Sandpot
chinese kleipot
DE CHINESE KLEIPOT
RECEPTEN IN DE KLEIPOT
CHINESE CLAYPOT

CHINESE KLEIPOT

In de Chou dynastie (de periode van de12eeeuw voor Christus tot 221 voor Chr) was rijst de belangrijkste voedingsbron voor de bevolking van zuid- en centraal China, zoals gierst dat was voor het noorden. Het werd nauwelijks bereid, en ging vergezeld van een soep of een stoofgerecht (keng) met wat ter beschikking was: groenten, vlees, vis of gevogelte, vaak alleen groenten. In die tijd waren er ook andere bereidingswijzen, maar roerbakken, was toen onbekend.

Voor de eenpansgerechten gebruikte men eenvoudige hulpmiddelen, meestal de claypot , ook wel sandpot genoemd, en soms een bronzen pot. Ze waren er in verschillende vormen, drie voor sudderen en stomen (ting, li en hu), en drie voor stomen alleen (hsien, tseng en fu). De tseng werd vooral gebruikt om water te koken en stond op een passend komfoor, de fu.

Ook in de erop volgende Han-dynastie (van 206 v Chr – 220 na Chr) bleven granen en groenten- en vleesbouillons en –stoofschotels de belangrijkste voedingsbron. De keuken verrijkte zich: het aanbod aan ingrediënten nam toe en men bekwaamde zich in het uitsnijden van vlees. De potten die men gebruikte waren vooral cylindrisch en hadden een vlakke bodem, zodat ze stevig op het nog primitieve fornuis konden staan. Er werd ook op open vuur gekookt, dan stond de pan op een rooster.

De Chinese claypot van nu kent veel gezichten. De kenmerkende zandige buitenkant gaat soms verscholen achter glazuur en decoraties. De binnenkant is altijd glad, en meestal geglazuurd. Er zijn er met twee handvatten en met een steel. Het principe is altijd hetzelfde, behalve bij de qiguo .

Hoe gebruik je de sandpot?

De pot wordt altijd direct op de vuurbron gezet, op het formuis (zie foto) of boven de tao (zie foto) die wordt gestookt met hout of steenkool, je kent ze misschien wel die geperforeerde briketschijven. Een sandpot kan ook in de oven, mits goed geweekt in water. Gulden regels zijn, zet nooit een lege pot op het vuur en plaats hem heet nooit op een koud oppervlak. Maar dat spreekt voor zich. Dat sommige potten van draadwerk zijn voorzien, kan niet verhinderen dat de pot scheurt.

Een nieuwe pot dient ingewijd te worden, het liefst met een kruidig mengsel, maar in elk geval met water. Aangeraden wordt de pot een etmaal onder water te zetten en hem daarna op natuurlijke wijze te laten drogen. Vul de pot dan met vers koud water en kook dat een half uurtje op medium vuur. Rustig laten afkoelen, laten drogen en opbergen voor het eerste gebruik.

Een sandpot zal altijd scheurtjes vertonen. Iedere temperatuurschommeling veroorzaakt ze, dus ook wanneer de sandpot in en uit de koelkast wordt gezet.

DE QIGUO

De qiguo of Yunnan claypot wordt in Yunnan gebruikt voor de bereiding van de regionale kipschotel, Qi guo ji. De Yunnan claypot vind je overigens in heel centraal China. De qiguo heeft de vorm van een waterkastanje en is gemaakt van rode klei. Hij is voorzien van een schoorsteen. Die zorgt ervoor dat de stoom (ze worden in kokend water gezet) in de pan komt en van de ene pan in de andere. Daarom zie je de qiguo altijd gestapeld staan, gerecht boven gerecht. Ze zijn in drie maten te koop.

BRONVERMELDING UPDATE AUGUSTUS 2016

The cooking pot in China; Anne and Garald Nichols 1988 | The cooking pot papers: Oxford syposium on food & cookery, St Anthony's college 1998 , ISBN 0 907 32542 4