Italiaanse vijzels
Van Rome tot Genua
DE ITALIAANSE VIJZEL
DE ITALIAANSE VIJZELS
MARMEREN GENUESE VIJZEL

DE ITALIAANSE VIJZEL

De Romeinen gebruikten vijzels van marmer, basalt, aardewerk, zelfs brons. Sommige waren gedecoreerd, vele voorzien van een schenktuit, vooral de kleinere exemplaren.

De Romeinen gebruikten ruim 140 verschillende kruiden en specerijen in hun gerechten. Om die fijn te maken of te kneuzen, gebruikten ze een aardenwerken vijzel. Een schaalvormige vijzel, met een schenktuit, waarvan de bodem voor het bakken was opgeruwd. De vijzels zijn voorzien van een dikke rand om goed greep op de schaal te krijgen en met de andere hand kracht uit te oefenen.

Voor het vijzelen van grotere hoeveelheden, voor het vijzelen van granen, gebruikten de Romeinen een holle, basalten of marmeren vijzel. De laatste waren vaak rijk gedecoreerd.

De moderne Genuese vijzel is geïnspireerd op deze Romeinse vijzel, strakker vormgegeven, en wanneer hij al gedecoreerd is, dan heel sober. Standaard worden deze moderne Genuese vijzels gemaakt van Carrara marmer en zijn de stampers van olijfhout: il mortaio di marmo e il pestello di legno. De binnenzijde van de vijzels is niet gepolijst.

VERKRIJGBAARHEID EN AANKOOP

Genuese vijzels zijn in verscheidene maten verkrijgbaar. Die met een doorsnede van 18cm weegt zo'n 3 kilogram.

Ze zijn zeker niet goedkoop, afhankelijk van de afmeting tussen €30,00 en €50,00.

ONDERHOUD VAN DE MARMEREN VIJZEL

Verwen je marmeren vijzel nog meer dan je al doet met je basalten of anesieten vijzel. Marmer is van deze drie materialen het zachtste, meest poreuze materiaal.

Je doet er verstandig aan de vijzel direct na gebruik met keukenpapier schoon te vegen. In de regel volstaat dat, een marmeren vijzel heeft de reputatie gemakkelijk in onderhoud te zijn.

Mocht het niet het geval zijn, handel dan als volgt. Wanneer de vijzel vette aanslag heeft, mag je dat keukenpapiertje gerust met citroensap of azijn bevochtigen (laat zuren nooit in de vijzel staan). Spoel de vijzel daarna af met warm water, eventueel een druppeltje sop, maar spoel goed na, want de sopsmaak dringt onverbiddelijk door in het marmer. Droog de vijzel en laat hem buiten de kast aan de lucht drogen.

Wanneer je te maken krijgt met hardnekkige vlekken, en je wil die verwijderen, neem dan wat droge rijst en vijzel deze. Gooi de rijst wel weg.

OORSPRONG EN VERSPREIDING

Zowel de Romeinen als de Grieken maakten al marmeren vijzels, maar ook vijzels van andere materialen, zoals basalt of brons. De Romeinse vijzel met zijn vier 'oren' heeft model gestaan voor de hedendaagse Genuese vijzel.

Vaak zie je dat één van de vier oortjes van oude Griekse en Romeinse vijzels is uitgevoerd als een schenktuit om de gemalen producten uit te kunnen gieten, net als bij de vlakke schaalvormige vijzel.

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

Cobek dan ulekan | Wikipedia (ID) Renny Lodge hospital excavations | Wessex archeology online