Bèta-caroteen
Pro-vitamine A, E 160
BÈTA-CAROTEEN (PRO-VITAMINE A)
DE VITAMINEN
Worteltjes

BÈTA-CAROTEEN

Planten bevatten geen vitamine A, maar kunnen bèta-caroteen bevatten. Dat kan in ons lichaam naar behoefte worden omgezet in vitamine A. Daarom wordt beta-caroteen het pro-vitamine A genoemd.

Vitamine A Het speelt het een rol bij de groei, het gezichtsvermogen (tekort kan leiden tot nachtblindheid) en de gezondheid van huid en tandvlees. Het is niet oplosbaar in water, wel in vet, en kan relatief goed tegen verhitting. Door koken is het verlies aan vitamine A beperkt tot circa 10%. Vitamine A is matig gevoelig voor blootstelling aan lucht en licht.

De chemische formule van bèta-caroteen is C40H56. Het wordt gebruikt als voedingssupplement onder het Europese nummer E 160, dat onder meer aan kippenvoer wordt toegevoegd om eidooeirs een donkerder kleur te geven.

VOEDINGSADVIES (ADH)

De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid vitamine A1 bedraagt 800 µg. Op onze site wordt 5μg als standaard ADH aangehouden. De aanvaardbare bovengrens bedraagt voor volwassen 100μg; per dag, voor kinderen onder 10 jaar 25μg, en voor zuigelingen tot 1 jaar 25μg.

De hoeveelheid vitamine A en bètacaroteen wordt weergegeven in retinol-equivalenten (RE). IE of Internationale eenheid (in het Engels IU) is een oudere, nog veel gebruikte eenheid voor vitamine A, onder meer op de op deze site gehanteerde voedingswaarde-website Nutritiondata.self.com, welke gelinkt is aan de kennisdatabases van de United States Department of Agriculture (USDA).

Rekenregel: 12 microgram bèta-caroteen = 1 microgram (µg) retinol = 1 retinolequivalent = 3,33 IE/IU retinol.

Een tekort aan vitamine A (vitamine A-deficiëntie) kan onder meer nachtblindheid, uitmondend in volledige blindheid tot gevolg hebben, een droge en schilferige huid, slechte toestand van het gebit, verminderde afweer of verminderde vruchtbaarheid. Een teveel aan vitamine A kan leiden tot verschijnselen als hoofdpijn, misselijkheid en duizeligheid, vermoeidheid en afwijkingen aan ogen, huid en skelet.

Vitamine A is in hoge doses teratogeen: er kunnen schadelijke veranderingen aan het ongeboren kind optreden. Maar bèta-caroteen wordt door het lichaam alleen omgezet wanneer het behoefte aan vitamine A heeft, er is geen risico op hypervitaminose (teveel vitamine, in dit geval A). Of bèta-caroteen vitamine A volledig kan vervangen, is niet bekend.

VORMING VAN VITAMINE A

Het bètacaroteenmolecule bestaat -eenvoudig gezegd- uit twee retinolmoleculen die met de staarten aan elkaar zitten. Wanneer dit molecule gesplitst wordt, ontstaan twee retinolmoleculen. Wanneer we bèta-caroteen innemen, wordt dat in de lever opgeslagen, tot het nodig is.

BRONNEN VAN BÈTA-CAROTEEN

Bèta-caroteen komt onder andere voor in bladgroenten en kool, in gele of oranje groenten en vruchten, waar het (deels) voor de kleur verantwoordelijk is. Rijk aan bèta-caroteen zijn zoete aardappel, spinazie, wortelen, pompoen en paprika.

BRONVERMELDING UPDATE JUNI 2017

Cholecalciferol | Wikipedia (NL/EN) Bèta-caroteen | Vitamine informatie bureau Vitamin D, D2 en D3 | Voedingscentrum Factsheet Vitamin D | National institutes of health