Koolhydraten
Suikers
Koolhydraten
NATUURLIJKE SUIKERS
SACHAROSE-KRISTALLEN | ©2006 FOTO: L. ANDLER

KOOLHYDRATEN

Een koolhydraat is een biologische molecule die bestaat uit koolstof-, waterstof- en zuurstofatomen: CnHnOn, verdeeld over monosachariden, disachariden, oligosachariden en polysachariden. De drie voornaamse vormen van koolhydraten in ons voedsel zijn zetmeel, suikers en vezels.

Een koolhydraat is een biologische molecule die bestaat uit koolstof-, waterstof- en zuurstofatomen: (CH2O)n, verdeeld over monosachariden, disachariden, oligosachariden en polysachariden, waarover elders meer. De drie voornaamse vormen van koolhydraten in ons voedsel zijn zetmeel, suikers en vezels.

Koolhydraten hebben altijd een dubbelgebonden zuurstofatoom. Wanneer dit atoom zich aan het einde van de chemische keten bevindt, spreken we van een aldose, een aldehyde verbinding. Zit het atoom in het midden van de ketene, noemen we deze verbinding een keton, en het koolhydraat een ketose. De uitgang -ose wordt gebruikt voor alle koolhydraten, met enkele uitzonderingen, zoals pectine.

Een koolhydraat is een biologische molecule die bestaat uit koolstof-, waterstof- en zuurstofatomen: CnHnOn. Koolhydraten worden onderscheiden in mono-, di-, tri-, tetr(a)-, pent(a)-, hex(a)-, hept(a)-, oligo- en polysachariden.

Monosachariden

Monosachariden worden enkelvoudige suikers genoemd. Monosachariden hebben drie tot zeven koolstofatomen. De meest gebruikelijke totaalformule luidt C6H12O6, en betreft fructose, glucose, galactose, mannose en tagatose. Arabinose en xylose zijn voorbeelden van monosachariden met vijf koolstofatomen.

Disachariden

Disachariden zijn gevormd uit twee monosachariden, waarbij één molecule water wordt afgestoten. De gebruikelijke totaalformule is (C12H22O11). Disachariden zijn vaak uit twee gelijke monsachariden gevormd, maar dat hoeft niet perse. Door het grote aantal combinatiemogelijkheden is de lijst met disachariden lang. De bekendste zijn moutsuiker of maltose (glucose α(1→4) glucose), kristalsuiker of sacharose (glucose α(1→2) fructose) en melksuiker of lactose (galactose β(1→4) glucose).

Trisachariden

De trisacharide melezitose (C18H32O16.H2O) wordt in de vorm van honingdauw door insecten zoals luizen uitgescheiden. Dennenhoning bestaat voor een groot deel uit honingdauw.

Polysachariden

Polysachariden worden onderscheiden in ketens die uit één soort monosacharide bestaan, zoals xylaan, opgebouwd uit hde monosacharide xylose, en divers samengestelde polysachariden zoals amylose. De uitgang -aan is voorbehouden aan homo-polysachariden. Hetero-polysachariden hebben oftewel meer triviale namen, zoals pectine en arabische gom, waaruit arabinose wordt gewonnen.

Tot de oligosachariden behoren agar-agar, guar gom, xanthan gom, behorende tot de hydrocolloiden en gommen, hemicellulose en pectine, behorende tot de niet-zetmeel sachariden, en amylose en amylopectine, behorende tot de zetmeelsachariden.

Polyolen

Polyolen of suikeralcoholen zijn langs chemische weg gereduceerde koolhydraten, en komen niet vrij in de natuur voor. Ze behoren tot de categorie bulk-suikervervangers. Xylitol (van xylose) en sorbitol (van glucose) zijn daar voorbeelden van.

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Definities koolhydraten en suikers | Kenniscentrum suikers Sugar | Wikipedia (EN/NL) Carbohydrate | Wikipedia (EN/NL)