

335
kcal
(1405 kJoule)
12,6
gram
eiwitten
70,6
gram
koolhydraten
2,6
gram
waarvan suikers
10
gram
vezels
3,1
gram
vet
0,7
gram
verzadigd
1
gram
enkelvoudig onverzadigd
0,9
gram
meervoudig onverzadigd
71
mg
omega-3
877
mg
omega-6
Vitaminen
0,4
mg
vitamine B1
(36,4% ADH)
0,2
mg
vitamine B2
(14,3% ADH)
6,2
mg
nicotinezuur
(38,8% ADH)
0,4
mg
pantotheenzuur
(6,7% ADH)
0,6
mg
vitamine B6
(42,9% ADH)
54
µg
foliumzuur (B9)
(27% ADH)
0,3
mg
vitamine E
(2,5% ADH)
7
µg
vitamine K
(9,3% ADH)
Mineralen
41
mg
calcium
½
mg
koper
4,1
mg
ijzer
577
mg
kalium
251
mg
magnesium
2
mg
mangaan
11
mg
natrium
337
mg
fosfor
5,7
µg
selenium
slotregel

Bronvermelding update februari 2025

Buckwheat, grain of the month - december | Whole grains council Buckwheat| Alternative field crops manual, Purdue University Buckwheat, Nutritionfacts (voedingswaarde) | Nutritiondata op Self.com (link verouderd, tabellen door Self opgeheven - zoek brongegevens op de USDA-site : https://fdc.nal.usda.gov/food-search ) Buckwheat | SARE Sustainable agriculture research and education What do you need to know about buckwheat? | Arson millks Nutritional and bioactive characteristics of buckwheat, and its potential for developing gluten-free products: An updated overview. | Sofi SA, Ahmed N, Farooq A, Rafiq S, Zargar SM, Kamran F, Dar TA, Mir SA, Dar BN, Mousavi Khaneghah A. Food Sci Nutr. 2022 Dec 22;11(5):2256-2276. doi: 10.1002/fsn3.3166. PMID: 37181307; PMCID: PMC10171551.